Anayasa mahkemesi bilim ve bilim adamını korur

Perşembe, 15 Temmuz 2010 - 05:00

Soru: Tam Gün Yasası’nda, üniversite öğretim üyelerinin elde ettikleri telif ücretlerini üniversite döner sermayesine devretmesi hüküm altına alınmış. Buradaki ‘telif ücreti’ ibaresinden neyin kastedildiğini anlayamadık. Telif ücreti nedir? Şayet telif ücreti olarak, öğretim üyelerinin kitap, dergi ve gazetelere yazdıkları makalelerden, vermiş oldukları bilimsel görüşlerden, konferans, panel gibi etkinliklerde sundukları tebliğlerden elde ettikleri ‘telif geliri’ kastediliyorsa, bu haksızlık değil mi? Geçim sıkıntısı içindeki öğretim üyeleri az da olsa katkı sağlamak için geceler boyunca uyumadan yaptıkları çalışmaların geliri neden üniversiteye versin? Çalışması karşılığı elde ettiği geliri okula verecekse hangi insan bilimsel çalışma yapar? Bu bilim ve bilgi üretimine bir darbe değil midir? Yrd. Doç Dr. A. DEMİR Cevap: Tam Gün Yasası ile Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) Yasası’nın 36 ve 58’inci maddelerinde yapılan değişiklikle, üniversite öğretim elemanlarının gazete, dergi gibi yerlerde yazdıkları makaleler, kitap, bilimsel görüş ve bilirkişilik gibi işlerden elde ettikleri telif gelirinin (yasada telif ücreti geçiyor) Üniversite döner sermayesine aktarılmasını öngörüyor. Öğretim üyesi gece gündüz, tatilde, bayramda çalışarak elde ettiği geliri de üniversite döner sermayesine aktaracak (Daha sonra üniversite aktarılan bedelin sembolik tutardaki kısmını öğretim elemanına verecek). Bu mantık çalışan, üreten, katkı sunan bilim adamların elde ettiği geliri elinden alarak cezalandırıyor. Üniversite öğretim elemanlarına ‘Çalışma, üretme, yat. Aksi halde elde ettiğin geliri elinden alırım’ diyor. Ancak, yasa hatalı kaleme alındığından bu beklentiyi karşılaması da zor. Çünkü yasa, ücret ile gelir arasındaki fark dikkate alınnmadan hazırlanmış. Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesinde ücretin tarifi ‘ücret’, bir işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışana hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir’ şeklinde yapılmıştır. Devlet memuru olan bir öğretim üyesinin, bu tanıma uygun çalışma yapması yasak olduğundan, ücret geliri elde etmesi mümkün değil. Kanun koyucu, ‘telif ücreti’ ibaresi ile ‘telif geliri’ni kastetmişse, genel hukuk kuralına göre kıyas yoluyla uygulama yapılamayacağından, hiçbir öğretim üyesi telif gelirini üniversiteye aktarmaz. Çünkü, yasada ‘telif geliri’ ibaresi yer almıyor. Yasada yer alan ‘telif ücreti’ ibaresi. Dolayısıyla bu hüküm uygulama olanağı olmayan bir madde olarak havada kalır. Diğer taraftan, bilim adamlarının daha çok bilgi üretmesi, ürettiği bilgiyi paylaşması için desteklenmesi ve teşvik edilmesi gerekirken, telif gelirine el koyma yönünde düzenleme yapılmasının mantığını anlamak çok zor. Şayet yasa düzeltilir de telif gelirinin üniversiteye aktarılmasının önü açılırsa, üniversitelerde üreten bilim adamı kalmaz. Hepsi ayrılır. Yeni ve genç bilim adamlarının da bu yasa ile önü kesilmiş olacağından, bilime ve bilim adamlarına büyük bir darbe vurulmuş olur. Ancak, Türkiye bir hukuk devleti. Yüksek yargı ülkeye zararı olacak yasaları iptal ederek, ülkeye büyük bir katkı sağlıyor. Tam Gün Yasası da iptal için Anayasa Mahkemesi’ne taşındı. Mahkeme, bugün görüşülmesi beklenen yasayı iptal ederek bilimin ve bilim adamlarının, dolayısıyla ülkenin önünü açacaktır.

