Ücretlerde 5 yıllık zamanaşımı süresi var

a
a
Pazar, 21 Kasım 2010 - 05:00

Soru: 1999’dan beri belediyede şoför olarak çalışıyorum. Fazla çalışma, bayram ve hafta tatili çalışmalarımı, fazla mesai ve sosyal haklarımı alamadım. Avukatlar 5 yıl geriye dönük zamanaşımına uğradığını söyledi. Bu haklarımı alma yolu yok mu? Adem ÇOŞAR

Cevap:
Ücretlerde 5 yıllık zamanaşımı süresi vardır. Bu süre geçtikten sonra talep edilen alacakları işveren isterse öder, istemezse ödemez. Dava açarsanız işveren zamanaşımını ileri sürerse, yine ödemez.

Emekli olamazsınız ama kıdem tazminatı alıp ayrılabilirsiniz
Soru: 13 Şubat 1971 doğumluyum. Haziran 1984’te SSK’lı oldum. 1984’te 74 gün, 1985’te 75 gün, 1986’da 66 gün, 1987’de 57 gün primim var. Ağustos 1996’dan beri çalışıyorum. 1) Ne zaman emekli olurum? 2) Şimdi emekli olsam mevcut çalıştığım işyerinden haklarım nelerdir? 3) Mevcut işyerimden emekli olduğumu varsayarsak, yeni bir işe girdiğimde ekstra bir kaybım olur mu? SERHAT ÖZCAN
[[HAFTAYA]]
Cevap: 1) 25 yıl sigorta, 5225 gün prim ve 48 yaş şartlarına tabisiniz. Bundan sonra prim ödemesiniz de 13 Şubat 2019’da emekli olabilirsiniz.
2) Bugün için emekli olamazsınız. Ancak, 15 yıl sigorta ve 3600 gün prim ödemeniz olduğundan, kıdem tazminatınızı alarak işinizden ayrılabilirsiniz.
3) Kıdem tazminatınızı alarak işinizden ayrıldığınızda, emekli olacağınız yaşın dolmasını çalışmadan bekleyebileceğiniz gibi, eski işvereninizle yaptığınız iş sözleşmenizde bir yasaklama yoksa, bir işyerinde, hatta ayrıldığınız işyerinde çalışarak da bekleyebilirsiniz.

Araziniz gelir getirmiyorsa Emlak Vergisi ödemezsiniz
Soru: Yeni emekli oldum. Bir dairem var. Köyde de babamdan kalan kardeşlerimle hisseli ortak olduğum bir tarla var. Başka gayrimenkulüm yok. Emlak Vergisi ödeyecek miyim? CEMİL

Cevap:
Köydeki araziniz gelir getirmiyorsa, dairenizin brüt alanı 200 metrekareden düşük ve emekli aylığından başka geliriniz yoksa, sıfır oranlı Emlak Vergisi uygulamasından yararlanarak, meskeniniz için Emlak Vergisi ödemezsiniz.

Yüksek aylığınızın tamamını, düşük aylığınızın yarısını alabilirsiniz
Soru: 1979’da sigortalı oldum. 1986’da iş kazası geçirdim. Sürekli iş görmezlik maaşı bağlandı. O zamanki asgari ücretle maaşımı alırken 2008’de normal emekliliğimi hak kazandım. Fakat 125 lira olan maaşımın yarısı kesildi. Şu anda verilen 70 lira. Aylığımın yattığı bankanın müdürü, bunda bir yanlışlık olabileceğini söylüyor. Ne yapmam gerekiyor? Murat YANIKLAR/İstanbul

Cevap:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun aylık ve gelirlerin birleşmesi başlıklı 54’üncü maddesinin 1’inci bendinin c fıkrası, ‘Malullük yaşlılık, ölüm sigortaları ve vazife malullüğü ile iş kazası ve meslek hastalığı sigortalarından kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya hak sahibine bu aylık ve gelirlerden yüksek olanın tamamı, az olanın yarısı, eşitliği halinde iş kazası ve meslek hastalığından bağlanan gelirin tümü, malullük, vazife malullüğü ve yaşlılık aylığının yarısı bağlanır’ hükmünü içermektedir.
Bu hükme göre; yaşlılık sigortasından bağlanan emekli aylığınız, iş kazasından dolayı bağlanan sürekli iş göremezlik gelirinizden (aylığınızdan) fazla olduğundan, emekli aylığınızın tamamını, iş göremezlik gelirinizin yarısını alırsınız. Bağlanan aylıklar doğru. Banka müdürünün belirttiği gibi bir yanlışlık olmadığından yapacağınız bir işlem de yok.

