Atatürk'ü örnek aldılar

Washington'da tarihi binalar yıkılmıyor ve temellerine tekerlek yapılarak başka yere taşınıyor. Atatürk bu yöntemi 1930'da kullandırmış ve bir ağacı kurtarmak için Yalova'daki köşkü taşıtmıştı

Atatürk'ü örnek aldılar

Washington, son yıllarda hızlı bir renovasyona ve birçok da yeni binaların hızlıca inşa edilmesine şahit oluyor. Bütün bunlara rağmen, kentin tarihi binalarının korunmasında hiçbir masraftan kaçılmadığı da görülüyor. Kent, 100, 200 yıllık binaları değil, 1950’li yıllardan gelen binaları dahi korumak adına yeni yollar buluyor. Bir taraftan sürekli büyüyen federal devletin etkisiyle artan nüfusuna yeni iş ve konaklama yerleri açarken, kullanımdan çıkmış binaları ise yeni teknikler eşliğinde yerinden oynatıyor ama yıkmıyor.

GÖKDELEN İNŞAATI YASAK

Bunun son örneğini, Washington DC’de bulunan New York Caddesi ile 4’üncü Cadde’de bulunan ve yapılış tarihi 1954’ü gösteren binanın korunmasında gördük. Bu binanın önce ilk iki katındaki pencereler kaldırılarak, tuğlalarla geçici olarak kapatıldı. Sonrasında yapılan ise, hayranlık yaratacak bir teknik: Bütün binayı temelinden kaldırarak ve altına tekerlekler koyarak, biraz daha uzağa taşımak. ‘Expert House Movers’ isimli şirket, güçlü hidrolik kaldıraçlar kullanarak, binayı tümüyle kökünden kaldırarak, 30 metre ötesine taşıdı. Bu şirketin daha önce de düzinelerce benzer operasyonlar gerçekleştirerek, başka binaların da yerlerini değiştirdiği anlaşılıyor.

1954 yıllı, 60 yıllık bu binanın toplam ağırlığının 7 bin 400 ton olduğu bildiriliyor. Washington’da gökdelen de inşa etmek yasak. 1910 yılında Kongre’den geçen bir yasa gereği, başkentteki binaların yüksekliği 110 feet’i geçemiyor. Başkent’teki en yüksek yapı, aynı zamanda başkentin sembolü de olan ‘Monument’ eseri. Yürüyen Köşk’ün Öyküsü Atatürk’ün isteği üzerine Yalova’da bir çınar ağacının altında iki katlı bir eve bir toplantı bölümü inşa edilerek 12 Eylül 1928’de kullanıma hazır hale getirilir. 1930’da, Atatürk’e çınarın dallarından birinin köşkün çatısına değdiği ve kesilmesi gerektiği bildirilir. Bu öneriye karşı çıkan Atatürk, ağacın dalının kesilmesindense, köşkün ileri taşınması talimatını verir. 8 Ağustos 1930 tarihinde, İstanbul Belediyesi Fen İşleri İdaresi’nden mimarlar ve mühendisler gözetiminde, ustalar ve işçilerle köşkün taşınması işlemine başlanır. Bu işlem için önce bina seviyesindeki toprak büyük bir dikkatle kazılarak temel seviyesine inilir. Daha sonra İstanbul’dan getirilen tramvay rayları, santim santim binanın temelleri altına yerleştirilerek; bina rayların üzerine oturtulur. Önce, toplantı salonu olarak kullanılan betonarme bölüm, daha sonrasındaysa ahşap yapı, 3 gün içerisinde tam 4 metre 80 santim doğuya kaydırılır. Atatürk’ün bizzat nezaret ettiği çalışmalar tamamlandığında; hem yapı yıkılmaktan, hem de çınar kesilmekten kurtulur. Bu tarihten sonra yapı; “Yürüyen Köşk” olarak anılmaya başlar.

İlhan Tanır/Washington