Engelli hakkıyla istediğiniz zaman emekli olabilirsiniz

Pazar, 25 Nisan 2010 - 05:00

Soru: Askerlik başlangıcım Aralık 1993. Üç aylık yedek subay öğrencilik dönemini borçlandım. SSK girişim 1996. SSK’dan 4868 günüm var. 2005’te yüzde 40 engelli raporu aldım ve vergi indiriminden yararlanıyorum. Bu şartlarda emekli olabiliyor muyum? Emeklilik işlemleri ne kadar zaman alır? Ekrem TOPAL

Cevap:
6 Ağustos 2003 itibarıyla sizin gibi 9 yıldan fazla, 12 yıldan az süredir sigortalı olan vergi indirim hakkı almış 3’üncü derece engelliler, 16 yıl sigorta ve 3760 gün prim ödeme şartlarına tabi bulunuyor. Emekli olmak için aranan şartları sağladığınız için istediğiniz zaman emekli olabilirsiniz.

Daire alış bedeli üstünden fatura düzenlenmeli ve Tapu Harcı ödenmeli
Soru: Bir müteahitin, inşaatı bitmek üzere olan binalarından bir daire satın aldım. Daire bedelinin 100 bin lirasını ödedim. Kalan 150 bin lira için de bankadan kredi kullanıyorum.
Müteahhit kullandığım 150 bin lira kredi üstünden satış yapmak ve 150 bin lira üstünden fatura kesmek istiyor. Bu durumda ileride bana ceza gelebilir mi?  A.TUNA

Cevap:
Vergi yasalarına göre daireyi kaç liraya almışsanız, kesilen faturanın da o alış bedeli üstünden düzenlenmesi gerekir. Alış bedelinin altında bir rakamda fatura düzenlemek, hasılatın bir kısmını kayıt dışına çıkarmak demektir, ki bunun gerek satıcı gerekse alıcı açından ciddi yaptırımları vardır.
Tapu Harcı’nı eksik ödemiş olacağınızdan, durumun tespiti halinde harcı, vergi zıyaı cezası ile birlikte ödemek durumunda kalma ihtimaliniz bulunuyor. Bunun yanı sıra eksik fatura nedeniyle özel usulsüzlük cezası kesilir.
Ayrıca ileride dairenizi satmak istediğinizde, üstünden Gelir Vergisi hesaplanacak olan değer artış kazancı hesaplanırken, daire alım fiyatınız 150 bin lira görünerek, yüksek çıkacağından, şimdiden Gelir Vergisi ödeme riskini de üstlenmiş olursunuz.
Eğer sözleşme yaptıysanız, Damga Vergisi’ni eksik ödemiş olacağınızdan, durumun tespiti halinde, Damga Vergisi’ni de cezalı olarak ararlar. Özetle söyleyecek olursak, ileride başınızın ağrımaması için en doğrusu, daireyi alış bedeli üstünden fatura almanız ve tapu işlemleri sırasında da alış bedeliniz üstünden Tapu Harcı ödemeniz olacaktır.

Basın işinde çalışan, 15 yıl 3600 günle kıdem tazminatı alarak ayrılamaz
Soru: 1 Ocak 1997’de SSK’lı oldum. 212 sayılı yasaya göre, hiç ara vermeden, yaklaşık 14 yıl gazetede çalıştım. Ne zaman emekli olabilirim? Gazetecilerin 15 yılı doldurduğunda tazminatını alıp ayrılma hakları varmış. Bu hak geçerli mi? Bu haktan yararlanabiliyor muyum? Gülay

