Tarihi başarı! PISA’da sınıf atladık

SEVİM  BÜYÜKTAŞ DEMİR

sevim.demir@posta.com.tr

91 ÜLKE KATILDI

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) tarafından 15 yaşındaki öğrencilerin fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarındaki bilgi ve becerilerini ölçmek amacıyla üç yılda bir gerçekleştirilen ‘Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı’nın (PISA) 2025 sonuçları, Slovakya’nın başkenti Bratislava’da açıklandı. Türkiye’nin 2003’ten bu yana katıldığı araştırmanın son uygulamasında 91 ülke yer aldı.

56 İL 203 OKUL

Türkiye’de 14 Nisan-16 Mayıs 2025 tarihleri arasında bilgisayar tabanlı gerçekleştirilen uygulamaya, 56 ildeki 203 okuldan 7 bin 702 öğrenci katıldı. Sonuçlara göre Türkiye, 2022’ye kıyasla fen bilimleri, okuma becerileri ve matematikte hem puanını hem de sıralamasını yükseltti. Fen ve okumada ilk kez OECD ortalamasının üzerine çıkarken, matematikte ortalamanın 1 puan gerisinde yer aldı. Türkiye, son 10 yılda üç alanda birden performansını sürekli artıran tek OECD üyesi ülke oldu.

FENDE BÜYÜK SIÇRAMA

PISA 2025’in ağırlıklı alanı olan fen bilimlerinde Türkiye’nin puanı 2022’ye göre 18 puan artarak, 494’e çıktı. OECD ortalaması 482, tüm ülkeler ortalaması ise 443 oldu. Türkiye, 2022’de 81 ülke arasında 34’üncü iken, 2025’te 91 ülke arasında 19’uncu sıraya yükseldi. OECD sıralamasında da 29’uncuyken, 14’üncü sıraya yerleşti.

OKUMADA OECD’Yİ GEÇTİ

Okuma becerilerinde Türkiye’nin puanı 2022’ye göre 16 puan artarak, 472’ye çıktı. OECD ortalaması 461, tüm ülkeler ortalaması ise 420 oldu. Türkiye, 2022’de 81 ülke arasında 36’ncı sıradayken, 2025’te 91 ülkenin katıldığı değerlendirmede 18’inci sıraya çıktı. Böylece okumada ilk kez OECD ortalamasının üzerine geçti.

MATEMATİKTE FARK 1 PUAN

Matematikte Türkiye’nin puanı 2022’ye göre 9 puan artarak, 462’ye çıktı. OECD ortalaması 463, tüm ülkeler ortalaması ise 429 oldu. Türkiye, OECD ortalamasının 1 puan gerisinde, tüm ülkeler ortalamasının 33 puan üzerinde yer aldı. Sıralamada da 2022’de 81 ülke arasında 39’uncuyken, 2025’te 91 ülke içinde 28’inciliğe çıktı.

22 YILDA NE DEĞİŞTİ?

Türkiye’nin PISA’ya ilk kez katıldığı 2003’te 41 olan katılımcı ülke sayısı, 2025’te 91’e çıktı. Bu dönemde Türkiye’nin puanı fen bilimlerinde 434’ten 494’e, okumada 441’den 472’ye, matematikte 423’ten 462’ye yükseldi. Türkiye, 2003’te fen bilimlerinde 35, okumada 33, matematikte 34’üncü sıradaydı. 2025’te ise fende 19, okumada 18, matematikte 28’inci sırada yer aldı.

ÜST DÜZEY PERFORMANS

PISA 2025’te üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranında da artış görüldü. Fen bilimlerinde bu oran, 2022’de yüzde 4 iken 2025’te yüzde 7.4’e yükseldi. Böylece yüzde 7.2 olan OECD ortalaması aşıldı. Üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı okuma becerilerinde yüzde 1.9’dan yüzde 4.2’ye, matematikte ise yüzde 5.4’ten yüzde 7.9’a çıktı. Türkiye’de üç alanda asgari performans düzeyine ulaşan öğrencilerin oranı da yükseldi. Hem asgari performans düzeyine ulaşan hem de üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı PISA tarihinde Türkiye için en yüksek seviyeye ulaştı.

10 YILDIR YÜKSELEN TEK ÜLKE

PISA 2025 sonuçları için Bratislava’da bulunan Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, Türkiye’nin küresel ölçekte gerilemenin yaşandığı 2022- 2025 döneminde üç alanda da performansını anlamlı biçimde artıran tek OECD ülkesi olduğunu söyledi. Tekin, “Hem zirvedeki öğrencilerimizi daha yukarıya taşıdık hem de geride kalan çocuklarımızın ellerinden tutup yukarıya çıkmalarına yardımcı olduk. Bu tablonun bizim için ayrı bir anlamı var” dedi. OECD’nin uzun dönem analizlerine de dikkat çeken Tekin, Türkiye’nin 2015-2025 arasındaki 10 yılda üç alanda birden performansını anlamlı biçimde yükselten tek OECD ülkesi olduğunu belirterek, “Bu, kısa vadeli çabaların değil; uzun vadeli, sabırla sürdürülen bir eğitim siyasetinin kalıcı sonucudur” diye konuştu.

BİRÇOK AVRUPA ÜLKESİNİ GEÇTİK

• 'Eğitimde Fin mucizesi' olarak adlandırılan Finlandiya, okuma becerilerinde 474 puanla 12’nci, Türkiye ise 472 puanla 13’üncü sırada yer aldı. Böylece Türkiye ile uzun yıllar PISA’nın en başarılı eğitim sistemlerinden biri olarak gösterilen Finlandiya arasındaki puan farkı 2’ye kadar indi. 
• Türkiye, okuma alanında İsviçre, Çekya, Avusturya, İsveç, Belçika ve Almanya’yı da geride bıraktı. Avusturya 467, İsveç 466, Belçika 466, Almanya 465 puanla sıralandı. 
• Türkiye, fen bilimlerinde 485 puan alan Almanya’yı da geçti. Ayrıca 484 puan alan Fransa’nın yanı sıra İtalya, İspanya, Danimarka, Hollanda, Belçika ve Çekya gibi OECD ülkelerinin önünde yer aldı. 

• Türkiye, matematikte 462 puana ulaşarak birçok Avrupa ülkesinin önüne de geçmiş oldu. Letonya ve Portekiz 460, Slovenya 460, Macaristan 459, Lüksemburg 458, Fransa 458, İspanya 457, Norveç 452, İzlanda 450 puanla sıralandı. İsrail’in puanı ise 433 oldu.
• PISA 2025’te zirve değişmedi. Japonya fen, okuma ve matematikte birinci oldu.