Kıdem tazminatı alarak işinizden ayrılabilirsiniz

Perşembe, 08 Nisan 2010 - 05:00

Soru: 31 Temmuz 1975 doğumluyum. İlk sigorta girişim 15 Ekim 1991 tarihidir. Bugün itibarıyla toplam 4624 gün prim karşılığı 166.187.04 TL ödenmiştir. Bu bilgilere göre şirketimden ne zaman kıdem tazminatı almaya hak kazanabilirim? Bir de askerliği saydırırsam bu süre düşer mi? Alpay ÇADIRARDIÇ

Cevap:
Emekli olmak için süre, prim şartlarını yerine getirip yaş şartını yerine getirmeyenler, kıdem tazminatını alarak işinden ayrılabilir. Yaş haddinden emekli olmak için aranan, 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödeme şartlarını sağladığınızdan kıdem tazminatını alarak işinizden ayrılabilirsiniz.
Bunun için yapmanız gereken, bulunduğunuz yerdeki sosyal güvenlik il veya merkez müdürlüğünden ‘kıdem tazminatı alabilir’ yazısı alarak işverene ibraz etmektir. Askerlik borçlanmasının kıdem tazminatı almanıza bir katkısı olmaz. Sadece prim ödeme gün sayınızı artırır.

Her duyduğunuza inanmayın yaş şartı kalkmadı
Soru: Tam emin olmadığım bir şey geldi kulağıma. Ama ne kadar doğru ya da yanlış bilemiyorum. Ve sizden yardım istiyorum. Duyduğuma göre, 1997 yılından önce işe girenlerde yaş sınırı aranmıyormuş.
Böyle bir şey var mı? Benim işe giriş tarihim 1 Aralık 1982’dir. Böyle bir şey varsa emeklilik dilekçemi verebilir miyim? Bu konuda beni aydınlatırsanız, sevinirim. Mustafa SARIBUĞDAY

Cevap:
Duyduklarınıza inanmayın. Son yıllarda emekli olmayı kolaylaştıracak değil, tam tersine zorlaştırılacak düzenlemeler yapılıyor. Bunun da en önemli nedeni Sosyal Güvenlik Kurumu’nun mali durumu. Bütçeden sosyal güvenlik sistemine aktarılan kaynak 55 milyar TL’yi aşmış durumda.
Emekli olmak için aranan yaş hadlerinde bir değişiklik yok. 8 Eylül 1976’dan önce sigortalı olan erkekler ile 8 Eylül 1981’den önce sigortalı olan kadınlarda emekli olurken yaş haddi aranmıyor. Bunların dışındaki sigortalılar sigorta başlangıç tarihlerine göre değişen belli yaş hadlerini doldurmadan emekli olamıyorlar.
Örneğin, siz emekli olmak için 25 yıl sigortalılık süresi, 5150 gün prim ödeme ve 47 yaş şartlarına tabisiniz. 5150 gün prim ödemiş olmak şartıyla, 47 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz. 47 yaşınızı doldurmadan emeklilik dilekçesi veremezsiniz. Daha doğrususu emeklilik dilekçesi vermenize mani bir durum yok. Dilekçe verseniz de emekli olamazsınız.

Silinen prim borçları nedeniyle kaybedilen süreler tekrar kazanılabiliyor
Soru: 1 Temmuz 1988’de Bağ-Kur’a kaydım var. 1992’ye kadar prim ödedim. Ondan sonra bıraktım. 1 Mayıs 2008’den 28 Mart 2010’a kadar olan prim borcumu ödedim.
Şu anda aylık primlerimi yatırıyorum. 1992’den 2008’e kadar aradaki borcumu ödeyemedim. Şu anda ödeme gücüm yok. Ne yapmam gerekiyor nasıl emekli olabilirim? Ahmet SEYHAN/BURSA

Cevap:
Bağ-Kur’a 30 Nisan 2008 tarihi itibarıyla 5 yıldan fazla prim borcu olanların prim borçları, sigortalılıkları durdurularak silindi. Sizin de 1992 ile 1 Mayıs 2008 arasındaki prim borçlarınız silinmiş. Silinen primlere ilişkin süreler, sigortalılık süresi olarak değerlendirilmiyor.
Ancak, silinen primlerin güncel tutarlar üstünden ödenmesi halinde, sigortalılık süreleri tekrar kazanılabiliyor. İleride ödeme gücünüz olduğunda prim borcunuzu ödeyerek günlerinizi tekrar kazanabilirsiniz.
Emekli olmak için ya prim borcunuzu ödeyerek toplam prim ödemenizi 25 tam yıl tamamlayarak normal ya da bundan sonra prim ödemenize devam ederek, prim ödemenizi 15 tam yıla tamamlayarak yaş haddinden emekli olacaksınız.

