Vitrinlerdeki bu oyun Bakanlık'ı harekete geçirdi! 'İndirim üstüne indirim' aldatmacasına sıkı markaj

Son dönemde bazı markalar ‘indirim’ adı altında gerçekçi olmayan reklam çalışmaları yapmaya başlamıştı. Bunun üzerine vatandaşlar konuyu gündeme getirmiş ve sosyal medyada “Örneğin bir ürün 11 bin 999 liradan 2 bin 300 liraya düşmüş gibi etiketlenmiş, bu rakamlar gerçekçi olamaz” gibi örnekler vermişti.Böylece vatandaşlar, “yüzde 80 indirim” adı altında yapılan kampanyadaki ürünlerin eski fiyatlarının gerçeği yansıtmadığını ve bu şekilde müşterilerin yanıltıldığını belirterek, şikayetlerini dile getirmişti. Tüketicilerin birçoğu fiyatların önden şişirildiğini, daha sonra yanıltıcı etiketlerle çok fazla indirim varmış gibi gösterildiğini belirtirken, bazı vatandaşlar da mağazadaki ürünlerin firmanın kendi internet sitesinde çok daha düşük fiyatlarla satıldığı konusuna dikkati çekmişti.Bu şikayetler üzerine harekete geçen Ticaret Bakanlığı, ilgili markalara para cezası kesmişti. Ancak indirimli satış reklamlarında ihlaller ve tüketici şikayetleri artınca, bunun üzerine Ticaret Bakanlığı, saha denetimlerini sıklaştırdığını açıkladı. Normalde her bir indirimli satış reklamında, mal veya hizmete ilişkin indirimin duyurulduğu tarihten önceki 30 gün içinde uygulanan en düşük fiyatın referans fiyat olarak alınması, bir diğer ifadeyle indirimden önceki fiyat olarak belirtilmesi zorunlu. Yani fiyatın nereden nereye düştüğü açık olmalı.Fakat yapılan incelemelerde, “yüzde 50 + yüzde 20 + yüzde 10” gibi üst üste binen yanıltıcı nihai indirim hesaplamalarının tüketicilerde kafa karışıklığı oluşturduğu görüldü. Bakanlık, indirimli satışların tüketiciler üzerindeki yönlendirici etkisi nedeniyle “Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği”ne tam uyum koşulu aradığını açıkladı. Bahsi geçen yönetmelikteki şu detaylar dikkat çekiyor: “İndirimli satış reklamlarında, indirimden önceki fiyat, indirimli satışın başlangıç ve bitiş tarihleri ile indirimli olarak satışa sunulan mal veya hizmetin miktarı sınırlı ise bu miktarın açık ve anlaşılır bir biçimde belirtilmesi zorunludur. Ayrıca, hangi mal veya hizmetlerin indirimli satışa konu edileceği veya ne kadar indirim uygulanacağı hususlarında anlam karışıklığına yol açarak tüketicileri yanıltabilecek veya gerçekte olduğundan daha fazla indirim uygulanıyormuş izlenimi oluşturacak ifade veya görüntülere yer verilemez.” Bakanlığın denetimlerinde, reklamın ana metninde tüm ürünlerde indirim olduğu belirtilmesine rağmen dipnotlarla birçok ürünün kapsam dışı bırakıldığı, kampanya koşullarının ise okunmayacak kadar küçük ve silik puntolarla sunulduğu da tespit edildi. İndirimli satışın başlangıç ve bitiş tarihlerinin bulunmaması ile sadakat kartları üzerinden yapılan indirimlerde referans fiyatın gerçeğe aykırı şekilde yüksek gösterilmesi de üzerinde durulan ihlaller arasında yer aldı. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında mevzuata aykırı hareket eden reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları yaptırıma tabi tutuluyor. Reklam Kurulu, ihlalin niteliğine göre reklamları durdurma, aynı yöntemle düzeltme veya idari para cezası verme yetkisine sahip bulunuyor.İdari para cezaları, reklamın yayınlandığı mecraya göre 99 bin 339 liradan başlayıp 39 milyon 916 bin 524 liraya kadar yükselebiliyor. Kurul, ceza miktarını belirlerken elde edilen haksız menfaatin büyüklüğü, tüketicinin uğradığı zarar ve ihlali gerçekleştirenin kusur durumunu dikkate alıyor.