Piyasalarda ateşkes iyimserliği

TEDİRGİNLİK ZİRVE YAPMIŞTI

Piyasalar 13 Haziran’dan itibaren İran-İsrail arasındaki savaşa odaklanmıştı. Çatışmaların başladığı ilk günden itibaren özellikle brent petrolün varil fiyatı 65 dolardan 77 dolara kadar yükselmişti. Hafta sonu ABD’nin üç nükleer tesise hava saldırısı düzenlemesi ise tansiyonu iyice yükseltmişti. ABD’nin bu hamlesine karşı İran’ın ne tepki vereceği ise merak ediliyordu. İran Meclis’i ilk etapta dünya petrol arzının yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı kapatma kararı aldı.

SEMBOLİK KARŞILIK ETKİSİ

Son kararı İran’ın dini lideri Ali Hamaney verecekti. Ancak İran bu yönde bir karar almak yerine Katar’daki ABD hava üssüne saldırı gerçekleştirdi. Sembolik olarak değerlendirilen bu saldırı sonucu can kaybı olmadı. ABD Başkanı Donald Trump, bu saldırının ardından İsrail ve İran arasında ateşkes sağlandığını söyleyerek, “İsrail ve İran arasında, 12 saat boyunca ateşkes olacağı konusunda anlaşmaya varıldı. Bu noktada savaş sonlandı olarak kabul edilecek” ifadelerini kullandı. Taraflar da ateşkesi duyurdu. Petrol fiyatları 66 dolara kadar geriledi.

12 GÜN SONRA YÜZLER GÜLDÜ

Ateşkes haberleriyle piyasalar güne pozitif başladı. Tüm dünya borsalarında olduğu gibi Borsa İstanbul da yeşil ışık yaktı ve açılışla birlikte yüzde 3 arttı. Son 12 günde yükselişiyle dikkat çeken savunma hisseleri dün negatife dönerken diğer tüm sektörlerde yukarı yönlü hareketler görüldü. Gün içinde bir ara ‘ateşkesin ihlal edildiğiyle’ ilgili bilgiler gelince kısa süreli tedirginlik olsa da borsa 9 bin 400 puanın üzerinde kalmaya devam etti. BIST 100 Endeksi günü yüzde 3.3 artışla 9 bin 448 puandan kapadı.

ALTINDA İKİ HAFTANIN EN DÜŞÜĞÜ GÖRÜLDÜ

Altın fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ve İsrail’in ateşkes konusunda anlaştığını duyurmasının ardından yatırımcıların risk iştahının artmasıyla birlikte yeni günde neredeyse iki haftanın en düşük seviyesine geriledi. Analistler, piyasaların tam ateşkese inandığını ve bu durumun da fiyatlamalara yansıdığını söyledi. Altının ons (31.1 gram) fiyatı dün 3 bin 295 dolara kadar indi. Gram altın 4 bin 198 lirayı test etti. Diğer yandan altın, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) alacağı kararı da yakından izliyor. Bazı Fed yetkilileri yakında faiz indirimlerinin başlayabileceğini dile getiriyor. Faizlerde düşüş başlarsa altın güç kazanabilir.

PETROL SAVAŞ ÖNCESİNE DÖNDÜ

Orta Doğu’da ateşkes iyimserlikleri ile Hürmüz Boğazı’nın kapatılmamasının ardından petrol fiyatları sert düştü. İran’ın ABD üslerine kısmi saldırısının ardından brent petrolün varil fiyatı yüzde 8.5 düşüşle 69.5 dolara gerilemişti. Bu düşüş dün de devam etti ve brent petrolün varil fiyatı 66 doları yani savaş öncesi seviyeleri gördü. Petroldeki bu gerilemenin pompa fiyatlarına da yansıması bekleniyor. Son dönemde benzin ve motorin fiyatlarına üst üste zam gelmişti. Bu düşüşle indirim beklentisi arttı.

DOLARA ALTERNATİF ARAYIŞI

Trump’ın ticaret savaşlarının fitilini ateşlemesinden sonra doların hakimiyeti sorgulanıyor. Tabi bunda ABD’nin 36 trilyon dolara çıkan ve önümüzdeki yıllarda 40 milyar dolara çıkması beklenen yüksek kamu borcu da etkili. Artık yeni bir parasal sistem sıkça dile getiriliyor. Son olarak Rusya’nın en büyük bankalarından VTB’nin Başkanı Andrey Kostin, ABD’nin doları siyasi amaçlar için kullandığını, bunun dolara zarar verdiğini belirterek, “Doların tekel olduğu dönemin yavaş yavaş sona ereceğini düşünüyorum” dedi.

Altına yönelik artan küresel ilgiye ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Kostin, şunları kaydetti: “Trump, doların siyasi nedenler için sert bir şekilde kullanılmasındaki tehlikeyi daha ciddi görüyor. Çin dahil büyük ülkeler bu durumu ciddi bir şekilde değerlendiriyor ve bu nedenle ABD tahvillerindeki yatırımlarını azaltıyor. Doların yarın ya da yarından sonraki gün yok olacağını sanmıyorum ama ufukta on yıl içinde ciddi bir düşüş görüyorum. Bu yüzden alternatif bir sistem yaratmamız gerekiyor. Küresel Güney devletleri farklı ödeme şeklini değerlendirmeli.”

GAZ FİYATLARI GERİLEDİ

Avrupa’da gaz fiyatları, İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan çatışma sonrası Hürmüz Boğazı’nın kapatılabileceği ve küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin sekteye uğrayabileceğine ilişkin endişelerle, son iki haftadır karışık seyir izliyordu. Fiyatlar, 19 Haziran’da 41.9 Euro’yla nisan başında beri görülen en yüksek seviyeye çıkmıştı. Ateşkesin ardından yüzde 12’lik düşüş oldu. Hürmüz Boğazı, küresel LNG ticaretinin yüzde 20’sine ev sahipliği yapıyor. Buradan geçen LNG’nin büyük bir kısmı Asya ülkelerine giderken, yaklaşık yüzde 15’i Avrupa’ya sevk ediliyor.