İliç'te hayat durdu! Halk dört gözle madenin açılmasını bekliyor

KIRSAL KALKINMADA KRİTİK ROL

Madenler, ülkelerin en önemli stratejik hazinesi konumunda. Türkiye de bu anlamda önemli ülkelerden biri. Ülkemizdeki madencilik, hem ekonomiye destek oluyor hem de kırsal kalkınma için kritik rol oynuyor. Maden işletmeleri, bulundukları bölgelerde yarattıkları istihdam ve tedarik zinciriyle binlerce kişiye gelir sağlıyor. Ayrıca o bölgenin sosyal yaşantısına da katkıda bulunuyor. Madenlerin bulunduğu bölgeye etkisine en güzel örnek Erzincan’ın İliç ilçesindeki Çöpler Altın Madeni.

İLÇEYE GÖÇ EDEN GERİ DÖNÜYOR

Hem direkt hem de dolaylı olarak bölgede binlerce kişiye iş imkanı sağlayan Çöpler Altın Madeni’nin 21 aydır faaliyetlerinin durması, ilçede adeta hayatı durdurdu. Madenin faaliyette olduğu dönemde hızla gelişen ve göç alan ilçe, 21 aydır durgunluk yaşıyor. Esnaf, satışların durma noktasına geldiğini, iş yapamayan birçok vatandaşın ilçeyi terk ettiğini ifade ediyor. Bölge ekonomisinde yaşanan durgunluğu derinden hisseden İliç halkı, siyasi parti temsilcileri madenin bir an önce faaliyete geçmesini istiyor.

ALTIN TALEBİ ARTTI ÜRETİM İSE DÜŞTÜ YILLIK 32 TONA GERİLEDİ

Artık dünya merkez bankaları rezervlerini altınla çeşitlendiriyor. Artan taleple altının ons fiyatı 4 bin doların üzerinde seyrediyor. Rekor fiyat artışına rağmen Türkiye’de bu madenlerin kapalı kalması kaynak kaybına da neden oluyor. Üretim olmayınca altın ithalatı için ödenen para da artıyor. Türkiye’nin altın üretimi 2020’de 42 tonla rekor kırmıştı. Ancak Çöpler Altın Madeni’nin faaliyetlerinin Şubat 2024’ten bu yana durdurulması, Türkiye’nin yıllık toplam altın üretiminin de 32 tona gerilemesinde etkili oldu.

1.5 MİLYAR DOLARA DENK

Yıllık 200 bin ons altın üretimi yapan madenin 21 ay kapalı kalması nedeniyle Türkiye ekonomisinin kaybı ise 10 tonluk altın üretimi karşılığı olan yaklaşık 1.5 milyar dolara ulaştı. Ayrıca devletin vergi, SGK primi ve devlet hakkı gibi kalemlerde de kaybı olduğu belirtiliyor. Türkiye’nin cari açığı başta olmak üzere ekonomisi için önem taşıyan Çöpler Altın Madeni’nin yeniden faaliyete geçmesini başta İliç olmak üzere bölge halkı merakla bekliyor.

TÜRKİYE’DE İLK SÜLFİT TESİSİ ÜRETİME 6 AYDIR HAZIR

SSR Mining Kıdemli Başkan Yardımcısı Cengiz Demirci, üretime 6 aydır hazır olduklarını söyledi. Meclis Araştırma Komisyonu Taslak Raporu’nda belirtilen tüm kontrollerin yapılarak üretim yönteminin tamamen değiştirildiğini aktaran Demirci, şöyle devam etti: “Bundan böyle sadece tank liçi diye tabir ettiğimiz yöntemle, sülfitli cevher üretim tesisinde üretimi gerçekleştireceğiz. Türkiye’de bir ilk olan sülfit tesisi, dünyada da sınırlı sayıda bulunuyor. Sülfit tesisinin yatırım maliyeti bugünkü rakamlarla 3 milyar doları buluyor. Anagold olarak Türkiye ekonomisi için Çöpler Altın Madeni’nde önemli bir üretim yaptığımızın farkındayız. Ülkemize güveniyoruz. Yatırımlarımıza devam edeceğiz.”

ARZ AÇIĞINA ÇARE OLACAK

Yeni yöntemin çevre ve iş güvenliği açısından da önemli olduğuna dikkat çeken Demirci, “Burada kritik özellik ise şu: Kapalı sistemler sayesinde iş güvenliği riski en düşük yöntem. Tüm süreçler otomasyonla kontrol ediliyor. Sülfit tesisi ile üretimde süreç, kapalı sistemde gerçekleştiği için çevreye zarar verme riski de en aza indiriliyor. Kapalı bir sistem olduğu için toprak ve su kirliliği gibi çevresel riskler büyük ölçüde minimize ediliyor. Yüksek teknoloji sayesinde altının geri kazanım oranı daha yüksek. Bu da altında arz açığı olan ülkemiz için çok önemli” diye konuştu.

