Yurtdışı borçlanması yaparak emekli olan emekli aylığı kestirmeden çalışamaz

Çarşamba, 24 Mart 2010 - 05:00

Soru: Babam yurtdışında çalıştığı süreleri borçlanarak Haziran 2009’da Bağ-Kur’dan emekli olmuştur. Dayımın şirketinde ortak olarak gözüktüğünden maaşı kesintili olarak 410 lira ödenmekteydi. 2010’un 2 ayı itibarıyla ortaklıktan düşülmüştür. Babamın bilgilerinin tamamen aynısı Yılmaz İmdat adında sanal bir kimlikle sistemde görünürken maaşı kesilmiştir. Sistemde ismen arattığınızda İmdat Yılmaz emekli olarak gözükürken, Yılmaz İmdat’ın emekliliği yaştan iptal yazmakta ve prim borcu bulunmaktadır. Sorunla ilgili olarak Düzce Bağ-Kur’a başvurduğumuzda memur, esas sorunun babamın şirketten düşmediği için olduğunu belirtmiş (yurtdışı borçlanma kanununa göre çalışma sürdüğü için) adına tahsis edilmiş, aldığımız tüm aylıkları faizi ile birlikte ödememiz ve emekli olmaya hak kazandığı halde biriken 10 aylık prim borcunu da ödememiz gerektiğini belirtmiştir. Madem böyle bir durum var, neden bize emekli aylığı bağlandığını anlamamış olmakla beraber, görevli memurun ortaklıktan düşmekte acele etmememiz gerektiğini söylemesi de şaşırtıcı diğer bir durumdur. Maaş iptali söz konusu olsa bile, emekli olmaya hak kazanmış birinin tekrar prim ödemesindeki mantık nedir? Onu da hiç anlayabilmiş değiliz. Üstelik bu konuyla ilgili olarak Bağ-Kur tarafından tarafımıza yapılmış hiçbir yazılı ve sözlü uyarı bulunmamaktadır. Bu konudaki tavsiyelerinizi bekliyoruz.  Gökhan YILMAZ Cevap: Yurtdışı çalışma sürelerini borçlanarak emekli olanlar, emekli aylıklarını kestirmeden, Sosyal Güvenlik Destek Primi ödeyerek bir işyerinde ücretli olarak çalışamıyorlar, kendi nam ve hesabına bağımsız çalışamıyorlar ve şirket ortağı olamıyorlar. Bu uygulama 8 Mayıs 2008 tarihinde yürürlüğe kondu. Uygulama henüz yeni olduğundan babanız da olduğu gibi, zaman zaman kurumun hatalı işlem yaptığını okur şikâyetlerinden öğreniyoruz. Babanız yurtdışı çalışma süresini borçlanarak emekli olduğundan, destek primi ödemek suretiyle, emekli aylığını alarak şirket oraklığını devam ettiremez. Ya şirket ortaklığından ayrılacak ya da emekli aylığını kestirecek. Ve prim ödeyerek şirket ortaklığına devam edecek. Nitekim kurum yanlışlığın farkına vararak emekli aylığını kesmiş. Yersiz ödenen aylıkların da iadesini istemiş. Yapılan işlem doğru. Babanız emekliliği hak ettiği halde prim ödemesinin mantığı ise şirket ortağı olmasıdır. Şirket ortakları 4/b sigortalısı (eski adıyla Bağ-Kur’lu) olmak zorundalar. Babanız ortaklıktan çıkıp, emekli aylığını tekrar bağlatabilir.

Ödenmeyen asgari geçim indirimi için ceza uygulanır

Soru: Çalıştığım şirketimde 3 aydır sigortalıyım. Fakat asgari geçim indirimi ödemelerimi şirketim yapmıyor. Yapmayı da kabul etmiyor. Asgari geçim indirimi ödemelerimi nasıl tahsil edebilirim? F.K. Cevap: İşveren çalışanın asgari geçim indirimi tutarını, ücretlerden kestiği ve muhtasar beyanname ile vergi dairesine beyan ettiği Gelir Vergisi’nden düşüyor. Ve vergi dairesine yatıracağı vergiyi, asgari geçim indirimi olarak çalışanına ödüyor. Burada işveren asgari geçim indirimini çalışana vermediği takdirde, vergi dairesine muhtasar beyanname ile eksik beyanda bulunmuş ve eksik vergi ödemiş duruma düşecek. Ve vergi ziyaına neden olacak. Vergi dairesi bu durumu tespit ettiğinde, eksik beyan edilen stopaj vergiyi, cezalı olarak tarhiyat yaparak işverenden tahsil edecek. İşverenle görüşüp, asgari geçim indiriminizi ödenmediği takdirde, Maliye’ye şikâyet hakkınızı kullanacağınızı belirtin. İşveren şikâyet edilmeyi göze alamaz ve asgari geçim indiriminizi öder.

