Sosyal konut için 2 yeni öneri

Türkiye’de son yıllarda ev sahipliği oranı yüzde 55’lere kadar geriledi. Pandemi sonrası hızla artan konut ve kira fiyatları nedeniyle konut sorunu ortaya çıkmaya başladı. Bu sorunun önüne geçmek için kamu, 500 bin konutluk sosyal konut kampanyasını devreye alırken, İstanbul’da da 15 bin adet kiralık sosyal konut yapılacak. Ancak bu sosyal konut seferberlikleri dönemsel olarak hayata geçiyor. Sektörden sosyal konutu kalıcı hale getirip genele yayacak bir öneri geldi.

PROJELERİN YÜZDE 10-15’I

İnşaatçılar ve Gayrimenkul Geliştiricileri Derneği (İNDER) Yönetim Kurulu Başkanı Engin Keçeli, inşa edilen konut projelerinin içine sosyal konutların da dahil edilebileceğini belirterek, “Özel sektör 100 konut üretiyorsa bunun 10’unu sosyal konut olarak yapsın. Devlet bunları bizden alsın ya da kiralasın, dar gelirli vatandaşa sunsun. İşin başında maliyetin enflasyonun üzerinde artmayacağını bilelim, biz kârımızdan bir miktar feragat edelim. Her projenin yüzde 10-15’ini sosyal konut olarak inşa edelim. Dünyada bu model var, Türkiye’de de uygulanmalı” önerisini sundu.

GETTOLAR OLUŞTURULUYOR

Böylece toplumda sosyolojik dengelerin de sağlanabileceğini söyleyen Keçeli, kentsel dönüşümde vatandaşların yaşadıkları semtlerden koparılmasının sosyal ayrışmayı artırdığını söyledi. Keçeli, “Eskiden dönüşüm alanında vatandaşa ‘Boğaz’ı bırak Başakşehir’e git’ denildi. Sonra da gettolar yaratıyoruz. Dönüşüm, insanların mahallelerini terk etmesine neden olmamalı. Dünyadaki doğru modellerde olduğu gibi, aynı cadde veya bölgede üretilen konutların bir bölümü sosyal konut olarak ayrılır ve mahalle bütünlüğü korunur” diye konuştu.

KOOPERATİF YENİDEN CANLANMALI

Keçeli, konut sorununa yönelik bir de kooperatif önerisi sundu. Geçmişte yaşanan birkaç kötü örnek nedeniyle vatandaşın kooperatiflere mesafeli olduğunu belirten Keçeli, “Kötü örnekler var ama bu şekilde ev sahibi olan binlerce kişi de var. Kooperatifçilik bizim kültürümüzde var. Adını değiştirelim, ‘imececilik’ olsun. Uygun arsa tahsisi ve düşük maliyetli finansmanla kooperatifler sosyal konut üretiminde yeniden önemli bir araç olabilir” diye konuştu.

OKUL TAKSİTİ EV TAKSİTİNİN YERİNİ ALDI

Engin Keçeli, konut sektöründeki önemli bir dinamiğe de dikkat çekti. Keçeli, “Konut üreticisinin 2 rakibi var. Biri mevduat faizi, diğeri özel okul taksiti. Orta gelirli bugün ev taksiti yerine okul taksiti ödüyor. Bizim çocukluğumuzda zengin de fakir de devlet okuluna giderdi. Bugün özel okul her kesimin önceliği ve inanılmaz büyük gider haline geldi” dedi.

2026’DA HAREKETLENME BEKLENTİSİ

2026 için piyasa beklentilerini de paylaşan Keçeli’ye göre, mevduat faizlerinin düşmesi, KKM’nin bozulması ve enflasyonun bir miktar gerilemesi ile birlikte konut piyasasında bir hareketlenme beklentisi var. 2026’da arzın yetersiz, talebin canlı kalmaya devam edeceği ve bu durumun fiyatları etkileyeceği öngörülüyor. 2026’yı ‘insan odaklı dönüşüm yılı’ ilan ettiklerini belirten Keçeli, kentsel dönüşümde teknik olduğu kadar sosyolojik ve psikolojik boyutun da güçlendirilmesi gerektiğini, bu kapsamda 14 Ocak’ta düzenleyecekleri zirvede dönüşümün insan boyutunun ele alınacağını belirtti.

İMAR ARTIŞINA İHTİYAÇ YOK

Geçtiğimiz günlerde imar yönetmeliğinde yapılan değişikliğe de değinen Keçeli, şunları söyledi: “Bundan sonra imar artışı isteyen değer artışının yüzde 90’ını kamuya verecek. Çok doğru bir karar. Bugüne kadar olanlar ortada, değiştiremeyiz. Ama bugünden sonra İstanbul’da imar artışı diyen ‘vatan haini’dir. İmar artışı kentsel dönüşüm için de ihtiyaç değil. Müteahhit daha çok kazanmak, ev sahibi daha fazlasını alma peşinde. Bu ülkeyi rantsal dönüşümden kurtarmamız lazım. Hiç bir imar artışı yapılmadan riskli evler yenilenir.”