Asgari ücret maratonu başlıyor

Milyonlarca vatandaşın gözü kulağı asgari ücrette. Asgari ücreti, yasa gereği işçi, işveren ve hükümetten beşer temsilci olmak üzere 15 kişiden oluşan Asgari Ücret Tespit Komisyonu belirliyor. İşçi tarafını Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş), işveren tarafını Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (Tisk) temsil edecek. Asgari ücret tespit komisyonunun ilk toplantısı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nda olacak. Komisyon, en az 10 üyenin katılımıyla toplanıp oy çokluğuyla karar veriyor.

BiRÇOK ÜCRETi ETKİLİYOR

Asgari ücret belirlenirken birçok veri dikkate alınacak. Bunların başında enflasyon geliyor. Gerçekleşen enflasyon ile hedeflenen enflasyon ve geçinme endeksi masaya gelecek. Asgari ücretteki artış, toplu iş sözleşmesi uygulanan işyerlerindeki ücretler başta olmak üzere, tüm özel sektör ücretlerini artırıcı bir etkiye sahip. Asgari ücretin brütü şu anda 26 bin 5 lira 50 kuruş. Kesintiler düştüğünde net 22 bin 104 lira 67 kuruş oluyor. Bunun işverene toplam maliyeti ise sigorta primi gibi maliyetlerle 30 bin 621 lira 48 kuruş.

ENFLASYON BEKLENTILERİ

Asgari ücrete 2022 ve 2023’te 6’aş aylık dönemler halinde yılda iki zam uygulanmıştı. Geçen yıl ise tek seferlik zam yapılmış ve bu zam oranı da yüzde 30 olmuştu. Peki bu yıl ne kadar olacak? Şu anda açlık sınırından hedeflenen enflasyona kadar farklı senaryolar konuşuluyor. Ancak net rakam pazarlık masasında ortaya çıkacak. Yılsonu enflasyon beklentisi yüzde 31-33 aralığında bulunuyor. Merkez Bankası, 2026 enflasyonunu yüzde 13-19 aralığında öngörüyor. Bunun da orta noktası yüzde 16. Yine Orta Vadeli Program’da da yüzde 16 hedefi yer alıyor.

PEKİ HANGİ ORANLAR GÜNDEME GELEBİLİR?

YENİ VERİ 3 ARALIK’TA

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; ilk 10 aydaki enflasyon yüzde 32.87 olmuştu. Kasım enflasyonu da 3 Aralık Çarşamba günü açıklanacak. Enflasyonun bu yılı yüzde 30’un biraz üzerinde kapatması bekleniyor. İş dünyası asgari ücrette gerçekleşen enflasyonun dikkate alınması, hatta bölgesel asgari ücret belirlenmesi yönünde açıklamalar yapmıştı. Eğer gerçekleşen enflasyona göre bir artış yapılırsa bu da asgari ücretin yüzde 30’un üzerinde artacağı anlamına gelir. Örneğin asgari ücrete yüzde 30 zam yapılırsa net asgari ücret yaklaşık 28 bin 736 lira olacak.

YÜZDE 16’DAN BAŞLIYOR

Merkez’in enflasyon tahmini yüzde 31-33 aralığında bulunuyor. Eğer zam bu tahmin aralığında yani yüzde 32 olursa bu durumda net asgari ücret 29 bin 178 liraya çıkacak. Ücret artışlarının enflasyonla mücadele açısından önemine dikkat çekilir ve hedeflenen enflasyon (yüzde 13-19) baz alınırsa asgari ücret artışı daha sınırlı kalacak. Bu hedef aralığın tavanı baz alınırsa net asgari ücret 26 bin 304 liraya çıkacak. Orta nokta yani yüzde 16 baz alınırsa 25 bin 641 liraya çıkacak. Türk-İş’in verilerine göre açlık sınırı 29 bin 828 lira. Şayet bu tutar masaya gelir ve anlaşma sağlanırsa asgari ücrete yüzde 35 zam yapılmış olacak.

İŞTE OLASI ARTIŞLARA GÖRE HESAP

Zam yüzde 16 olursa 25.642
Zam yüzde 19 olursa 26.305
Zam yüzde 25 olursa 27.631
Zam yüzde 30 olursa 28.737
Zam yüzde 32 olursa 29.179
Zam yüzde 35 olursa 29.842

REFAH PAYI KONUŞULUR MU?

Geçmiş yıllardaki asgari ücret artışları bakıldığında yüzde 3-8 arasında gerçekleşen enflasyonun üzerinde belirlendiği görülüyor. Yani bir nevi büyüme oranında bir refah payı söz konusu olmuştu. Böyle bir senaryo gündeme gelirse çalışanlara konuşulan rakamların üzerinde zam yapılabilir. Ancak vergi ve harçların yeniden değerleme oranı olan yüzde 25.5’in altında belirleneceğine yönelik sinyaller, ücret artışlarının da sınırlı artırılmasını gündeme getirebilir. Çünkü enflasyonla mücadelede yönetilen ve yönlendirilen ücretler ile gelir artışının da ölçülü olması kritik öneme sahip. Tabi tüm beklenti ve taleplerin şekilleneceği yer Asgari Ücret Tespit Komisyonu olacak. Nihai karar 31 Aralık’a kadar komisyonda şekillenecek ve açıklanacak.

VERGİDEN MUAF

Tüm ücretlilerin asgari ücret düzeyine kadar olan gelirleri vergi dışında bırakılıyor. Asgari ücrette yapılan her artış tüm çalışanlar bakımından vergi istisnası tutarının artışı kadar gelir avantajı sağlıyor.

NELERİ DEĞİŞTİRECEK?

Asgari ücret rakamı; işsizlik maaşı, kıdem tazminatı, GSS primleri, askerlik ve doğum borçlanması, isteğe bağlı sigorta primleri, staj ücretleri, 65 yaş maaşı için aranan gelir kriteri, asgari ücretlilerin rapor ücretlerinin de aralarında olduğu birçok kalemi etkiliyor