Giriş
Üniversite yolunda bilinçli tercihler
Üniversite tercih süreci, öğrencilerin yalnızca sınav sonuçlarına göre değil; ilgi alanları, yetenekleri ve uzun vadeli hedefleri doğrultusunda karar vermeleri gereken kritik bir aşama. Bu süreçte yapılacak tercihlerin, adayın mesleki yönelimini ve yaşam biçimini doğrudan etkileyeceği unutulmamalı. Final Eğitim Kurumları Rehberlik Koordinatörü Bora Serhat Çelik, üniversite tercihlerini bilinçli bir şekilde planlamak isteyen adaylar için dikkat edilmesi gereken temel noktaları paylaştı.
Bora Serhat Çelik
Tercih süreci ‘ben kim olmak istiyorum?’ sorusuyla başlamalı:
Yükseköğretim yalnızca bir eğitim süresi değil; gelecekte hangi alanda çalışacağınızı, nasıl bir yaşam tarzı sürdüreceğinizi ve hangi becerilerle topluma katkı sunacağınızı da belirler. Bu nedenle tercih sürecine sadece ‘hangi üniversite daha prestijli?’ sorusuyla değil, ‘ben kim olmak istiyorum?’ sorusuyla başlamak gerekir. Uygun olmayan bir bölümde okumak, profesyonel hayat boyunca gerekecek olan heyecanın yitirilmesine neden olabilir.
Puan değil, başarı sıralaması dikkate alınmalı:
Tercih listesini oluştururken güvenebileceğimiz, bize öngörü sunan en tutarlı veri bu başarı sıralamamalarıdır. Öğrenciler asla ‘sıralamam yetmiyor ama puanım yetiyor’ diye düşünüp, puana göre liste yapılmamalı. İsabetli karar vermeyi sağlayan en doğru veri ‘başarı sıralaması’dır.
Tercih listesindeki her bölüm, gerçekten gitmek istenen bir seçenek olmalı:
‘Nasıl olsa gelmez’ diye listeye alınan programlar, çoğu zaman gelir ve ciddi bir pişmanlığa yol açar. Tercih listesindeki her bölüm, adayın kazandığında gitmeye hazır olduğu bir seçenek olmalı. ‘Puana yazık olmasın’ diye düşünmek hatadır. Listenin en başından sonuna kadar bir istek sıralaması oluşturulmalı.
Tercih listenizi geniş bir yelpazede ve stratejik oluşturun:
Adaylara verilen 24 tercih hakkı, sadece boşluk doldurmak için değil; stratejik bir planla kullanılmalı. İlk sıralar hayalinizdeki bölümler olabilir, orta sıralar sıralamanıza yakın bölümlerle dengelenmeli, son sıralarda ise yerleşme ihtimali yüksek ama hâlâ istekli olduğunuz bölümler yer almalı.
Üniversite sadece akademik değil, aynı zamanda sosyal bir deneyimdir:
Sıralama, kontenjan gibi teknik veriler kadar, bölümün içeriği, ders yapısı, mezuniyet sonrası unvanlar ve istihdam imkânlarına dikkat edilmeli. Üniversitenin sosyal imkânları, öğrenci kulüpleri, iş dünyasıyla projeleri araştırılmalı. Bu noktada, Türkiye Üniversite Memnuniyet Araştırması›ndan yararlanabilirsiniz. Ulaşım, barınma da tercihler yapılırken göz önünde bulundurulmalı.
2 yıllık-4yıllık ayrımı yapılmadan hedeflere odaklanılmalı:
Adayların, programın kaç yıl olduğuna takılmak yerine, ne yapmak istediklerine ve bu hedefe hangi program türüyle ulaşacaklarına odaklanmaları daha doğru bir yaklaşım olacaktır. Bazı 2 yıllık programlar, bazı 4 yıllık programlardan daha doyumlu bir kariyer ve yaşam standardı sunabilir.
Ek yerleştirme, genel yerleştirme gibi geniş imkanlar sunmaz, bu sürece bel bağlanmamalı:
Ek yerleştirme, genel yerleştirme gibi geniş imkanlar sunmadığı için, bu sürece güvenerek yüksek puanlı yerleri tercih etmek risklidir. Unutmayın ki, ek yerleştirmede kontenjanlar sınırlıdır ve sizinle aynı programı tercih eden daha başarılı adaylar olabilir.
Mezuna kalma kararını hemen vermeyin:
Bu kararı almadan önce, yeni süreçte neler yapabileceğiniz ve her yıl sınav koşullarının değişebileceği göz önünde bulundurulmalı. Yatay veya dikey geçişlerle istediğiniz programa ulaşma fikri cazip gelse de bu yolun riskli ve meşakkatli olduğunu bilinmeli.
Karşılıklı anlayış ile çatışmaların önüne geçilmeli:
Bu süreçte bazen öğrencinin gelecek hayali ile ailenin hayali örtüşmeyebilir. Bu da karar sürecinde çatışmalar, baskılar ve kırgınlıklar yaşanmasına neden olabilir. Oysa aileler unutmamalı; artık çocuk değil, bir genç yetişkinle karşı karşıyalar. Karşılıklı sağduyu ve anlayışla bu süreçte çatışmanın önüne geçilmelidir
Bilgi kirliliğine karşı dikkatli olunmalı:
Tercih robotları, sosyal medya yorumları, forumlar ya da kulaktan dolma bilgiler yerine; rehber öğretmenlere, kariyer danışmanlarına danışmak en güvenli yoldur. Çünkü tercih süreci sadece bilgi değil, bilgiyi doğru okuma, değerlendirme ve uygulama becerisi ister.
