Biriken yıllık izin hakkı yanar mı? Herkesi kapsıyor: İşte Yargıtay kararı sonrası yeni düzen
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yıllık ücretli izin hesabıyla ilgili milyonlarca çalışanı yakından ilgilendiren emsal nitelikte bir karara imza attı. Karara göre, işçinin yıllık izin kullandığı döneme denk gelen hafta tatili günleri yıllık izin süresinden sayılamayacak. İşte yıllık izinlerle ilgili merak edilen detaylar.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yıllık ücretli izin hesabıyla ilgili milyonlarca çalışanı yakından ilgilendiren emsal nitelikte bir karara imza attı. Karara göre, işçinin yıllık izin kullandığı döneme denk gelen hafta tatili günleri yıllık izin süresinden sayılamayacak. İşte yıllık izinlerle ilgili merak edilen detaylar.

Yıllık izinlerin çoğu yaz aylarında kullanılıyor. İzin süreleri bazen hafta tatiline de denk gelebiliyor. Bu noktada hafta tatilinin yıllık izinden sayılıp sayılmayacağı merak ediliyor ve kafalar karışıyordu.
Tam da bu dönemde Yargıtay’dan çok önemli bir karar geldi. Resmi Gazete’de yayımlanan karar, özellikle yıllık izin hesabında hafta tatili günlerini de izin süresine dahil eden işyerleri açısından büyük önem taşıyor. Dava dosyasında, işçinin toplam 28 gün yıllık ücretli izin hakkı olduğu belirlendi.

İşveren, işçinin iki farklı dönemde toplam 28 gün izin kullandığını gösteren belgeler sundu. Ancak Yargıtay, bu izin tarihleri içinde toplam 4 hafta tatili günü bulunduğunu tespit etti. Yüksek Mahkeme, bu 4 günün yıllık izin süresinden düşülemeyeceğine karar verdi.
İşyerindeki haftanın 6 günü çalışma düzenini baz alarak yasal dinlenme süresini haftada bir gün olarak kabul eden Yargıtay, işçinin gerçekte sadece 24 gün izne çıktığına hükmetti. İşçinin kullanmadığı 4 günlük yıllık izin alacağı bulunduğu sonucuna varıldı.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 56. maddesine göre, yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izne denk gelen ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmıyor. Kararda da bu hukuki dayanağa dikkat çekildi. Yargıtay heyeti ayrıca, personelin yıllık izin haklarını eksiksiz kullandığını ispat etme yükümlülüğünün tamamen patronlarda olduğunun altını çizdi.
Yani işveren, yıllık izin kullanımını yazılı belgelerle ortaya koymak zorunda. Mahkemenin dikkat çektiği bir diğer kritik detay ise kullanılamayan bu izin günlerinin nakdi bir alacağa, yani ücrete dönüşebilmesi için işçi ile işveren arasındaki iş akdinin feshedilmiş olması gerekliliği oldu.

Yargıtay’ın kararı çalışanların yıllık izin hakkının korunması açısından önemli bir hatırlatma niteliği taşıyor. Artık izin hesabı yapılırken yalnızca takvim günleri değil, izin dönemine denk gelen hafta tatili ve resmi tatiller de ayrıca dikkate alınacak.

Yıllık izinlerle ilgili merak edilen birçok detay var. Bunları sizin için araştırdık. İşte yıllık izinle ilgili akıllardaki sorular ve cevapları...
Sigortalı çalışan kaç gün izin yapabiliyor?
İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az 1 yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin veriliyor. İşçiye verilecek izin, çalışma süresi ve yaşa göre değişiyor. Buna göre kazanılan izin süreleri şöyle:
- 1 yıldan 5 yıla kadar (dahil) kıdemi olan işçilerin en az 14 gün,
- 5 yıldan çok 15 yıldan az olan işçilerin en az 20 gün,
- 15 yıl (dahil) ve daha çok olanların ise en az 26 gün izin hakkı bulunuyor.
- Part-time (yarım gün) çalışmada izinler kısalmıyor. Tam zamanlı çalışanlarla aynı sürede izin hakkı var.
- 18 yaşından küçükler ve 50 yaşından büyükler 20 günden az izin yapmıyor. Sözleşmelerle bu süreler artırılabiliyor.
- Yeraltı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri 4’er gün artırılarak veriliyor.
Yıllık izin kullanımında bir kısıtlama var mı?
Yıllık izinlerin tamamı bir seferde kullanılabileceği gibi bölünerek de kullanılır. İşveren yıllık izni parçalara bölmek istiyorsa, işçiden onay almak zorunda. Bölüm sayısı bakımından herhangi bir sınır olmayıp izinlerin bir parçasının 10 günden az olmaması gerekiyor. Örneğin; 20 gün yıllık ücretli izin hakkı olan bir işçi, yıllık ücretli iznini 10 gün artı 5 gün artı 3 gün artı 2 gün şeklinde dörde bölerek kullanabilir.

Kullanılmayan yıllık izinler yanar mı?
Özel sektörde kullanılmayan izinlerin yanması söz konusu değil. Bu izinler bir sonraki yıl ya da başka bir dönemde kullanılabiliyor. İşçilerin yıllık izin haklarından vazgeçmeleri kanunen yasak. Bu nedenle işçi, işverene ‘izin kullanmayacağım parasını verin’ diyemez. Sözleşme feshi durumunda kendisine veya hak sahiplerine izin parası ödeniyor. İşçi kendi ayrıldığında da aynı şekilde parasını alıyor. Kullanılmayan izin ücretleri çalışırken ödenemiyor. İzin parasıyla ilgili 5 yıllık zamanaşımı süresi bulunuyor.
Yıllık ücretli izni kullanmak yerine ücretini almak mümkün mü?
İşçi ve işverenin anlaşmış olması halinde dahi yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez. İzin kullanmak yerine ücretinin ödenmesi mümkün değil. Yıllık iznin para olarak ödenmesi sadece iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda gerçekleşir.