Arsa payı devrinde tapu harcı dairenin satış bedeli üstünden hesaplanıyor
Soru: Müteahhidin yeni başladığı inşaattan satın alınan dairenin arsa payı tapusu alırken, tapu harcı hangi değer üstünden ödenecek? 2002’de benzer bir daire alımında arsa payı değeri olan 8.000 TL üstünden harç ödenmişti. Aynı şekilde arsa payının değeri üstünden harç ödememiz mümkün mü? KADİR

Cevap:
Arsa payı değeri üstünden harç ödeme devri sona erdi. 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 63’üncü maddesine yapılan ve 28 Şubat 2009 tarihinden itibaren yürürlüğe giren uygulamaya göre, kat irtifakı kurulup arsa payı tapusunun alıcıya devri işleminde, dairenin gerçek değeri üstünden binde 16.5 alıcı, binde 16.5 satıcı ayrı ayrı tapu harcı ödemek zorunda.
Örneğin, müteahhitten temelden 300.000 TL’ye alınan dairenin emlak vergi değeri 10.000 TL olan arsa payının tapu tescilinde, 300.000 TL olan dairenin gerçek satış değeri üstünden, 4.950 TL alıcı, 4.950 TL de satıcı tapu harcı ödeyecektir.

Eşiniz yaşı beklerken prim ödemesi avantaj sağlamıyor
Soru: Eşim 21 Mayıs 1997’den itibaren isteğe bağlı Bağ-Kur sigortalısı oldu. 25 Temmuz 2006 tarihinde çıktı. Ve Bağ-Kur’a 9 yıl 2 ay prim ödedi. 4 Ağustos 2006’da SSK’lı olarak çalışmaya başladı.
1 Nisan 2010’da terk etti. 3 yıl 7 ay SSK’ya prim ödedi. Doğum tarihi 16 Haziran 1955. Eşim 15 yılını primle tamamlarsa neyi etkiler? 57 yaşta mı? Yoksa 58 yaşında mı emekli olacak? Eşim SSK’dan mı emekli olur? Mehmet ARK

Cevap:
Eşiniz primi ödenmiş son yedi yılda SSK’ya fazla prim ödediğinden SSK şartlarıyla emekli olacak. SSK’da yaş haddinden emekli olmak için 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme 58 yaş şartlarına tabi.
Prim ödemesi yeterli olduğundan, bundan sonra prim ödemese de 58 yaşını dolduracağı 16 Haziran 2013 tarihinde emekli olabilir. Eşinizin 58 yaşı beklerken prim ödemesine gerek yok. 15 yılını prim ödeyerek tamamlamasının sağladığı avantaj da bulunmuyor.

Üç ayda bir yayımlanacak KEY listelerini takip etmeniz gerek
Soru: KEY ödemem emekli numarama yatmış. Alamadım. Dilekçe yazdım. Ancak şimdi ödenecek olan listede adım yok. KEY’imi almam için ne yapmam gerekiyor? Nereye başvurmam gerekiyor? Duygu BULUT

Cevap:
Sizin gibi KEY ödemelerini alamayarak itiraz edenler için, en son yayımlanan listeden sonra, her üç ayda bir KEY ödeme listesi yayımlanacak. Son hak sahibi listesinin 31 Mart 2011 tarihinde yayımlanması gerekiyor. Listeleri takip edin.
Ancak, listede adınızın neden çıkmadığına dair ilk listede itiraz ettiğiniz kuruma başvuru yaparak bilgi istemenizde bir sakınca yok. İlk ilan dönemi (21 Mart 2010’a kadar olan dönem) için KEY’inize yüzde 10, sonraki ilan dönemleri (üçer aylık dönemler) için de yüzde 1.25 oranında faiz tahakkuk ettirilmesi gerekiyor.