Cevap:
20 yıl sigorta süresi, 5900 gün prim ödeme ve 53 yaş şartlarına tabisiniz. Basın işi, yeni yasanın yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008’den itibaren itibari hizmet süresi alan işler arasından çıkarıldı. Bu tarihten itibaren basın işinde çalışanlar, itibari hizmet süresi kazanamıyor. 1 Ekim 2008’e kadar olan basın işindeki 4111 gün olan çalışmanız 1027 gün itibari hizmet süresi kazandırıyor.
İtibari hizmet süresi sigorta sürenize eklenirken, emekli olunacak yaş haddinden düşülerek, sigortalıya süreyi artırma, yaşı düşürme avantajı sağlıyor. Basın işindeki çalışmanızdan kazandığınız 1027 gün itibari hizmet süreniz, 20 yılı dolduracağınız 1 Ocak 2017 tarihini, 24 Şubat 2014’e çekmekte ve emekli olacağınız yaş haddini 53’ten, 50 yaş 1 ay 23 güne indirmektedir.
Sonuç olarak, 1239 gün daha prim ödeyerek, 31 Mart 2010 itibarıyla 4651 gün olan prim ödemenizi 5900 güne tamamlamanız şartıyla, 2025 yılında 50 yaş 1 ay 23 günü dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz. Yaş dışındaki şartları sağlayanların kıdem tazminatı alarak işinden ayrılması İş Kanunu’na tabi olarak çalışanlarla ilgili bir uygulamadır.
İş Kanunu’na tabi bir işyerinde çalışan sigortalı, yaş haddinden emekli olmak için aranan 15 yıl sigorta süresi ve 3600 gün prim ödeme şartını sağladığında, kıdem tazminatını alarak işinden ayrılabiliyor.
Basın işinde çalışanlar 5953 sayılı ‘Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun’ kapsamında çalışmakta olup, bu yasada da 15 yıl süre ve 3600 gün prim ödeyenlerin kıdem tazminatını alarak işlerinden ayrılacağına dair bir düzenleme bulunmuyor. Sonuç olarak 15 yılı doldurmanız nedeniyle, kendi isteğinizle kıdem tazminatını alarak işinizden ayrılamazsınız.

47 yaşınızı doldurduğunuz zaman emeklisiniz
Soru: 2 Şubat 1966 doğumluyum. 1 Ekim 1982’de SSK’lı oldum. 5212 gün primim var. Ne zaman emekli olabilirim? Faruk TEKE

Cevap:
25 yıl sigorta, 5150 gün prim ve 47 yaş şartlarına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz de 47 yaşınızı dolduracağınız 2 Şubat 2013’te emekli olabilirsiniz.

Primi 25 yıla, yaşı 57’ye tamamlamalısınız
Soru: 10 Ocak 1979 doğumluyum. 12 Mayıs 1998’den beri Bağ-Kur’luyum. Primlerimi kesintisiz olarak ödedim. Kaç yaşında emekli olabilirim? Süleyman KARA

Cevap:
25 tam yıl prim ödeme ve 57 yaş şartlarına tabisiniz. 12 Mayıs 2023’e kadar aralıksız prim ödeyerek prim ödemenizi 25 tam yıla tamamlamanız şartıyla, 57 yaşınızı dolduracağınız 10 Ocak 2036’da emekli olabilirsiniz.

Staj sigortasında verilen sigorta numarası ve kartı yanıltıyor
Soru: 1990-1992 yıllarında endüstri meslek lisesinde öğrenim görmekteyken, stajyer olarak bir ilaç fabrikasında çalıştım. Bu tarihte, sigorta girişim yapılarak, bana sigorta kartı verildi.
Fakat bilgisayarlı sisteme geçildikten sonra, giriş tarihime baktığımda, 2000 yılı olarak gözüküyor. Bu 1990’daki girişim neden gözükmüyor? Ne yapabilirim? Mesut ÇIRAK

Cevap:
Staj sigortasında kişileri emekli eden uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenmediğinden, emeklilik açısından başlangıç sayılmaz. Staj sigortasında, kısa vadeli sigorta kollarına prim yatırılarak stajyerin, hastalık, iş kazası ve meslek hastalığı riskleri sigortalanmış olur.
Stajyere sigorta sicil numarası ve sicil kartı verilmesi ve verilen bu numara ve kartım emekli olana kadar kullanılması, sizde olduğu gibi sigortalıların sigorta başlangıç tarihi konusunda yanılgıya düşmelerine yol açıyor.
Sigorta başlangıç tarihiniz staja başladığınız tarih değil, 2000’deki adınıza ilk defa uzun vadeli sigorta kollarına prim ödenen gündür.