Riskli evini dönüştürene destek rehberi

Ülkemizde son dönemde deprem hareketliliği arttı. Son günlerde Balıkesir Sındırgı merkezli depremler, tüm Marmara’yı beşik gibi sallıyor. Deprem böyle sarsıntılarla kendini hatırlatınca, vatandaşlar önlem almaya koşsa da kaygı azalınca tedbirler yine geri planda kalıyor. Resmi rakamlar ülke genelinde yaklaşık 6 milyon riskli konuttan, 2 milyonunun çok riskli olduğunu, sadece İstanbul’da ise riskli 1.5 milyon konutun 600 bininin acil dönüşmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

TALEPLER ARTTI

Depremler, kentsel dönüşüm ihtiyacını her seferinde hatırlatıyor. Özellikle 6 Şubat deprem felaketinden sonra kentsel dönüşüme talep arttı. Vatandaşa hibe ve kredilerin sunulduğu ‘Yarısı Bizden’ kampanyası da kentsel dönüşümde önemli bir dönüm noktası oldu. Bu destek sayesinde dönüşüm hız kazandı. Ancak hâlâ dönüşüme yanaşmayan ya da uzlaşı çıkmadığı için dönüşümün başlayamadığı çok sayıda riskli bina var. Yarısı Bizden’in yanı sıra farklı finansal destekler de sunuluyor. Bu destekleri derledik.

YARISI BIZDEN ILE 1 MILYON 875 BIN TL

İstanbul’da sunulan en önemli finansal desteklerden biri Yarısı Bizden kampanyası. Her bir konut için 875 bin TL hibe, 875 bin TL kredi ve 125 bin TL taşınma desteği veriliyor. Böylece toplam 1 milyon 875 bin TL’lik finansman desteği sağlanıyor. Burada önemli detay şu; 125 bin TL taşınma desteğini evde oturan alıyor. Yani evde kiracı varsa, taşınma desteği ev sahibinin değil kiracının olacak. Hak sahibinin diğer konutlarının her biri için de 1 milyon 750 bin TL kredi veriliyor. İşyerleri için de 437 bin 500 TL hibe ve 437 bin 500 TL kredi desteği var. Hak sahibinin diğer dükkanları için 875 bin TL kredi sunuluyor.

ALAN BAZLIYSA İNŞAAT KOLAYLIĞI

Yarısı Bizden kampanyasında alanlar büyükse kamu devreye girip inşaat desteği de veriyor. Bina yerine alan/ada bazlı site benzeri büyük dönüşümlerde tam uzlaşma sağlanması halinde Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, TOKİ ve Emlak Konut işbirliği ile destek sağlanıyor. Burada da 875 bin TL’lik hibe veriliyor. Hibe tutarı bina maliyetinden düşürülüyor, arta kalan borç ise yine uzun vadeli uygun ödeme koşullarıyla taksitlendiriliyor.

BAŞVURU NEREYE? 

Yarısı Bizden’den İstanbul’un 39 ilçesinde bulunan riskli yapı sahiplerinin tümü faydalanabiliyor. Vatandaşlar, müteahhit bulup, anlaşıp, kat irtifakı kurulduktan sonra hak sahibi tespiti yaptırmak üzere ilçe belediyesine başvuruyor. Bakanlıkça belirlenen randevu gününde hak sahibi ile hibe taahhütnamesi ve kredi sözleşmesi imzalanıyor. Haktan yararlanabilmek için yeni projedeki yapının (otopark ve sığınak hariç), eski yapının bir buçuk katı büyüklüğünü geçmemesi gerekiyor.

ÖDEMELER NASIL?

875 bin TL’lik hibenin geri ödemesi olmayacak. Kredinin ödemesi ise yapı ruhsatının alınmasından 2 yıl sonra başlıyor. 10 yıla kadar vade uygulanıyor. Ödemenin başladığı ilk yıl faiz uygulanmıyor. Sonraki yıllar Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranının yarısı kadar güncelleme yapılacak.

KİRA YARDIMI NE KADAR OLDU?

Kentsel dönüşüm kapsamında tüm illerde evi dönüşüme girenlere aylık kira desteği veriliyor. İstanbul için aylık destek 8 bin lira, Ankara, Antalya, Bursa, İzmir’de 6 bin 500 lira, diğer büyükşehirlerde 5 bin 500 lira, kalan tüm illerde ise 4 bin 500 lira kira yardımı yapılıyor. Riskli yapıdaki kiracılara iki aylık kira yardımı ‘tek seferde’ ödeniyor. Örneğin İstanbul’da kiracı tek seferlik 16 bin liralık yardım alıyor. Sınırlı ayni hak sahibi olarak ikamet edenlere de yine defaten beş aylık kira yardımı veriliyor.

ŞARTLARI NEDİR?

Kira yardımları riskli yapılarda 18 ay, riskli ve rezerv yapı alanlarında ise en çok 48 ay sağlanıyor.

Hak sahiplerinin başvuru yapmak için riskli yapının tahliye edildiği veya yıktırıldığı tarihten itibaren 1 yıl süresi var.

1 yıl içinde, riskli yapının bulunduğu ildeki Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü’ne, eğer yapı İstanbul’daysa ilçe belediye başkanlığına başvuru yapılması gerekiyor.

Kira desteğinden yararlananlar, uygun faizli kredi desteğinden yararlanamıyor.

Yarısı Bizden kampanyasında 125 bin TL taşınma desteği alanlar kira desteği alamıyor, birinin seçilmesi gerekiyor.

HARÇ YOK KDV YÜZDE 1

Evini kendi dönüştürenler yüzde 1 KDV ödüyor. Ayrıca dönüşüm projelerinden noter harcı, tapu harcı ve vergiler alınmıyor.

FAİZ KATKILI KREDİ İMKANI

Riskli alan ya da riskli yapılarda yaşayanlara devlet destekli kredi imkanı da sunuluyor. Bu kapsamda konut yapım ve konut edinme için 1 milyon 250 bin TL, işyeri yapım için 800 bin TL, işyeri edinme için 350 bin TL, güçlendirme için 320 bin TL kredi imkanı sağlanıyor. Bu kredilerde devletin desteği konut yapım ve edinmede yüzde 0.70 (ilk konut), iki ve sonraki konut için yüzde 0.60, güçlendirmede yüzde 0.50, işyeri yapım ve edinmede yüzde 0.40 seviyesinde. Enerji verimli konutta faiz desteği artıyor. Devlet destekli dönüşüm kredisinde şu an güncel faiz oranı yüzde 3.09 seviyesinde. Konut kredilerinde 10 yıl, işyeri için 7 yıl vade uygulanıyor. Kredide 2 yıl anapara ödemesiz dönem var. Konutlarını yeniden inşa etmek isteyen hak sahipleri ve riskli yapılarda en az 1 yıl oturan kiracı veya sınırlı ayni hak sahipleri krediden yararlanabiliyor.