İşveren haksız yere işten çıkartırsa, çalışan emekli kıdem tazminatı alabilir

a
a
Salı, 16 Kasım 2010 - 05:00

Soru: Dedem özel bir şirketten emekli ve 15 yıldır çalışıyor. İşten ayrılmak istiyor. Çalıştığı 15 yılın tazminatını alabilir mi? İşyerinin taşınma gibi bir durumu var. Bu nedenle ayrılabilir mi? Irmak ALBAYRAK Cevap: Çalışan emeklinin işyerinden kıdem tazminatı alarak ayrılabilmesi için ya iş akdini işverenin haksız yere feshetmesi, yani işten çıkartması veya emeklinin iş akdini haklı bir nedenle (örneğin, ücretinin 20 günden fazla geciktirilmesi, işyeri koşullarının sağlığını bozması, işyerinde psikolojik taciz görmesi gibi) feshetmesi gerekiyor.

[[HAFTAYA]]

Bunun dışında çalışan emekli kıdem tazminatı alarak işinden ayrılamaz. İşyeri farklı bir şehre taşınırsa, bu çalışma koşullarında esaslı değişiklik anlamına gelir. Bu takdirde işverenin, durumu dedenize yazılı olarak bildirmesi, dedenizin de 6 işgünü içinde yeni işi kabul edip etmediğini yazılı olarak işverenin bildirmesi gerekiyor. Dedeniz işi kabul etmezse, işveren iş akdini kıdem ve ihbar tazminatını ödeyerek feshetmek zorunda.

Yurtdışı çalışma emekli olunmaz sürenizi borçlanırsanız 55 yaşa tabi olursunuz

Soru: 14 Aralık 1970 doğumluyum. 3 Haziran 1989 ile 28 Aralık 1989 arasında Bağ-Kur’lu olarak 6 ay 25 gün, 15 Ağustos 1996 ile 2 Temmuz 1997 tarihleri arasında SSK’lı olarak 317 günlük hizmetim bulunuyor. 21 Haziran 1999’dan beri devlet memuru olarak çalışıyorum. 1990-1991 yılları arasındaki 1 yıl 6 aylık (18 ay) askerlik süresini borçlanarak Emekli Sandığı’ndaki hizmetimle birleştirdim. 1992-1995 yılları arasında yurtdışında geçen 2 yıl 10 ay 9 günlük hizmetimin borçlanmasını yaparsam ne zaman emekli olabilirim? Enver GARİPOĞLU Cevap: Yurtdışı çalışma sürenizi borçlanmanız halinde 25 tam yıl fiili hizmet süresi ve 55 yaş şartlarına tabi olursunuz. Yaklaşık 9 yıl daha çalışarak fiili hizmet sürenizi 25 yıla tamamlamanız şartıyla, 14 Aralık 2025’te emekli olabilirsiniz.

Anneniz yüzde 60 rapor alabilirse malulen emekli olur

Soru: Annem 1985’te SSK’lı oldu. 1280 gün prim ödedi. 520 gün doğum borçlanması yaptı. 2007’de kalp ameliyatı geçirdi. Şu anda çalışmıyor. Malulen 1800 günle emekli olabilir mi? Yüzde kaç rapor almalı? Murat BAL Cevap: Malulen emekli olabilmesi için 10 yıl sigorta, en az yüzde 60 işgücü kaybı raporu ve 1800 gün prim şartları aranıyor. Anneniz süre ve prim şartını sağladığından en az yüzde 60 işgücü kaybı raporu alabilirse, malulen emekli olabilir.

Yüzde 55 raporla malulen Yurtdışı çalışma emekli olunmaz

Soru: 5 yıl öncesine kadar çalışıyordum. Sağlık açısından bir problemim yoktu. Baypas ameliyatı oldum ve çalışma gücümü kaybettim. 5 Ekim 2009’da Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden engelli sağlık kurulu raporu ile yüzde 55 iş göremez raporu aldım. Mağdurum ve malulen emekli olmak istiyorum. Ne yapmalıyım? Abdülmenan ÖZBEK/İstanbul Cevap: Malulen emekli olmak için 10 yıl sigorta, 1800 gün prim ve en az yüzde 60 işgücü kaybı raporu gerekiyor. Bu üç şartı bir arada sağlayan sigortalı, malulen emekli olabilir. Yüzde 55 raporla malulen emekli olmazsınız. Ancak, vergi indirim hakkı almanız halinde, engellilere tanınan haktan yararlanarak erken emekli olmanız mümkün. Sigorta başlangıç tarihinizi, askerlik yapıp yapmadığınızı, yapmışsanız tarihini, süresini ve prim ödeme gün sayınızı bildirdiğinizde hangi tarihte emekli olacağınızı hesaplayabiliriz.

