Kırılgan ateşkes

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırmasıyla başlayan savaşın 40’ıncı gününde ilk olumlu adım atıldı. Savaşın ilk günlerinde dini lideri Ayetullah Ali Hamaney başta olmak üzere üst yönetim kadrosunun büyük bir bölümünü kaybeden İran, Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişlerini kısıtlayarak küresel petrol krizinin fitilini ateşlemişti. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz’ün açılması için defalarca tehdit ettiği ve son olarak yok edeceğini söylediği İran’a verdiği sürenin dolmasına iki saat kala Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir arabuluk yaparak İsrail ve tüm cepheleri de kapsayacak şekilde tarafların 14 günlük ateşkese varmasını teklifinde bulundu. ABD’nin saldırılarını durdurması, İran’ın ise Hürmüz Boğazı’nı açmasını öngören teklifine ilk olumlu yanıtı ABD Başkanı Donald Trump verdi. Ardından İran cephesi de ateşkesi kabul ettiğini duyurdu. 10 maddelik ateşkes, dün itibariyle yürürlüğe girdi.

İSRAİL ANLAŞMAYA UYMADI

Ateşkesle birlikte tarafların demeç savaşları başladı. ABD Başkanı Donald Trump, İran’da büyük bir zafer kazandıklarını söyledi. Trump, “Askeri hedefler fazlasıyla karşılandı. İki haftalık süre, anlaşmanın son haline getirilmesini ve tamamlanmasını sağlayacak. İran ile uzun vadeli barışa ilişkin kesin bir anlaşmaya yaklaştık. Bu sürecin ardından Orta Doğu’da uzun vadeli barışın tesisi için kritik bir aşamaya geçildi. Her şeyin yolunda gideceğinden eminim. Tıpkı ABD’de yaşadığımız gibi bu, Orta Doğu’nun Altın Çağı olabilir” açıklamasını yaptı. ABD ve İsrail’in büyük bir yenilgiye uğratıldığına belirten İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreterliği ise “Savaştaki hedeflere ulaşıldı” açıklamasında bulundu. Taraflar, ateşkes ve kalıcı barış için yarın İslamabad’da masaya oturmaya hazırlanırken, İsrail her zaman olduğu gibi yine kan döktü. İsrail’in ilk gün düzenlediği bombardımanla yüzlerce Lübnanlıyı öldürmesi ateşkesi tehlikeye attı.

‘HİÇBİR YERE GİTMİYORUZ

ABD Savunma Bakanı Peter Hegseth’in ABD Genel Kurmay Başkanı Dan Caine ile düzenlediği ortak basın toplantısında kullandığı ifadeler kafaları karıştırdı. Ateşkesin ardından ABD’nin bölgedeki askeri varlığını muhafaza edeceğini belirten Hegseth, “Orada kalacağız. Hiçbir yere gitmiyoruz. İran’ın ateşkese uyduğundan ve nihayetinde bir anlaşma yaptığından emin olacağız” dedi. ABD ordusunun İran ordusunu ezdiğini ifade eden Hegseth, “İran ordusu on yıllar boyunca savaşamaz hale geldi” diye konuştu.

‘MERHAMETİ SEÇTİ’

Hegseth, ABD Merkez Komutanlığı’nın (CENTCOM) 40 gün süren savaşta muharip gücünün yüzde 10’undan azını kullanarak dünyanın en büyük ordularından birini dağıttığını söyledi. İran’ın yıkıcı bir askeri yenilgi yaşadığını öne süren Hegseth, “İran, şartlarımızı reddetmiş olsaydı sıradaki hedefler elektrik santralleri, köprüler ve petrol-enerji altyapısı olacaktı. Başkan Trump’ın İran ekonomisini dakikalar içinde felç etme gücü vardı. Ama merhameti seçti” dedi. Genelkurmay Başkanı Caine ise “13 binden fazla hedef vurduklarını ifade etti

ÜLKELERDEN DESTEK

İran ve ABD’nin ateşkesi kabul etmesinin ardından Türkiye’nin de aralarında olduğu çok sayıda ülke, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği, anlaşmayı memnuniyetle karşıladıklarını duyurdu. Rusya Dışişleri Bakanlığı ise açıklamasında ABD ve İsrail’in İran’da ezici bir yenilgiye uğradığını ifade etti.

‘SALDIRILAR SÜRERSE HÜRMÜZ AÇILMAYACAK’

İsrail’in ateşkese rağmen Lübnan’a yönelik saldırılarına Hizbullah’tan sert yanıt geldi. İsrail’in saldırılarının sürmesi durumunda Hizbullah, küresel petrol krizine neden olan Hürmüz Boğazı’nın gemi geçişlerine açılmayacağını duyurdu. İran basını ise İsrail’in kural tanımaz tavrıyla Lübnan’da sivillerin üzerine bomba yağdırması nedeniyle Tahran yönetiminin ateşkes masasından kalkacağını iddia etti.

LÜBNAN YANGIN YERİNE DÖNDÜ

Taraflar arasında arabuluculuk yapan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in anlaşmanın tüm cephelerde geçerli olduğunu duyurmasına rağmen İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını iddia etti. Ardından İsrail’e ait savaş uçakları, ateşkesin ilk gününde 10 dakikalık sürede başta başkent Beyrut olmak üzere Lübnan’ın çeşitli noktalarında eş zamanlı 100 ayrı saldırı gerçekleştirdi. Bomba ve füzelere hedef olan çok sayıda bina yıkıldı. Yüzlerce Lübnanlı, enkaz altında kaldı. İsrail’in bombardımanı, Lübnan tarihinin en büyük saldırısı olarak kayıtlara geçti. Saldırılarda 92’si başkent Beyrut’tan olmak üzere 254 kişinin hayatını kaybettiği, 1165 kişinin de yaralandığı açıklandı. İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz ise Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım’a suikast tehdidinde bulundu.

HİZBULLAH BAHANESİ

İsrail’in ateşkese rağmen Lübnan’a yönelik saldırısının tepki çekmesi üzerine ABD Başkanı Donald Trump’tan açıklama geldi. 14 günlük ateşkese Lübnan’ın dahil olmadığını söyleyen Trump, “Lübnan, ateşkese Hizbullah nedeniyle dahil edilmedi. Bu ayrı bir çatışma” dedi.