SPK’dan tarihi düzenleme! Fonlarda parası olanlar dikkat

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), cuma gece yarısı milyonlarca fon yatırımcısını ilgilendiren önemli kararlara imza attı. Karar küçük yatırımcıları korurken borsadaki spekülatif hisse hareketlerinin önüne geçecek. Düzenleme, serbest fonların sınırsızca pay almasını sınırladı. Serbest fonlar portföylerinde hangi hisse ve yatırım aracı olduğunu haftalık olarak açıklayacak. En önemli değişikliklerden biri, fonların özellikle fiili dolaşımı düşük hisselerde aşırı büyümesinin önüne geçilecek olması. Bir serbest fon, bir borsa şirketinin fiili dolaşımdaki hisselerinin en çok yüzde 8’ini alabilecek.

BIS T 30 KAPSAM DIŞINDA

Serbest fon, hissedeki fiili dolaşım yüzde 25’in altındaysa en fazla yüzde 8’ini, yüzde 25–50 arasındaysa yüzde 6’sını, yüzde 50–75 arasındaysa yüzde 4’ünü ve yüzde 75’in üzerindeyse yüzde 2’sini portföyünde bulundurabilecek. Yani hisse takası ele geçirilemeyecek. Tek fon, tek hisse, balon fiyat devri kapandı. Borsada hisse adedi az ve işlem hacmi düşük hisseler fonlar marifetiyle ederinin 40-50 katı yükseltiliyordu. Bu durum küçük yatırımcıları da mağdur ediyordu. Artık bu işlemler yapılamayacak. BIST 30 hisseleri bu sınırlamanın dışında tutuldu.

KADEMELİ OLARAK AZALTACAK

Bir başka önemli düzenleme ise yoğunlaşmayı kontrol etmeye dönük. Diğer bir ifadeyle serbest fonlarda portföyün yüzde 5’inden fazla ağırlığa sahip yatırımların toplamı yüzde 20’yi geçemeyecek. Yani fonun neredeyse tamamını birkaç küçük ve spekülatif hisseye yatırmak eskisi kadar kolay olmayacak. Belirlenen limitlerin üzerinde kalan fonlar pozisyonlarını kademeli şekilde azaltmak zorunda kalacak. Limit üzerindeki tutarların; 31 Ekim’e kadar en az 1/3’ü, 30 Kasım’a kadar en az 2/3’ü azaltılacak. 31 Aralık 2026 itibarıyla ise yeni sınırlara tamamen uyum sağlanacak. Bu nedenle önümüzdeki günlerde bazı küçük hisselerde fon kaynaklı satış baskısı oluşabilir.

‘BU HİSSEYİ NEDEN ALDIN?’

Bir sermaye piyasası aracı son 30 günlük ortalamada fonun yüzde 5’i veya üzerine çıkmışsa, o araçtaki alım-satım kararlarının arkasında araştırma ve analiz bulunacak. Bu çalışmalar genel müdür onayına sunulacak ve kayıtları en az 5 yıl saklanacak. Özetle fon yöneticisinin büyük pozisyonları için daha fazla kayıt ve sorumluluk geliyor.

FON YÖNETİCİSİ KADAR OLACAK

Portföy yönetim şirketlerine de sermaye ve organizasyon yükümlülüğü artırılıyor. Buna göre; asgari ödenmiş sermaye tutarının her birinin 2027 yılı için geçerli olmak üzere geniş yetkili portföy yönetim şirketleri için 500 milyon lira olacak. Her fonun yeterli sayıda profesyonel yönetici tarafından yönetilmesi amaçlanıyor. Çok sayıda fonu birkaç kişiyle yöneten yapılar zorlaşacak. Kurulacak serbest fonların toplam sayısı, portföy yönetim şirketinde istihdam edilen portföy yöneticisi sayısını aşamayacak. Yani 2-3 farklı kon kurup elindeki hisseyi o fonlara paslayamayacak.

HİSSE SATAN PATRONA SINIR

Serbest fonların borsa dışından ortaklık payı alıp satması kesin olarak yasaklandı. Büyük ortaklar 12 ayda borsa dışında sermayenin en fazla yüzde 2-4’ünü satabilecek. Üstünü satmak isteyen SPK onayı almak zorunda. Yani fonlar suistimaller patrona kaynak sağlayamayacak.

BAŞKA NELER VAR?

• Portföy dağılım raporları aylık değil haftalık açıklanacak.
• Artık bir fon diğer bir fonu en fazla yüzde 10 taşıyabilir.
• Bir fonun içindeki tüm fonların maksimum oranı ise yüzde 15’i aşamaz.
• Fonlar artık hisse takasını ele geçirip yukarı süremeyecek.
• Bir serbest fon portföy değerinin en fazla yüzde 20’sini kendi holdingine bağlı hisselere yatırabilir.
• 15-20 kişilik yüksek montanlı serbest fonlar yasaklanacak.