İran’dan Trump’a 'Hürmüz' tuzağı: 'ABD birlikleri kolay hedefe dönüşebilir'

ABD-İsrail ortak saldırılarının 28 Şubat sabahı erken saatlerde başlamasının ardından İran Devrim Muhafızları, Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı’nı ticari gemilere kapattığını açıkladı. Çarşamba günü İran’ın seçkin Devrim Muhafızları, dünyanın petrol ve doğalgaz sevkiyatının yüzde 20’sinin geçtiği bu kritik su yolunda “tam kontrol” sağladıklarını öne sürdü. İranlı yetkililer, boğazdan geçmeye çalışan tüm gemileri “ateşe vereceklerini” söyledi. 

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

ABD senatosunda, “İsrail için savaşmak istemiyoruz” diyen emekli askerin kolunu kırdılar

Habere Git

Hürriyet.com.tr’de yer alan habere göre, gemi takip platformu MarineTraffic’in verilerinde çarşamba günü Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker trafiği geçen haftaya kıyasla yaklaşık yüzde 90 oranında azaldı. Petrol ve doğalgaz tankerlerinin boğazın hemen dışında yoğunlaştığı görülürken, normalde yoğun gemi trafiğinin yaşandığı bölgede savaş nedeniyle hareketlilik neredeyse tamamen durma noktasına geldi. 

Haberlerimizi Google'da Takip Edin

En güncel haberlere ve son dakika gelişmelerine Google üzerinden anında ulaşmak için bizi favorilerinize ekleyin.

ABD Başkanı Donald Trump ise konuya ilişkin salı günü Truth Social’da yaptığı paylaşımda, gerekirse ABD Donanması’nın “Hürmüz Boğazı'ndan tankerlere refakat edeceğini” belirtti. Ancak açıklamaya rağmen bölgedeki deniz trafiğinin büyük ölçüde durduğu ifade ediliyor. 

'TÜM TANKERLERİ KORUMAK GERÇEKÇİ DEĞİL' 

Küresel denizcilik kuruluşu BIMCO’nun Güvenlik ve Emniyet Sorumlusu Jakob Larsen, donanma refakatinin korunan gemiler için tehditleri azaltabileceğini belirterek, “Bununla birlikte, İran'ın tehdit ettiği bölgelerde faaliyet gösteren tüm tankerlere koruma sağlamak gerçekçi değil. Bu, çok yüksek sayıda savaş gemisi ve diğer askeri varlıkların bölgeye nakledilmesin gerektirir” dedi. 

Uzmanlara göre savaş şu ana kadar uzak hava üslerinden yürütülürken, ticari gemilere eşlik etmek üzere savaş gemilerinin bölgeye gönderilmesi ABD birliklerini İran’ın silahlarına çok daha yakın bir noktaya taşıyacak. Böyle bir operasyonun aynı zamanda ABD’yi Hürmüz Boğazı’nda karmaşık ve maliyetli bir lojistik sürece sokabileceği belirtiliyor. Savaş sürdüğü sürece Amerikan savaş gemilerinin günde 80’e kadar tankere eşlik etmesi gerekebileceği ifade ediliyor. 

'ABD GÜÇLERİNİ YAKIN HEDEF HALİNE GETİRİR' 

The Telegraph’a konuşan İsviçre’nin St. Gallen Üniversitesi’nden Ortadoğu uzmanı Andreas Böhm, “Ticaret gemilerine yönelik saldırı riskini gidermek için ABD gemilerinin refakat etmesi mantıklı, ayrıca Trump'ın İran donanmasını yok ettiğini biliyoruz. Ancak bu, ABD güçlerini İran için çok daha yakın bir hedef haline getirir ve kısa menzilli füzeleriyle vurulmalarını çok daha kolaylaştırır” diye konuştu. 

Uzman isim ayrıca, “Bir Amerikan gemisini batırmaları hayal edilemez gibi görünebilir ancak sadece birine isabet ettirseler bile bu, Donald Trump'ın ABD siyaset sahnesindeki imajı için felaket olurdu” ifadelerini kullandı. 

GEMİLER ROTA DEĞİŞTİRİYOR 

Sigorta brokeri Marsh Risk’in verilerine göre petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz tankerleri de dahil olmak üzere 150’den fazla gemi demir atmak ya da rotasını değiştirmek zorunda kaldı. Sigorta şirketlerinin savaş riski poliçeleri kapsamındaki teminatları iptal etmeye başlaması ise geçiş maliyetlerini artırdı. Marsh, oranların salı günü itibarıyla gemi değerinin yüzde 0,25’inden yüzde 1,25’ine yükseldiğini bildirdi. Gerilimin sürmesi halinde bu oranların daha da artabileceği belirtiliyor. 