5975 gün prim ödeme ve 55 yaş şartına tabisiniz

Soru: Şubat 1966 doğumluyum. 1 Şubat 1999’da sigortalı işe başladım. Bugüne kadar 2720 gün prim ödemem var. Kaç günde ve kaç yaşında emekli olabilirim? FATMA Cevap: Emekli olmak için, 20 yıl sigortalılık süresi, 5975 gün prim ödeme ve 55 yaş şartlarına tabisiniz. 3255 gün daha prim ödeyerek, 2720 gün olan prim ödemenizi 5975 güne tamamlamanız şartıyla, 55 yaşınızı dolduracağınız Şubat 2021’de emekli olabilirsiniz. Ayrıca, 880 gün daha prim ödeyerek, 2720 gün olan prim ödemenizi 3600 güne tamamlamanız şartıyla, 58 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olmanız da mümkün.

Prim yeterli Aralık 2011’de emekli olabilirsiniz

Soru: 1 Aralık 1965 doğumluyum. İlk işe başlama tarihim 1 Nisan 1982. 6255 gün prim ödemem var. Ne zaman emekli olurum? Hasan TAKIR Cevap: Emekli olmak için, 25 yıl sigortalılık süresi, 5075 gün prim ödeme ve 46 yaş şartlarına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz de 46 yaşınızı dolduracağınız 1 Aralık 2011’de emekli olabilirsiniz.

Askerliğinizi borçlanırsanız gelecek ay emekli olabilirsiniz

Soru: 7 Şubat 1957 doğumluyum. 11 Nisan 1987’de sigortalı oldum. 4761 gün prim ödemem var. 600 gün askerlik yaptım. Askerliğimi borçlanırsam hangi tarihte emekli olabilirim? Askerliğimin ne kadarını borçlanmam gerek? Savaş YEREBAKAN Cevap: Askerliğinizin tamamını borçlanmanız halinde, başlangıç tarihiniz 600 gün geri gider ve emekli olmak için, 25 yıl sigortalılık süresi, 5300 gün prim ödeme ve 49 yaş şartlarına tabi olursunuz. Borçlanmayla prim ödemenizi tamamlamış olacağınızdan, borçlanmadan sonra prim ödemeseniz de 25 yıllık sigortalılık sürenizi dolduracağınız 11 Ağustos 2010’da emekli olabilirsiniz.

Bir yılı dolduranın izin hakkı 14 gündür

Soru: 2 yıldan beri bir şirkette çalışıyorum. Geçen yıl izin kullanmadım. Bu yıl kaç gün ücretli izin kullanabilirim?  İnci ÇAM Cevap: Bir yılı doldurana kadar izin hakkınız yoktu. Bir yılı doldurduğunuzdan, bu yıl 14 gün ücretli izin kullanabilirsiniz.

Çırak sigortası emeklilikte başlangıç sayılmaz

Soru: Doğum tarihim 18 Ağustos 1965. İlk işe giriş tarihim 2 Ocak 1980. 30 yıllık sigortalılık sürem ve 7962 gün prim günüm var. Ancak, çalıştığım şirket 2 Ocak 1980’de çırak olarak göstermiş. 2 Ocak 1981’de prim yatırmaya başlamış. Ne zaman emekli olabilirim? Eran ŞEN Cevap: Çırak sigortasında kişileri emekli eden uzun vadeli sigorta kollarına prim yatırılmadığından, emeklilik açısından başlangıç sayılmaz. İlk kez adınıza uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenen 2 Ocak 1981’e göre emekli olmak için, 25 yıl sigortalılık süresi, 5075 gün prim ödeme ve 46 yaş şartlarına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan, 46 yaşınızı dolduracağınız 18 Ağustos 2011’de emekli olabilirsiniz.