Emekli olacağınız tarihe kadar tavandan prim ödemelisiniz
Soru: 1974 doğumluyum. 1 Aralık 1993’te SSK’lı oldum. 1 Ekim 2000’de Bağ-Kur’a geçtim. Bağ-Kur’da 10 yıl 1 ay hizmet sürem var ve 8’inci basamaktan ödeme yapıyorum. Yüksek prim ödeyerek sigortadan emekli olmak istiyorum. Ne yapmam gerekiyor? Gülcan ARZUHAL

Cevap:
Bağ-Kur’a 20 ay (600 gün) daha prim ödedikten sonra Bağ-Kur’u kapatıp, sigortalı bir işte çalışarak en az 1267 gün (3.5 yıl) prim ödemeniz halinde, SSK’da emekli olmak için 20 yıl sigorta, 5675 gün prim ve 50 yaş şartlarına tabi olursunuz. 1267 günden sonra prim ödemeseniz de 2024’te 50 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz.
Artık, son birkaç yılda yüksek prim ödeyerek, emekli aylığı artırılamıyor. Emekli aylığı hesabında tüm çalışma döneminde üstünden prim ödenen kazanç tutarının ortalaması dikkate alındığından, yüksek emekli aylığı için emekli olacağınız tarihe kadar prime esas kazancın üst sınırından (4.943.25 lira) prim ödemelisiniz.

Askerliğinizi borçlanıp 5 yıl 11 ay prim ödemelisiniz
Soru: 1 Ocak 1962 doğumluyum. 1 Ocak 1992’de SSK’lı oldum. 1360 gün prim ödedim. 4 Mart 1997’de isteğe bağlı Bağ-Kur’a geçtim. 4 yıl 7 ay 28 gün prim ödemem var.
2 Kasım 2001’den beri vergi mükellefi olarak Bağ-Kur’a devam ediyorum. 8 yıl 11 ay 24 gün prim ödemem var. Askerlik borçlanması yaparsam ne zaman emekli olurum? Süleyman GÜNGÖR

Cevap:
Askerlik sürenizi borçlanmanız halinde 25 yıl prim ve 53 yaş şartlarına tabi olursunuz. Askerliğinizi borçlandıktan sonra 5 yıl 11 ay daha prim ödeyerek, toplam ödemenizi 25 yıla tamamlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz (ara vermeden prim ödemeniz halinde Ekim 2016’da). Ayrıca, askerliğinizi borçlanmayıp bundan sonra prim ödemeseniz dahi, 58 yaşınızı dolduracağınız 1 Ocak 2020’de emekli olabilirsiniz.

Sosyal güvenlik sistemimizde teklik ilkesi geçerli
Soru: Bağ-Kur’luyum. 27 Kasım 1996’dan beri primlerimi düzenli olarak ödüyorum. 1977’de 119 gün sigortalı olarak çalıştım. 1970’te 14 gün, 2002’de 88 gün çalışmam mevcut. 18 Haziran 2002 ile 1 Eylül 2002 arasındaki 74 gün çalışma gerekçe gösterilerek primlerim iptal edildi. Bu konuda ne yapmalıyım? Mustafa BACAKSIZ/Yalova

Cevap:
Sosyal güvenlik sistemimizde teklik ilkesi geçerli. Bağ-Kur’lu, vergi kaydını kapatıp faaliyetine son vererek, sigortasını kapatmadığı sürece SSK’lı olarak prim ödeyemez. Ödese bile fuzuli prim ödemiş olur. Nitekim sizin de ödediğiniz primler dikkate alınmamış. Söz konusu günlerin sigorta süresi olarak dikkate alınması mümkün değil. İptal edilen primlerinizi Bağ-Kur prim borcunuza saydırabilirsiniz.