Sosyal Güvenlik Kurumu işçi emekli derneklerinin tahsildarı mı?

Cumartesi, 06 Mart 2010 - 05:00

Soru: Tüm emeklilerin aylıklarından, emekli derneğine aidat kesilmiş. Emeklinin haberi olmadan milyonlarca emeklinin aylığından aidat adı altında kesinti yapılarak, derneklere kaynak yaratılabilir mi? Çoğunluğu ekmek parasına muhtaç durumda olan, ailesi, eşi, dostunun yardımlarıyla ay sonunu getiren emeklinin aylığından yapılan kesinti günah değil mi? Bu nasıl kanun? Bu nasıl iş? Kesintileri geri almak için ne yapmamız lazım? Milyonlarca emekli adına... M.DEMİR

Cevap: Şikâyet etmekte çok haklısınız. Ama yapılan işlemin yasayla filan ilgisi yok. Yasaya göre bırakın emeklinin haberi olmadan aylığından aidat kesilerek, bir-iki derneğe kıyak yapmayı, emeklinin borcundan dolayı aylığına haciz dahi konamıyor. Örneğin, emekli Ahmet Bey, bankadan kullandığı kredi borcunu ödeyemediği zaman banka Ahmet Bey’in emekli aylığına muvafakat vermediği sürece haciz koyamıyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) işçi emekli derneklerinin tahsildarlığını yaparak, Ahmet Bey’in izni olmadan aylığından dernek aidatı kesecek. Bunun hiçbir hukuki tarafı yok.

Kesintinin dayanağı var mı?

Bir emeklinin aylığından derneğe aidat kesilebilmesi için, öncelikle emeklinin dernek üyesi olması gerekiyor. Ama dernek üyesi olması aylığından aidat kesilmesini anlamına gelmiyor. Emeklinin SGK’ya veya SGK’ya sunulmak üzere derneğe, aylığından aidat kesilmesi için yazılı izin vermesi şart. Bu da yetmiyor. SGK’nın, derneğin tahsildarlığını yapma gibi bir irade ortaya koyması gerekiyor ki SGK kesinti yaparak bu iradeyi gösterdi.

Belirttiğimiz şartlar sağlandı mı?

Emeklilerin aylıklarından aidat kesilerek, derneklere ciddi para aktarıldı mı? Bu sorunun cevabını kimse bilmiyor. Şartlar sağlandı mı, sağlanmadı mı? Belli değil. Çünkü kimsenin toplumu aydınlatma gibi bir kaygısı yok. Ne kadar açılım olursa olsun, kamuda hâkim anlayış şu: Ben yaptım oldu.

Bundan dolayıdır ki kamuoyunda tepkiler başladığında, genellikle iş işten geçtikten sonra kısa açıklamalar yapılıyor. Nitekim yapılan kesintilerin yarattığı huzursuzluğun büyümesi üzerine SGK da bir açıklama yaptı.

SGK kesintiler için ne diyor?

SGK, yaptığı açıklamada 2010’da, Türkiye Emeklileri Derneği’nin 650 bin, Türkiye İşçi Emeklileri Dul ve Yetimleri Derneği’nin 98 bin üyesinin, ‘emekli aylıklarından aidat kesilmesi için izin verdiklerine ilişkin belge’ istendiğini belirtti. Açıklamada adı geçen derneklerin getirdikleri belgeler sonucu emeklilerin aylıklarından, yıllık 15 ile 18 TL olarak belirlenen aidat kesintisinin yapıldığını bildirdi. Ayrıca, emeklilere, ‘Eğer bu kesintiye izin vermediyseniz ya da dernek üyeliğinden ayrıldığınız halde, aidat kesintisi yapıldıysa durumu kurumumuza yazılı olarak bildirin’ denildi. Bu şekilde yazılı başvuru yapanlar hakkında, gerekli işlemin yapılacağı ifade edilen açıklamada, her türlü hukuki, cezai ve mali sorumluluğun derneklere ait olduğu da belirtildi.

SGK dernek tahsildarı mı?

