Kazandıran kariyer: Kendi işinin patronu ol

Üniversite tercihlerinde adayların çoğu, mezuniyet sonrası bir şirkette maaşlı işe girme beklentisiyle hareket ediyor. Oysa Türkiye’de her üç kişiden biri maaşlı çalışmıyor. Üstelik maaşlı çalışanların da büyük bölümü asgari ücretle geçinmeye çalışıyor. Eğitim ve kariyer danışmanı Nur Erdem Özeren, günümüz dünyasında bireylerin haftada 3 ya da 4 gün çalışarak geçimini sağlayabileceği, daha esnek ve bağımsız iş modellerine yöneldiğini söylüyor. Özeren’e göre bu dönüşüm, ‘serbest meslek’ kavramının kariyer planlamasında merkezde olması gerektiğini gösteriyor.

SERBEST ÇALIŞMAYA UYGUN BÖLÜMLER

Nur Erdem Özeren, her puan türünde ‘maaş almadan serbest çalışma imkânı olan’ bölümleri listeledi.

* MÜTERCİM-TERCÜMANLIK: Birçok mütercim ve tercüman, maaşlı çalışmak yerine kurumlara proje bazlı hizmet sunarak serbest çalışmayı tercih ediyor.
* ÖĞRETMENLİK: Özel sektörde çalışan birçok öğretmen, artık maaşlı sistem yerine özel öğretim kurumlarıyla saatlik veya gün üzerinden anlaşarak serbest çalışmayı tercih ediyor.
* DİL VE EDEBİYAT: Metin yazarları ve editörler, çoğunlukla kurumlarla proje bazlı anlaşmalar yaparak serbest çalışıyor.
* TURİST REHBERLİĞİ: Serbest çalışma modellerinin en yaygın olduğu alanlardan biri. Rehberlerin önemli bir kısmı bireysel olarak ya da sezonluk/dönemsel projelerde görev alıyor.
* GASTRONOMİ-AŞÇILIK: Maaşlı çalışma imkânı bulunsa da gastronomi ve aşçılık bölümleri mezunları için kendi işini kurmak ya da dönemsel projelerde yer almak da oldukça yaygın ve cazip bir seçenek.
* MEDYA SEKTÖRÜ: Medyada her ne kadar maaşlı çalışanlar bulunsa da haberciler, fotoğrafçılar, kameramanlar ve video içerik üreticileri uzun süredir serbest çalışmayı tercih ediyor. Grafik tasarımcıları ve animasyon üreticileri de bu serbest yapının önemli bir parçası hâline gelmiş durumda.
* TASARIMCILAR: Moda tasarımı, endüstriyel tasarım, iç mimarlık ve mimarlık gibi alanlarda çalışanların büyük bölümü, maaşlı bir işte çalışmak yerine hizmetlerini doğrudan kişi ya da kurumlara sunarak gelir elde ediyor.
* SPOR BİLİMLERİ VE REKREASYON: Bu bölümlerin mezunları, çoğunlukla dönemsel projelerle veya kısa süreli sözleşmelerle geçimlerini sağlıyor.
* E-TİCARET/DIŞ TİCARET: Bu alanda hem girişimci sayısı hem de şirketlere serbest hizmet sunan profesyonel sayısı hızla artıyor.
* MALİ MÜŞAVİRLER: Uzun yıllardır serbest hizmet sunulan bir meslek alanı olarak öne çıkıyor. İktisadi ve idari bilimler mezunları arasında yaygın bir kariyer seçeneği.
* SİGORTACILIK: Uzun yıllardır binlerce sigortacı, maaşlı çalışmak yerine bireysel olarak kendi işini yapıyor.ÊÊHUKUK: Serbest avukatlık, en yaygın ve köklü serbest mesleklerden biri olarak öne çıkıyor.
* FİNANS DANIŞMANLARI: Iktisadi ve idari bilimler fakültesi mezunları için bankalarda maaşlı çalışmak artık tek seçenek değil. Finansal danışmanlık hem alternatif hem de giderek yaygınlaşan bir kariyer yolu olarak öne çıkıyor. Maaşlı çalışma sonrası bu alana yönelenlerin sayısı da her geçen gün artıyor.
* PSİKOLOJİK DANIŞMANLAR-PSİKOLOGLAR: Gerek terapist olarak gerekse çocuk, ergen ve yetişkinlere yönelik bireysel hizmetlerde çalışan psikolojik danışmanlar ve psikologlar, çoğunlukla maaşlı bir kurumda değil, serbest olarak çalışıyor. Bu alanda serbest çalışanların sayısı her geçen gün artıyor.
* TARIM: Tarım sektörü, tercih listelerinde geride kalsa da Türkiye’de milyonlarca kişi için temel geçim kaynağı olmaya devam ediyor. Bu kişiler genellikle maaşlı değil.
* MÜHENDİSLİK: Birçok mühendis, maaşlı bir pozisyonda çalışmak yerine serbest şekilde projelere imza atarak gelir elde ediyor. İnşaat, harita, jeoloji, jeofizik, makine, elektrik, çevre ve gıda mühendisleri bu alanda öne çıkanlar arasında.
* VERİ BİLİMİ: Ister endüstri mühendisliği, ister istatistik, ister matematik mezunu olun; bu alana yönelenlerin önemli bir bölümü maaşlı değil, serbest olarak çalışıyor.
* BİLGİSAYAR, YAZILIM VE YAPAY ZEKÂ: Bu alan mezunları, işlerinin doğası gereği genellikle proje bazlı anlaşmalar yaparak gelir elde ediyor.
* SAĞLIK: Diş hekiminden diyetisyene, fizyoterapistten eczacıya kadar birçok sağlık çalışanı, kariyerini maaşlı değil serbest olarak sürdürüyor.

GENÇLERE TAVSiYE

Nur Erdem Özeren, tercih dönemindeki gençlerin sadece maaşlı işe girme odaklı düşünmemesi gerektiğini vurguluyor: “Her bölümden çok fazla mezun var. Rekabet yüksek. Sadece devlet ya da özel sektör odaklı düşünmek sizi sınırlar. Serbest çalışmak, bugün sadece alternatif değil; birçok alanda asıl seçenek haline geldi.”