Ve hanedan toplanıyor

Cumhuriyetin kurulmasıyla sürgüne gönderilen Osmanlı hanedanı 86 yıl sonra vakıf çatısı altında buluşuyor

Perşembe, 15 Temmuz 2010 - 05:00

Ve hanedan toplanıyor

Atatürk 29 Ekim 1923’te Türkiye Cumhuriyeti’ni kurduktan sonra yeni devleti korumak için bazı adımlar atıldı. Öncelikle Osmanlı’nın gölgesinin genç cumhuriyetin üstüne düşmemesi için 1924’te sürgün kararı alındı. Karar, Osmanlı hanedanından 144 kişiyi kapsıyordu. 5 Mart 1924’te Sirkeci’den kalkan tren ile rıhtımdan hareket eden gemi, hanedan mensuplarını meçhul bir yolculuğa çıkardı.

Hanedan mensupları dünyanın dört bir yerine dağıldı. Sürgünde yoksulluğun pençesine düşen, açlık ve acı çeken hanedan mensupları birkaç yıl sonra Türkiye’ye döneceklerini umut ediyordu. Ama umutları boşa çıktı. Sürgün, hanedanın kadın mensupları için 28, erkekler için 50 yıl devam etti. Kadınlara 1952’de, erkeklere 1974’te Türkiye’ye dönüş izni verildi. Bugün İstanbul’da yaşayan hanedan mensuplarından biri de Padişah 5. Murad’ın torununun torunu Şehzade Osman Selaheddin Osmanoğlu. Şehzadenin büyük dedesi 5. Murad 1876’da 93 günlük padişahlığının ardından tahttan indirilmişti.

Babası Çırağan Sarayı’nda doğdu

Kardeşi Padişah II. Abdülhamid tarafından Çırağan Sarayı’na kapatılan 5. Murad kendini müziğe vermişti. Günlerini piyano çalıp besteler yaparak geçiren 5. Murad’ın Çırağan yıllarında 2 kızı, 8 torunu oldu. 5. Murad’ın torunu Ahmet Nihat Efendi’nin oğlu Şehzade Ali Vasıb Efendi de 1903’te Çırağan Sarayı’nda doğdu. Galatasaray Lisesi’nde ve Harp Okulu’nda okuyan Ali Vasıb Efendi 1924’te 21 yaşındayken sürgüne gitti.

Sürgüne gönderilenler arasında o zaman 12 yaşında olan Sultan 5. Mehmed Reşat’ın torunu Mukbile Sultan da vardı. Grup Sirkeci’den Budapeşte’ye hareket etti. Bir süre sonra Viyana’ya geçtiler. Ardından Fransa Nice’te 11 yıl yaşadılar. 1931’de evlenen Ali Vasıb Efendi ile Mukbile Sultan, 1935’te Mısır’a yerleşti. Çiftin oğlu Şehzade Osman Selaheddin Osmanoğlu 1940’ta Mısır’da doğdu.

Türkçe, Arapça, İngilizce, Fransızca bilen Osman Selaheddin Efendi üniversite öğrenimi gördüğü İngiltere’de evlendi. 3 çocuğu, 8 torunu olan şehzadenin oğulları Orhan Murad, Selim Süleyman ve kızı Ayşe Gülnev, İngiltere’de yaşıyor.

Amaç Türkiye ile iç içe olmak

Çocukları her yaz Bodrum’da tatil yapan şehzade ise İngiltere’de emekli olup İstanbul’a yerleşti. Beylerbeyi Sarayı’nın yakınında, babasının doğduğu Çırağan Sarayı manzarasına sahip bir evde oturan Osman Selaheddin Efendi açıkladı: “Osmanlı hanedanı mensuplarını aynı çatı altında toplamak için bu yıl vakıf kuracağız. Vakfın bizi birbirimize yaklaştırmasını, başka ülkelerdeki gençlerimizin Türkiye’yi tanımasını istiyoruz. Vakfın başkanlığını New York’ta oturan hanedan reisimiz Osman Bayezid Efendi (86) üstlenecek.

Yaşayan 25 şehzade var. Bunların 6’sı ben, 2 oğlum ve 3 torunum. Ayrıca 16 sultan, 23 sultanzade, 13 hanım sultan hayatta. Toplam 77 hanedan mensubu vakıfla bir araya gelecek. Yabancı ülkelerde yaşamaları nedeniyle birçok hanedan mensubu Türkçe bilmiyor. Hanedan mensupları birbiriyle tanışıyor ama bazılarının konuşabileceği ortak dilleri yok. Bu çok hazin. Vakıf, hanedan mensuplarını Türk kültürüne bağlayacak.”

Nuray ÖZGER/AA