3 BİN 500 KİŞİYE İŞ SAĞLIYORDU

Madenin faaliyetleri durmadan önce 650 kişiye doğrudan, taşeronlarla birlikte toplam 3 bin 500 kişiye istihdam sağlıyordu. 117 ana ve alt taşeron firma faaliyet gösteriyordu. Maden, düzenli olarak 1116 tedarikçiden alım yapıyordu. Faaliyetlerin durmasıyla 370 Anagold çalışanı ve 2 bin 200 taşeron olmak üzere toplam 2 bin 570 kişi işsiz kaldı. Dolaylı etkiyle birlikte yaklaşık 50 bin kişinin bu süreçten etkilendiği tahmin ediliyor.

ESNAF ÇOK ZOR GÜNLER GEÇİRİYOR

İHA’nın haberine göre, esnaf bölge ekonomisinin hareketlenmesi için madenin açılmasını dört gözle bekliyor. İşte bazı esnaf ve işçinin açıklamalarından öne çıkan detaylar:

Giyim mağazası sahibi Nurten Alpaydın: İnsanlar işten çıkınca bu durum doğal olarak bize de yansıdı. Hem esnaf olarak biz zorlanıyoruz hem de halk genel anlamda etkilenmiş durumda. Madenin bir an önce açılmasını istiyoruz.

Manav Özlem Sayer Gürbüz: Başka köylere gitmesek, başka yerlerde pazar açmasak iş yapmamız mümkün değil. Çünkü gelengiden yok, sirkülasyon yok.

Kasap Ümit Budak: İnsanların maddi gücü zayıfladı, çoğu kişi şu an dışarıda çalışamıyor. Sadece ilçemiz değil, Malatya, Elâzığ, Erzincan gibi çevre iller de madenin açılmasını bekliyor.

Lastik bayii sahibi Cemal Başgöze: Erzincan ekonomisine büyük yansıması oldu. Kapanmanın ardından işlerimiz ciddi ölçüde azaldı.

Madende eski işçi Recep Şeker: Maden kapandı, birçok kişi işsiz kaldı, aç kaldı. Sadece biz değil, civar illerden birçok insan bu madenden ekmek yiyordu. Herkes bir umutla madenin yeniden açılmasını bekliyor.

Çiftçi Mustafa Aslan: Madenin sağladığı Sosyal Kalkınma Fonu desteğiyle ahırımı yaptım, şu anda 400 küçükbaş hayvanım var. Eğer maden olmasaydı bu ahırı boşuna yapmış olurdum.

İlçede yaşayan Hüseyin Gürbüz: Maden faaliyetteyken ilçe canlıydı, şimdi ise sönük hale geldi. İşlerin durmasıyla işsizlik en üst seviyeye çıktı. 

İliç Belediye Başkanı Mehmet Elçi: Madenin 21 aydır kapalı olması ilçede hem ekonomik hem sosyal sıkıntılar yarattı. Vatandaşlarımız haklı olarak sitem ediyor. Bu nedenle madenin açılması sadece İliç için değil, ülkemiz için de önemli.

AK Parti İlçe Başkanı Ahmet Yılmaz: Madenin kapalı kalması ilçe ekonomisinde derin yaralar açtı. Esnaf iş yapamaz hale geldi, işsizlik arttı. Gençlerimiz başka illerde iş aramak zorunda kalıyor. Madenin bir an önce faaliyete geçmesini ve ekonomik sıkıntıların hafiflemesini bekliyoruz.

MHP İlçe Başkanı Mahmut Taşyumruk: Her gün onlarca vatandaş ‘Artık evimize ekmek götüremiyoruz’ diyerek bize ulaşıyor. Şirket üzerine düşen sorumlulukları yerine getirdi. Devletimizin de gerekli adımları atacağına inanıyoruz.

CHP İlçe Başkanı Gökmen Yıldırım: Maden faaliyetteyken çalışan 4 bin çalışanın tamamı işsiz. Pek çok esnaf dükkânını kapattı. İşsizlik maaşlarının süresi doldu, insanlar geçim derdinde. Biz siyasi parti temsilcileri olarak sürekli sahadayız, çarşıda, köylerde halkla iç içeyiz. Gittiğimiz her yerde vatandaşların en çok sorduğu soru ‘Maden ne zaman açılacak?’ oluyor.

AK Parti İl Başkan Yardımcısı Mustafa Gürbüz: Madenin kapalı olması bölge ekonomisini olumsuz etkiledi. İnsanlar işten çıkınca bu durum doğal olarak bize de yansıdı. Gerçekten büyük bir sıkıntı var. Madenin bir an önce açılmasını istiyoruz.

Çöpler Köyü Muhtarı Celal Çoban: Burada çevre kirlendi, siyanür sızdı gibi söylemler asılsız. Sebze ve meyve yetiştiriyoruz, gölde balıklar var. Çevresel olarak bir sıkıntı yaşamadık.