Suriye'nin Türkiye'ye gerçek maliyeti ne?

Cuma, 09 Kasım 2012 - 05:00

Bu konuyla ilgili farklı tahminler yapılıyor. İlgili bakanlıkların yaptığı analizler var. Bir çalışma da CHP Kocaeli Milletvekili Prof. Dr. Hurşit Güneş’ten geldi. Parti Meclisi Üyesi olan Güneş’i, Milliyet Gazetesi’nde -geçmiş yıllarda- kaleme aldığı ekonomi yazılarından da tanıyoruz. Hurşit Güneş, Türkiye’nin uğradığı kayıpların ‘tahminlerimizin çok ötesinde’ olduğunu söylüyor. Prof. Güneş oluşan maliyetleri başlıklar halinde toplamış. Bana ulaştırdığı rapordan bazı notlar aktarmak istiyorum. Bunlar:
[[HAFTAYA]]

- Dış ticaret kaybı.
- İç ticaret kaybı.
- Sınır ticaretinin durma noktasına gelmesi.
- Mülteci kamplarının maliyeti ve muhaliflere silah temini konusu. Hurşit Güneş, bu süreçte Suriye’de savaşan taraflara ‘örtülü ödenekten önemli bir kaynak ayrıldığını’ ileri sürüyor.
Suriye Özgürlük Ordusu gibi gruplara silah gönderilmesi konusunda Ankara’nın somut hiçbir açıklaması olmadığı için, bu harcamalara dair tahminlerin ötesinde bir şey söylemek zor. Asıl üzerinde durulması gereken konu, sanıyorum, iç-dış ticaret kaybı, sınır ticaretinin durması ve kampların çıkardığı faturalar. 

***

Hurşit Güneş’e göre Suriye’de çıkan çatışmanın Türkiye’ye getirdiği ekonomik maliyet en az 4.5, kimi hesaplara göre ise 6 milyar dolar. Türkiye’den Suriye’ye yılda 37 bin TIR yük taşınırken 2012’de sayı 5 bine düşmüş. Suriye hava sahası da Türk uçaklarına kapatıldığı için ulaşım engelleri ciddi bir maliyet oluşturuyor. Suriye Hava Yolları için bizim hava sahamızın kapanmasının önemi yok. Çünkü zaten ellerinde çalışır durumda bir-iki uçak var. Fakat THY, bu bölgede yoğun seferleri olan ciddi bir havayolu kuruluşu. CHP milletvekili Güneş, bu yıl sığınma kamplarına ayrılan ödeneğin 768 milyon TL olduğunu; kış koşulları nedeniyle bu tutarın 2.1 milyar TL olacağını iddia ediyor. Dikkatimi çeken bir not daha var: O da bu bölgeden gelen turist sayısındaki düşüş. Örneğin, İran’dan gelenlerin sayısı 2011’de 747 bin iken bu yıl 439 binin altına inmiş. Rusya’dan gelen turist sayısında da azalma olmuş. Buradan şu sonuç çıkarılabilir: Çatışma havası ve haberleri bile yakın coğrafyadaki turist hareketlerini olumsuz etkiliyor.

***

Bu konuyu kime sorsak farklı bir bilanço ortaya dökebilir. Şurası kesin ki Suriye’deki istikrarsızlığın bölgede en kötü etkilediği ülke Türkiye. Türk Silahlı Kuvvetleri’nin teyakkuz durumu ve sürekli hareket halindeki uçakların yakıt ve bakım harcamalarını da ilave ettiğimizde toplam maliyetler olağanüstü boyutlara çıkıyor. Her ne kadar ekonomisi çok güçlü olsa da Türkiye, bu yükü uzun süre taşıyamaz.