Annenizin doğumları başlangıçtan sonraysa prim eksiğini borçlanmayla tamamlayabilir

Soru: Annem Mart 1991’de sigortalı oldu. 3004 gün prim ödedi. 1 Ocak 1958 doğumlu. Ne zaman emekli olabilir, maaşını alabilir ve geriye dönük borçlanmadan faydalanabilir? Sadri Cevap: Anneniz yaş haddinden emekli olmak için 15 yıl sigorta, 3600 gün prim ve 58 yaş şartlarına tabi. 596 gün daha prim ödeyerek, ödemesini 3600 güne tamamlaması şartıyla, 1 Ocak 2016’da emekli olabilir. Anneniz sigorta başlangıç tarihinden sonra doğum yapmış ve doğum tarihinden sonra iki yıl süresince prim ödeyerek çalışmamışsa, 596 gün doğum borçlanması yaparak prim eksiğini 23 Mayıs 2011’den önce doğum borçlanmasıyla tamamlarsa, 56 yaşını dolduracağı 1 Ocak 2014’te emekli olabilir. Sosyal Güvenlik Kurumu, yasada hüküm olmamasına rağmen, başlangıç tarihinden önceki doğumları borçlandırmıyor. Annenizin doğumları Mart 1991’den önceyse, ki sorudan öyle olduğu anlaşılıyor, doğum borçlanması yapabilmek için iş mahkemesine dava açmanız gerekiyor.

25 ay Bağ-Kur’a 348 gün de çalışarak SSK’ya prim ödemelisiniz

Soru: 6 Ocak 1970 doğumluyum. 30 Mart 1988’de SSK’lı oldum. SSK’ya 3647 gün, Bağ-Kur’a 480 gün prim ödemem var. Ne zaman emekli olabilirim?  FADİME Cevap SSK’dan emekli olmak avantajlı. SSK’da 20 yıl sigorta, 5225 gün prim ve 44 yaş şartlarına tabisiniz. Yalnız primi ödenen son yedi yılda fazla prim ödenen kurumdan emekli olunduğundan, SSK şartlarıyla emekli olmanız için, Bağ-Kur’a 1230 günden fazla prim ödememeniz gerekiyor. Bağ-Kur’a 25 ay (750 gün) daha prim ödedikten sonra Bağ-Kur’u kapatıp, 348 gün de sigortalı bir işte çalışarak prim ödemek suretiyle, toplam ödemenizi 5225 güne tamamlamanız şartıyla, 6 Ocak 2014’te emekli olabilirsiniz.

1260 günden az prim ödeyeceğinizden Bağ-Kur riskiniz yok

Soru: 1 Ocak 1972 doğumluyum. 15 Ekim 1985’te SSK’lı oldum. 1998’e kadar çalışarak 3800 gün prim ödedim. Bir daha çalışmadım. 1 Ocak 2008’de isteğe bağlı ödemeye başladım. SSK emeklisi olmak istiyorum. Ne zaman ve nasıl emekli olurum? İsteğe bağlıyı kapatmam mı gerekiyor? Aslı YAMAN Cevap: 20 yıl sigorta, 5075 gün prim ve 42 yaş şartlarına tabisiniz. 285 gün daha prim ödeyerek, Eylül 2010 itibarıyla 4790 gün olan ödemenizi 5075 güne tamamlamanız şartıyla, 42 yaşınızı dolduracağınız 1 Ocak 2014’te emekli olabilirsiniz. 1 Ekim 2008’den itibaren isteğe bağlı prim ödemeleri 4/b’ye (Bağ-Kur) sayılıyor. Ancak, priminizi 5075 güne tamamladıktan sonra isteğe bağlıdan çıkıp prim ödemezseniz, isteğe bağlı olarak 1260 günden az prim ödemiş olacağınızdan 4/a’dan (SSK) emekli olabilirsiniz. Bağ-Kur’lu olma riskiniz yok.