Güvenli okul için 9 kritik öneri

SEVİM BÜYÜKTAŞ DEMİR / POSTA

TEK BAŞINA GÜVENLİK YETMEZ

Okullarda son dönemde artan şiddet olayları ve silahlı saldırılar, eğitim ortamlarının güvenliği konusunu yeniden gündeme taşıdı. Bu tartışmalar sürerken, Eğitim Reformu Girişimi (ERG), ‘Bağları Sıkılaştırmak: Adil, Güvenli ve Barışçıl Okullar için Öneriler’ başlıklı çalışma yayımladı. Çalışmada, okul güvenliğinin yalnızca bireysel davranışlarla açıklanamayacağı vurgulanırken, şiddetin toplumsal ve yapısal boyutlarıyla birlikte ele alınması gerektiğine değinildi. ERG, şiddetin önlenmesi için yalnızca okul içinde alınacak tedbirlerin yeterli olmayacağını savunuyor. Sorunun çözümü için okul, aile, toplum ve kamu kurumlarının birlikte hareket ettiği çok yönlü bir yaklaşım gerektiğine dikkat çekiliyor.

ÇOCUK SUÇLARINDA KORKUTAN ARTIŞ

ERG’nin çalışmasında dikkat çeken veriler de yer aldı. Son dokuz yılda çocukların karıştığı cinayet vakaları yüzde 131, uyuşturucu ticaretiyle ilişkili suçları ise yüzde 119 arttı. Şiddete maruz kalan çocuk sayısı, 2020’den 2024’e yüzde 156 artarak 279 bin 620’ye ulaştı. 2024’te suça sürüklenip işlem gören çocuk sayısı 202 bin 778. Türkiye’de 15 yaşındaki her dört çocuktan biri, okulda çeteler ve silah/bıçak taşıyan öğrenci gördüğünü söylüyor.

ŞİDDETE KARŞI ÇOK KATMANLI ÇÖZÜM

1- Yönetişim ve denetim güçlendirilmeli: Okul güvenliği bir insan hakkı meselesi olarak ele alınmalı. Millî Eğitim Bakanlığı koordinasyonunda çok paydaşlı ve şeffaf mekanizmalar kurulmalı. Bu mekanizmalar kurumsallaştırılmalı.

2- Erken tespit ve müdahale sistemi kurulmalı: Tüm şiddet türlerini kayıt altına alan ulusal veri sistemi oluşturulmalı. Riskler erken fark edilerek öğrenciler etiketlenmeden destek sağlanmalı.

3- Güvenli bildirim mekanizmaları oluşturulmalı: Öğrenci ve öğretmenler için anonim ve erişilebilir başvuru kanalları kurulmalı. Başvuru yapanların güvenliği korunmalı. Her başvuru kayıt altına alınmalı. Başvuru yapan kişiye süreç hakkında düzenli bilgi verilmeli.

4- Psikososyal destek güçlendirilmeli: Rehber öğretmen ve psikolojik danışman sayısı artırılmalı. Okullara sosyal hizmet uzmanı atanmalı. Rehber öğretmen/psikolojik danışman disiplini uygulayan otorite değil, öğrenci yararını gözeten destek unsuru olarak konumlanmalı. Disiplin süreçleri onarıcı yaklaşımları da içermeli.

5- Okul iklimi daha kapsayıcı hale getirilmeli: Ayrımcılığı önleyen kurallar uygulanmalı. Öğrencilerin aidiyet hissini güçlendirecek sosyal ve katılımcı ortamlar oluşturulmalı. Zorbalık ve dışlanmayı önleyecek uygulamalar hayata geçirilmeli. Bu süreçte toplumsal cinsiyet eşitliği de temel bir yaklaşım olarak ele alınmalı.

6- Öğrencilerin iyi olma hâli desteklenmeli: Sanat, spor ve sosyal etkinlik alanları yaygınlaştırılmalı. Beslenme ve temel ihtiyaç desteği tüm öğrenciler için erişilebilir olmalı. Dezavantajlı öğrenciler için maddi destek ve burs imkânları akademik başarıya dayalı olmaksızın sağlanmalı.

7- Fiziksel ortam güvenli hale getirilmeli: Okul içi ve çevresindeki riskli alanlar düzenli denetlenmeli. Fiziksel güvenlik önlemleri, gözetim amacıyla değil riskleri azaltmaya yönelik kullanılmalı. Okul ortamı ise farklı öğrenci kimliklerini görünür kılan, aidiyet duygusunu güçlendiren kapsayıcı bir anlayışla düzenlenmeli.

8- E ğitim sistemindeki baskılar azaltılmalı: Ölçme ve değerlendirme süreçlerinde proje, performans ve süreç odaklı yöntemler kullanılmalı. Başarı göstergeleri akademik sonuçlarla sınırlı kalmamalı. Kalabalık sınıflar azaltılmalı, ikili eğitim sonlandırılmalı.

9- Dijital şiddete karşı önlem alınmalı: Nefret söylemi ve ayrımcı içeriklere karşı dijital platformlara yükümlülük getirilmeli. Öğrencilere dijital medya okuryazarlığı eğitimi verilmeli.

DARÜŞŞAFAKA’DAN BAYRAM ÇAĞRISI

Annesi veya babası hayatta olmayan, maddi olanakları yetersiz başarılı öğrencilere tam burslu ve yatılı eğitim imkânı sunan Darüşşafaka Cemiyeti, 163 yıldır sürdürdüğü ‘Eğitimde Fırsat Eşitliği’ misyonuna Kurban Bayramı’nda da destek çağrısı yaptı. Cemiyet, bayramda yapılacak bağışlarla Darüşşafaka Eğitim Kurumları’nda öğrenim gören 1000’i aşkın öğrencinin eğitim, beslenme ve barınma ihtiyaçlarının karşılanacağını açıkladı. Öğrencilerin et ihtiyacının yıl boyunca yapılan adak bağışlarıyla karşılanması nedeniyle vekaleten kesimli kurban bağışı kabul etmeyen Darüşşafaka, destekçilere basılı ve elektronik bağış sertifikaları ile bayram hediyesi seçenekleri sundu. Bağışlar, kurumun internet sitesi ya da banka hesapları üzerinden yapılabiliyor.