Tarladan sofraya uzanan fiyat oyununa ağır darbe

Tarladan tabağa kadar olan süreçte fiyat farkı katlanarak artıyor. Bu fark son dönemde daha da arttı. Aracılar maliyetleri gerekçe göstererek fiyatları 4-5 katı fiyatla raflarla buluşturuyor. Ancak aynı maliyet çiftçileri de etkilemesine rağmen toptancılar ya da hal komisyoncuları ürünleri ucuza almak için her yolu deniyor. Tarlada 10 lira olan bir ürün markette 80 liraya kadar çıkabiliyor. Sonuçta yaş sebze ve meyve fiyatları tabağa fahiş fiyatlarla geliyor. İşte hem vatandaşın cebini zorlayan hem de enflasyonu azdıran bu duruma hükümet ‘Dur’ dedi.

VERİLER ANALİZ EDİLDİ

Adalet Bakanı Akın Gürlek, bu kapsamda, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturmada, ‘tarladan markete fiyat yolculuğu’nun mercek altına alındığını ifade etti. Bakan Gürlek, NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, soruşturma kapsamında Ticaret Bakanlığından Hal Kayıt Sistemi, Tarım ve Orman Bakanlığından Çiftçi Kayıt Sistemi verilerinin temin edildiğini, Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığınca da kapsamlı rapor hazırlandığını aktardı. Gürlek, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmayla ilgili şu bilgileri verdi:

1029 ÇİFTÇİ BEYANI VAR

“Yaklaşık 1029 çiftçinin beyanına başvurularak ürünlerin üreticiden hangi bedelle çıktığı ve tedarikçilere hangi şartlarda ulaştığı incelendi. Yapılan incelemelerde, hallerin büyük tedarikçileri konumundaki bazı firmaların piyasadaki hakimiyetlerini kullanarak ürün arzını olduğundan düşük, maliyetleri ise gerçeğinden yüksek gösterdikleri, sahte müstahsil makbuzları düzenleyerek gerçeğe aykırı maliyet oluşturdukları ve bu yöntemlerle yaş sebze ve meyve piyasasında fiyatları yukarı yönlü manipüle ederek haksız kazanç sağladıkları yönünde tespitlere ulaşıldı.”

HAKSIZ KAZANCA GEÇİT YOK

Gürlek, fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu’na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları yönünden yürütülen soruşturmada, 41 büyük dağıtıcı firmanın 41 şüpheli yöneticisi hakkında gözaltı kararı verildiğini, 22 ilde toplam 109 işyeri ve ikamette eş zamanlı arama başlatıldığını duyurdu. Soruşturmayı İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yürüttüğüne işaret eden Gürlek, “Tarladan sofraya uzanan zincirin hiçbir aşamasının üreticimizin emeği ve vatandaşımızın bütçesi üzerinden haksız kazanç kapısına dönüştürülmesine müsaade edilmeyecektir” ifadelerini kullandı.

SAVCILIK: MANİPÜLASYON YAPTILAR

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’ndan yapılan açıklamada, çiftçilerin beyanlarına ve defter incelemelerine işaret edilerek, tedarikçi konumdaki mükelleflerin çiftçiden aldıkları yaş sebze ve meyve ürünlerini gerçek alış fiyatından fazla gösterdiğine dikkat çekildi. Bu tedarikçilerin piyasadaki hakim konumlarını kötüye kullanarak ürün arzını olduğundan az, maliyetleri olduğundan yüksek gösterdikleri veya tedarik zincirinin gereksiz uzatılması gibi yöntemlerle yukarı yönlü fiyat manipülasyonu yaptıkları vurgulanan açıklamada, bu yolla fahiş fiyat oluştuğu ifade edildi.

ÖLENLER ADINA MAKBUZ KESMİŞLER

Vergi Denetim Kurulu raporlarında bazı şirketlerin ölü şahıslar adına müstahsil makbuzu düzenlediği ve çiftçiden alınan ürünlerin bedellerini gerçekte ödenen tutarın üzerinde gösterdiği belirtildi. Raporda yer alan bir şirketin 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında, daha önce ölüm kaydı bulunan bazı kişiler adına müstahsil makbuzu düzenlediği tespit edildi. Raporda yer verilen çiftçi beyanlarında, makbuzlarda gösterilen fiyatlarla ürünlerin gerçek satış fiyatları arasında fark bulunduğu ifade edildi. Örneğin, bir şirket kapya biberini 11.50 liraya aldığı halde makbuza 18.70 lira olarak gösterdi. Yine bir üretici 8-9 liraya ürün satmasına rağmen düzenlenen fiyatın makbuzda 28.70-23.95 lira arasında gösterildiğini ifade etti. Başka bir üretici ise adına 1 milyon 236 bin 522 liralık makbuz düzenlenmesine rağmen bu belgelerden haberi olmadığını söyledi.