AB'ye Türk karşıtı başkan

Avrupalı liderler, AB'nin ilk başkanı olarak, Türkiye'nin üyeliğine karşı çıkan Belçika Başbakanı Van Rompuy'u seçti

Cuma, 20 Kasım 2009 - 10:59

AB'ye Türk karşıtı başkan

AB’nin ilk başkanını seçmek için toplanan Avrupalı liderler, Türkiye’nin üyeliğine karşı çıkan Belçika Başbakanı Herman Van Rompuy üzerinde uzlaştı. Sert pazarlıkların yapıldığı zirvede Rompuy’u en çok destekleyen birliğin Türkiye karşıtı isimleri Fransa lideri Sarkozy ve Almanya Başbakanı Merkel oldu

Avrupa Birliği, büyük tartışmalar sonucu onayladığı Lizbon Anlaşması gereği dün ilk AB başkanı ve dışişleri yüksek temsilcisini seçmek üzere toplandı. Dönem Başkanı İsveç’in haftalardır devam eden kulis çalışmalarına rağmen belli bir isim üzerinde uzlaşamayan AB liderleri dün akşam Brüksel’de masaya oturduklarında da aralarında derin uzlaşmazlıklar vardı. Çözüme ulaşmak için kıran kırana yaşanan pazarlıklar gece geç saatlere kadar sürdü.

BLAIR'IN DA ADI GEÇİYORDU

Başkanlık makamına en uygun isim olarak uzun süre eski İngiltere başbakanı Tony Blair’ın adı geçmişti. Ancak hem Irak işgaline verdiği destek hem de yüksek etki gücüne sahip bir isim olması Blair’ın şansını azalttı. Birliğin ağır topları Fransa ve Almanya da etkilerini kaybetmemek için düşük profilli ve Paris ile Berlin’e aynı politikayı savunan bir başkan seçilmesi üzerinde uzlaştı. 

Bu tanıma en çok uyan kişi olarak da Belçika Başbakanı Herman Van Rompuy belirlendi. Dün yaklaşık üç saat süren pazarlıklar sonucunda İngiltere, dışişleri yüksek temsilciliğinin bir İngiliz’e verilmesi karşılığında ikna oldu. Blair’ın adaylıktan çekildiğinin açıklanmasından kısa süre sonra üyelerin Rompuy’ın AB’nin ilk başkanı olması üzerinde uzlaştığı duyuruldu.

'TÜRKİYE İSLAM DEVLETİ' DEMİŞTİ

Fransa ile Almanya’nın bu ittifakı İngiliz basınının büyük tepkisini çekti. Daily Telegraph, “Ülkesi dışında pek tanınmayan bir isim. Şiir sevdiği ve Türkiye’nin AB üyeliğine en sert karşı çıkan grupta yer aldığı biliniyor. Rompuy’un buna gerekçe olarak gösterdiği şey ise, Türkiye’nin bir İslam devleti olması. Rompuy daha önce defalarca Türkiye’nin üyeliğine karşı yüksek sesle konuşmuş, Türkiye’nin üyeliğinin Avrupa’nın Hristiyan mirasını sulandıracağını söylemişti“ ifadelerini kullandı. Guardian gazetesi ise Rompuy’un 5 yıl önce muhalefetteyken söyledi şu sözleri aktardı: ”Türkiye Avrupa’nın parçası değildir ve hiçbir zaman da olmayacaktır. Avrupa’da geçerli olan ve Hristiyanlığın da temellerini oluşturan evrensel değerler, Türkiye gibi büyük bir İslam ülkesinin kabulü durumunda gücünü kaybedecektir.“

KARİZMATİK DEĞİL PRAGMATİK

”Karizmatik değil ama pragmatik bir lider“ olarak tanımlanan ve uzlaşmacı kişiliğiyle tanınan Rompuy’a yönelik en sert eleştiri ise İsveç Dışişleri Bakanı Carl Bildt’ten geldi. Bildt, ilk AB başkanı olarak “güçsüz“ bir ismin seçilmesini Tarihi bir fırsatın kaçırılması“ olarak yorumladı. AB başkanlığı için adı geçen diğer adaylar ise şöyleydi? Hollanda Başbakanı Jan Peter Balkenende, Lüksemburg Başbakanı Jean Claude Juncker ve eski Letonya Cumhurbaşkanı Vaira Vike Freiberga. Freiberga başkanlığın tek kadın adayıydı.

AB'NİN DÜNYADAKİ YÜZÜ OLACAK

* AB Başkanı ve AB Dışişleri Yüksek Temsilcisi, Lizbon Anlaşması’nın yürürlüğe gireceği 1 Aralık’ta göreve başlayacak.

* 27 üye ülkenin nitelikli oy çoğunluğuna göre seçiliyor.

* 2.5 yıl görev yapıyor. Şimdiki sistemde dönem başkanlığı altı ayda bir üye ülkeler arasında değişiyor.

* En fazla iki dönem bu koltukta oturabiliyor.

* Kurulma amacı AB’ye istikrarlı bir liderlik getirmek.

* AB zirvelerine başkanlık ediyor. Üyeler arasındaki anlaşmazlıkları gidermek ve ortak politikalar üretmek asli görevlerinden biri.

* Uluslararası arenada AB’yi temsil ederek, birliğin yüzü olacak.

* Yıllık maaşı ve ödeneklerinin toplamı 300 bin euro olacak.

İLK AB DIŞİŞLERİ BAKANI DA ASHTON

Zirvede AB’nin ilk dışişleri bakanı da seçildi. ‘Başkandan daha etkili’ denilen makama Avrupa Komisyonu üyesi İngiliz Catherine Ashton seçildi

Avrupalı liderler zirvede başkanlık kadar “AB’nin dışişleri bakanı” olarak bilinen AB Dışişleri Yüksek Temsilcisinin belirlenmesi için de çetin pazarlıklar yaptı. Başkanlığa merkez sağdan Belçika Başbakanı Herman Van Rompuy’un seçilmesi ihtimali yüksek olduğu için dışişleri temsilciliğine sol kanattan bir adayın getirilmesi formülü üzerinde duruldu. Hem eski İngiltere Başbakanı Tony Blair’ın başkanlığı gerçekleşmemesi, hem de birlik içinde kadın bir adayın seçilmesi yönündeki istek nedeniyle Avrupa Komisyonu’nun ticaretten sorumlu üyesi İngiliz Barones Catherine Ashton’ın adı ön plana çıktı. Sosyalist grup aday olarak Ashton üzerinde uzlaştıklarını açıkladı.

Bu görev için eski İtalya Başbakanı Massimo D’Alema’nın da adı geçmişti. Ancak D’Alema’nın komünist geçmişi bazı Orta ve Doğu Avrupa ülkelerini rahatsız etti. İtalyan siyasetçiden bu nedenle vazgeçildiği belirtiliyor. Diğer adaylar ise İspanya Dışişleri Bakanı Miguel Angel Moratinos ve komisyonun genişlemeden sorumlu üyesi Oli Rehn’di.

7 MİLYAR EURO ELİNDE

Gözlemciler, aynı zamanda Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı da olacak AB Dışişleri Yüksek Temsilcisi’nin rolünün başkandan çok daha önemli olacağına dikkat çekiyor. 5 bin diplomatla birlikte görev yapacak Ashton, birliğin 7 milyar euro’yu bulan yardım fonlarının yönetimini de elinde tutacak.

Vatan