Trump ise Truth Social’da yaptığı açıklamada sigorta sorununu hafifletmeye çalıştı ve ABD Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu’na Körfez’den geçen gemilere sigorta sağlanması talimatı verdiğini duyurdu. Kurum, yaptığı açıklamada “piyasa aksamalarını en aza indirmek ve mal ve sermayenin serbest akışını sağlamaya yardımcı olmak için ticari gemi kiralayıcılarına, gemi sahiplerine ve önemli denizcilik sigorta sağlayıcılarına destek sunacağını” belirtti. 

İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları da çarşamba günü bir konteyner gemisinin “bilinmeyen bir cisim” tarafından vurulduğuna dair rapor aldıklarını açıkladı. İran devlet medyası ise yetkililerin boğazdan geçmeye çalışan gemilere ateş açılabileceği yönünde uyarıda bulunduğunu aktardı. İran teknik olarak Hürmüz Boğazı’nı kapatamasa da bu tehditlerin deniz trafiğini ciddi şekilde felç ettiği belirtiliyor. 

ENERJİ PİYASALARINDA ŞOK DALGASI 

Nakliye faaliyetlerinin neredeyse tamamen durması petrol ve doğalgaz fiyatlarında da yükselişe neden oldu. AAA’nın verilerine göre çarşamba günü ABD’de benzin fiyatları ortalama olarak galon başına 3,19 dolara çıktı. Bu rakam bir hafta öncesine göre 22 sentlik artış anlamına geliyor. Fiyatlar şu anda bir yıl öncesine göre ortalama 10 sent daha yüksek seviyede. 

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

ABD-İran savaşında 6. gün | İran'dan 4. füze misillime saldırısı: Katar'dan ABD Büyükelçiliği uyarısı

Habere Git

NBC News’e göre benzin fiyatları son dönemde enflasyon tablosunda görece olumlu bir başlık oluşturuyordu ve Trump yönetimi için de güçlü bir tartışma konusuydu. Ancak petrol fiyatlarının yükselmesiyle bu avantajın ortadan kalkmaya başladığı ifade ediliyor. 

Enerji maliyetlerindeki artışın benzin ve dizel fiyatlarını yükseltmesi, enflasyonu artırması ve tüketicilerin akaryakıt harcamalarını büyütmesi bekleniyor. Uzmanlara göre nakliye aksamaları ulaşım ve üretim maliyetlerini artırarak limanlarda yoğunluk ve tedarik sorunlarına yol açabilir. 

KÜRESEL TEDARİK ZİNCİRİ TEHDİT ALTINDA 

Küresel tedarik zinciri ve satın alma danışmanlığı şirketi Efficio’nun direktörü Matt Lekstutis, “Asıl risk, ani bir mal kıtlığı değil; küresel tedarik zincirlerinde kendini gösteren, enerji kaynaklı sürekli maliyet enflasyonudur” dedi. Lekstutis, “Bu, tedarik zinciri ve satın alma operatörlerinin ele alması ve izlemesi gereken en önemli önceliklerden biridir” ifadelerini kullandı. 

İran’ın güney kıyısı boyunca uzanan dar bir su yolu olan Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir güzergâh olmasının yanı sıra alüminyum, şeker ve gübre gibi birçok emtia için de kritik öneme sahip. 

Maersk, MSC Group, CMA CGM, Hapag-Lloyd, COSCO ve Emirates SkyCargo dahil olmak üzere çok sayıda büyük nakliye ve lojistik şirketi, İran’a yönelik saldırıların başlamasının ardından bölge üzerinden yapılan rezervasyonları kısıtladı veya durdurdu. Şirketlerin gıda ve ilaç gibi temel ihtiyaç maddeleri için ise bazı istisnalar uyguladığı belirtiliyor. 

ABD’NİN EKONOMİK GÖRÜNÜMÜ 

Ekonomistler, büyümenin yavaşlaması ve enflasyonun yükselmesiyle oluşabilecek stagflasyon riskinin ABD Merkez Bankası için zor bir tablo oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Ocak ayı itibarıyla yıllık enflasyon yüzde 2,4 seviyesinde bulunurken, bu oran Fed’in yüzde 2’lik hedefinin üzerinde kalmayı sürdürüyor. 

Analistler, enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyonu yeniden hızlandırması halinde faiz oranlarının daha uzun süre yüksek kalabileceğini belirtiyor. Bu durum özellikle konut kredileri ve ipotek faizleri üzerinde etkili olabilir. 

Savaş öncesindeki haftalarda ipotek faiz oranları düşerek 2022’den bu yana ilk kez yüzde 6’nın altına inmişti. Ancak son gelişmelerin ardından oranlar yeniden yükselerek yüzde 6,07 seviyesine çıktı. Bu artışın konut piyasasında işlem yapmak isteyen tüketiciler için ek maliyet anlamına geldiği değerlendiriliyor.