Açıklamadan ya yaklaşık 750 bin iznin ibraz edilmediği veya ibraz edilen izinlerin gerçek olup olmadığı hususunda SGK’nın da şüpheleri olduğu anlaşılıyor. Bir başka olasılık da derneklerin ‘muvafakat aldık’ beyanına göre kesinti yapılmış olmasıdır. SGK’nın yaptığı açıklama bu hususta kamuoyunu yeterince aydınlatmaktan ve kamuoyunu tatmin etmekten uzaktır. Aylığından kesinti yapılan emeklilerin dernek üyesi olup olmadığı, muvafakat verip vermediği çok önemli bir konu. Ancak daha da önemlisi ve asıl tartışılması gereken konu, SGK’nın dernek tahsildarlığı yapması. SGK, yasaların kendisine yüklediği her türlü yükümlülüğü yerine getirdi de işi bitti ve kendine iş yaratmak için tahsilat işini mi üstlendi? SGK’nın böyle bir yetkisi var mı? Varsa bile yasaların emekli aylığına haciz konamayacağı, haciz yoluyla dahi emekli aylığından kesinti yapılamayacağı hükümleri ortadayken, dernek aidatı için kesinti yapılması nasıl izah edilebilir?

Emeklinin yapması gereken

Emekliler, SGK’ya yazılı başvurarak, aylıklarından yapılan kesintilerin kanuni faiziyle iadesini istesinler. Yazılı başvuruyu iki şekilde yapabilirler:

1) SGK’nın www.sgk.gov.tr web sayfasına girip, ‘bilgi edinme’ bölümündeki formu, yayınladığımız dilekçe gibi doldurarak internet üzerinden gönderin. Alındı numarasını saklayın, SGK’nın vereceği cevabı bekleyin.

2) Ya da yine sayfada yer alan dilekçeyi hazırlayarak, SGK’ya elden veya posta yoluyla gönderin. SGK’nın cevabını bekleyin. Başvurunuz üzerine kesintileriniz iade edilmezse, İş Mahkemesi’ne dava açıp, kesintileri kanuni faiziyle birlikte geri isteyin. Tutar küçük diye dava açmaktan kaçınmamak gerek. Çünkü dava nasıl olsa kazanılacağından mahkeme dava masrafını karşı tarafa yani SGK’ya yükler. Ayrıca, aylığından aidat kesilmesi için yazılı muvafakat vermeyen ve muvafakat vermiş gibi işlem yapılan emekliler, aylığından sahte belge ile kesinti yapan tüm sorumlular hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunabilirler.

Nisan 2011’de emekli olabilirsiniz

Soru: 7 Nisan 1963 doğumluyum. 1 Ekim 1985’te SSK’lı oldum. Halen aralıksız çalışmaktayım. 1 Kasım 1983 - 30 Nisan 1985 tarihleri arasında 18 ay askerlik yaptım. 2006 yılında 18 ay askerlik borçlanmamı ödedim. Bu durumda ne zaman emekli olurum? Hikmet ÇELEBİ Cevap: Sigorta başlangıç tarihinden önce yaptığınız askerlik borçlanmanız, sigorta başlangıç tarihinizi 18 ay geri götürerek emekli olmak için 25 yıl sigortalılık süresi, 5225 gün prim ödeme ve 48 yaş şartlarına tabi olmanızı sağlıyor. Prim ödemeniz yeterli olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz de 48 yaşınızı dolduracağınız 7 Nisan 2011 tarihinde emekli olabilirsiniz.

Emekli aylığını prime esas kazanç ve prim ödenen gün sayısı belirliyor

Soru: Eşim 1975 doğumlu. İlk işe giriş tarihi Temmuz 1994. Bugüne kadar SSK’ya toplam 3741 gün ödenmiş primi var. Ne zaman emekli olabilir? Kalan primlerini şimdi ödemek ya da emeklilik yaşının dolmasına yakın ödemek arasında bir fark var mı acaba? Erkan BALKAN Cevap: Eşiniz emekli olmak için 20 yıl sigortalılık süresi, 5750 gün prim ödeme ve 51 yaş şartlarına tabi. 2009 gün daha prim ödeyerek, 3741 gün olan prim ödemesini 5750 güne tamamlaması şartıyla, 51 yaşını dolduracağı 2026 tarihinde emekli olabilir. Emekli aylığı tutarını prime esas kazanç ile prim ödeme gün sayısı belirliyor. Bu açıdan ne kadar uzun süre yüksek kazanç tutarı üstünden prim ödenirse o kadar iyi.