Babanız 4 ay prim ödeyip 58 yaşını bekleyecek

Soru: Babam 1984’te Bağ-Kur sigortalısı oldu. Doğum tarihi 1 Ocak 1957 olup, 14 yıl 8 ay prim ödemesi var. Babam ne zaman ve nasıl emekli olabilir?  Fatih YÜKSEL Cevap: Babanız yaş haddinden emekli olmak için 15 tam yıl prim ödeme ve 58 yaş şartlarına tabi. 4 ay daha prim ödeyerek prim ödemesini 15 tam yıla tamamlaması şartıyla 58 yaşını dolduracağı 1 Ocak 2013’te emekli olabilir.

Engel derecenizi, Maliye Bakanlığı Merkez Sağlık Kurulu belirler

Soru: 1973 doğumluyum. Elimde, 1999 ve 2000 yıllarında alınmış iki adet yüzde 40 sakatlık raporu var. 2010 yılında da vergi indirimi için başvurdum. Ankara 2006’da çıkan yasayla (engellilik ölçütü) rapor oranlarını düşürüyormuş. Eğer raporum düşük gelirse eski aldığım raporlarla mahkeme yolum açık mı? Kazanma şansım ne olur? Yani kazanılmış hak olarak düşünülür mü? Arif KÜÇÜKTOPÇU Cevap: Elinizdeki raporlar kazanılmış hak değildir. Maliye elinizdeki raporlarla vergi indirim hakkı vermez. Vergi indirimi hakkı için Maliye’nin göndereceği hastane sağlık kurulundan alacağınız rapor, Maliye Bakanlığı Merkez Sağlık Kurulu’na gönderilecek ve kurul engel derecenizi belirleyecek. Maliye’nin Merkez Sağlık Kurulu, yüzde 40 oranında işgücü kaybınız olduğuna karar verirse, 3’üncü derece engellilere sağlanan vergi indirim hakkından yararlanırsınız. Eski raporlarınız değil, yeni verilen raporu dava konusu yapabilirsiniz. Mahkemenin sevk edeceği bir hastanede engel dereceniz tekrar belirlenir.

İstediğiniz zaman emekli olabilirsiniz

Soru: 10 Ekim 1962 doğumluyum. Sigorta sicil numaram 12765481. 7 Temmuz 1985’te Bağ-Kur’lu oldum. 1987’den itibaren kamu sektöründe çalışmaktayım. 1982-1984 arasında 600 gün yaptığım askerliği borçlandım. 8382 gün prim ödemem var. Ne zaman emekli olabilirim? Ahmet KAMBER Cevap: Askerlik borçlanması başlangıç tarihinizi 600 gün geri götürerek emekli olmak için 25 yıl sigortalılık süresi, 5150 gün prim ödeme ve 47 yaş şartlarına tabi olmanızı sağlıyor. Aranan şartları sağladığınızdan istediğiniz zaman emekli olabilirsiniz.

Kaçak dairenin kira gelirinin de beyanı gerekir

Soru: Tapuda arsa olarak görünen daireden alınan kiranın beyan edilmesi gerekiyor mu? CEVAT Cevap: Vergilendirmeye olayların gerçek mahiyeti esastır. Kira alınan dairenin tapuda arsa görünmesi, belediyede inşaat ruhsatının olmaması, inşaatının kaçak yapılmasının vergilendirme açısından bir önemi yoktur. Vergilendirme açısından önemli olan, kiranın elde edilmiş olmasıdır. Tapuda arsa görünen daireden 2009’da 2.600 TL’yi aşan tutarda kira elde edilmişse, elde edilen kiranın 2.600 TL’lik konut kira geliri istisnasını aşan kısmının en geç 25 Mart 2010 Perşembe günü mesai saati sonuna kadar beyan edilmesi gerekiyor.