Bir bisikletle değişen okul

SEVİM BÜYÜKTAŞ DEMİR

sevim.demir@posta.com.tr

TUTKUSU PROJEYE DÖNÜŞTÜ

Çocukluğundan beri bisiklet tutkunu olan coğrafya öğretmeni Hakan Örs, bu tutkusunun bir gün öğrencilerinin ve görev yaptığı okulun hayatını değiştireceğini bilmiyordu. 2010’da Aydın Anadolu İmam Hatip Lisesi’ne atanan, 2021’den bu yana da okulda idareci olarak görev yapan Örs, pandemi sonrasında öğrencilerinde artan hareketsizlik, ekran bağımlılığı, beslenme sorunları ve akran zorbalığına karşı çözümü bisikletle eğitimi buluşturmakta buldu. Birkaç bisikletle başlayan ‘Bisikletli Okul’, beş yılda öğrencileri, öğretmenleri ve okul çalışanlarını bir araya getiren güçlü bir dayanışma modeline dönüştü.

ÂTIL BİSİKLETLERİ TOPLADI

Öğrenciler, okulun atölyesinde âtıl bisikletleri onarıp yeniden yollara çıkarıyor. 

Projenin ilk günlerinde okulda yalnızca 10-15 öğrencinin bisikleti vardı. Hiçbir öğrencinin maddi imkânsızlık nedeniyle dışarıda kalmasını istemeyen Örs; muhtarlar, mezunlar ve mahalle sakinlerinin desteğiyle, kullanılmayan bisikletleri toplamaya başladı. Öğrenciler bir ustadan bisiklet tamirini öğrendi, okulda atölye kuruldu ve âtıl bisikletler yeniden yollara döndü. Yedek parça için gereken kaynak ise atık plastiklerden, yetiştirilen fidelerin ve kermeslerde hazırlanan yiyeceklerin satışından sağlandı. Zamanla ihtiyaçtan fazla bisiklet toplanınca, onarılan bisikletler kız çocuklarına öncelik verilerek sosyo-ekonomik açıdan dezavantajlı çocuklara hediye edilmeye başlandı.

HERKESE BİR ROL 

Bisikletli Okul’da bisiklet sürmek zorunlu değil. Sürmeyi bilmeyenler arkadaşlarından öğrenirken, bisiklete binmek istemeyenler fide yetiştiriyor, kermesleri düzenliyor ya da turların planlanmasına katkı sağlıyor. Öğrencilerin evlerini haritalandıran Örs, yakın oturan çocukların okula birlikte gelmesini sağlayarak güvenli sürüşü de sistemin parçası haline getirdi. Öğretmen ve idarecilerin katılımıyla proje, okulun ortak kültürüne dönüştü. Bugüne kadar 100’ün üzerinde şehir turu yapan öğrenciler, köy gezilerinde çöp toplayarak çevre temizliğine de dikkat çekti. Örs’e göre projenin en büyük kazanımı ise kilometreler değil, öğrenciler arasındaki ilişkilerde yaşanan değişim oldu.

ZORBALIĞIN YERİNE DAYANIŞMA

Örs, Bisikletli Okul başladıktan sonra öğrencilerin birbirlerine karşı daha anlayışlı hale geldiğini söyledi. Birlikte bisiklet tamir etmek, turlarda yan yana pedal çevirmek, yorulan arkadaşını beklemek ya da bisiklet sürmeyi yeni öğrenen bir öğrenciye yardım etmek çocuklar arasındaki dayanışmayı güçlendirdi. Örs, “Dijital dünyanın dışında gerçek mekânları, gerçek zaman diliminde birlikte paylaşmak hepsine iyi geldi” dedi. Bu değişimin en dikkat çekici sonuçlarından biri de akran zorbalığında yaşandı. Çalışmanın başladığı günden bu yana okulda akran zorbalığına bağlı disiplin vakası yaşanmadığını belirten Örs, bunu çocukların kendilerini değerli hissedebilecekleri alanlar bulmasına bağlıyor.

HEDEF YÜZLERCE OKUL

Beş yılda tek bir okulda gelişen model, şimdi başka okullara taşınmaya hazırlanıyor. Sabancı Vakfı ile ‘Bisikletli Okul Uygulama Rehberi’ hazırlayan Örs, 2026-2027 eğitim öğretim yılında Aydın İl Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde pilot uygulamalara başlayacaklarını söyledi. Hedef, farklı okul türlerinde modeli geliştirerek önce Aydın’a, ardından Türkiye’nin farklı şehirlerine yaymak. Sabancı Vakfı 17. Sezon Fark Yaratanı seçilen Hakan Örs’ün hayali ise net: Önümüzdeki beş yıl içinde Türkiye’nin dört bir yanında yüzlerce Bisikletli Okul görmek.

EMEĞİ ‘FARK’ YARATTI

Hakan Örs, ‘17. Sezon Fark Yaratanı’ plaketini Sabancı Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Güler Sabancı’nın elinden aldı.

Sabancı Vakfı Fark Yaratanı seçilmenin Bisikletli Okul’un beş yıllık yolculuğunda önemli bir dönüm noktası olduğunu söyleyen Hakan Örs, “Bu bizim için yalnızca bir ödül ya da görünürlük değil; yaptıklarımızın güçlü bir teyidi ve bundan sonrası için büyük bir güç oldu” dedi. İlk günlerde birkaç bisikletle başlayan çalışmanın bugünlere ulaşacağını düşünmediklerini belirten Örs, şöyle devam etti: “Yola çıkarken ‘Bir Bisiklet ile Değişir Her Şey’ diyerek biraz öğrencilerimizi, biraz da kendimizi motive ediyorduk. Bugün bunun yalnızca bir slogan olmadığını biliyoruz.”