3 bin rakımda üretiliyor, kilosu 500 TL! Kemikleri betona çevirip B12 ve demir depolarını zirveye taşıyor! Beyaz peynir yerine yiyin

Erzincan'da yaşayan Şavak Aşireti mensupları, asırlardır süregelen geleneksel yöntemlerle ürettikleri Erzincanlezzetiyle hem bölge ekonomisine katkı sağlıyor hem de eşsiz bir lezzeti yaşatmaya devam ediyor. Gün doğmadan başlayan üretim mesaisi, gece yarılarına dek sürüyor. Yüksek rakımlı yaylalarda beslenen akkaraman koyunu ile kıl keçisinin sütünden üretilen coğrafi işaretli lezzet, 3-4 aylık olgunlaşma sürecinin ardından satışa sunulmaya başlandı. İşte detaylar...

İHA'dan Adem Küçükkaya'nın haberine göre Şavak Aşireti'nin yaylalardaki zorlu mesaisi günün ilk ışıklarıyla başlıyor. Küçüğünden büyüğüne herkesin omuz omuza verdiği bu üretim süreci, sadece geçim kaynağı değil, aynı zamanda bir kültür mirası olarak yaşatılıyor. Sabah ve öğleden sonra olmak üzere iki kez sağımı yapılan koyun sütü, şirdan maya ile mayalanıyor. Tulum peyniri, geleneksel usullerle peynir çadırlarına taşınıyor ve burada ilk olgunlaşma aşamasına bırakılıyor. Peynir, kilosu yaklaşık olarak 500-1000 TL arasında satılıyor.

"Sabah saat 10.00 ve 16.00'da sağımlarımız oluyor. Sütleri şirdan maya ile mayalıyoruz. Atlarla yaylalardan peynirleri çadırlara getiriyoruz. Burada çuvallara koyup 15 gün bekletiyoruz. Sonra Kemah tuzu ile baskı yapıyoruz ve 4 ila 7 gün dinlendirdikten sonra soğuk hava depolarına gönderiyoruz."

Erzincan merkezdeki tesislerde ise peynire son dokunuşlar yapılıyor. Soğuk hava deposu sahibi Nihat Baydil, "Yayladan gelen taze peyniri 10 gün bekletip tuzluyoruz. Sonra bez çuvallara koyup bir hafta on gün daha dinlendiriyoruz. 120 gün olgunlaştırdıktan sonra 25 kiloluk, 5 kiloluk ve 1 kiloluk paketler halinde Türkiye'nin dört bir yanına gönderiyoruz" dedi.

Şarküteri esnafı ise Erzincan tulum peynirinin gördüğü ilgiden memnun. Esnaf, "Bu peynir hem lezzeti hem doğallığıyla halkımızın sofrasında aranan bir ürün. Erzincan'dan Türkiye'nin her köşesine güvenle ulaştırıyoruz" ifadelerini kullandı.
Erzincan tulum peyniri, zorlu ama bir o kadar da gurur verici bir emeğin eseri olarak sofralarda yerini alıyor ve bölgenin kültürel zenginliğini her lokmada hissettiriyor.

Tulum peyniri, Türkiye’nin birçok bölgesinde geleneksel yöntemlerle hazırlanan, koyun (ve bazen keçi ya da inek) sütü kullanılarak yapılan bir peynir türüdür. Olgunlaşma süresi, kullanılan süt türü ve üretim biçimi lezzetini ve besin değerini etkiler. İşte tulum peynirinin besin içeriği ve sağlık yönünden faydaları:

Tulum peyniri; özellikle koyun sütü kullanıldığında, kuru madde (yani su dışındaki bölüm) açısından yüksek protein içerir. Protein, kas gelişimi, doku onarımı ve bağışıklık sistemi için önemlidir.

İçerdiği kalsiyum, fosfor ve süt proteini gibi bileşenler sayesinde kemik yapısının korunmasına katkı sağlar. Özellikle ilerleyen yaşlarda kemik erimesi (osteoporoz) riskine karşı tavsiye edilir.

Tulum peyniri; B grubu vitaminler (özellikle B12, riboflavin), A vitamini ve mineraller (kalsiyum, fosfor) açısından zengin olabilir. Bu besin öğeleri hem enerji üretiminde hem de hücresel fonksiyonların sağlıklı işleyişinde rol oynar.

Tulum peynirinin, diğer süt ürünlerinde olduğu gibi tükürük salgısını artırıcı ve ağız içindeki bakterileri dengeleyici etkileri olduğu; özellikle peynir gibi kalsiyum ve fosfat içeriği yüksek ürünlerin, diş minesi için koruyucu olabildiği düşünülür. Bazı uzmanlar tulum peyniri tüketiminin ağız içi bakteri dengesini olumlu etkilediğini belirtmektedir.

İçerdiği B12 vitamini, demir ve protein ile özellikle düşük kan değeri (anemi) riski olan kişiler için faydalı bir gıda alternatifi olabilir. Ancak bu tür durumlarda mutlaka ölçülü tüketim ve doktor kontrolü önerilir.

Tulum peynirinin olgunlaşma süresi boyunca, süt proteinlerinin parçalanmasıyla ortaya çıkan biyoaktif peptitler, antioksidan ve antibakteriyel özellik gösterebilmektedir. Bu tür bileşikler, hücre yenilenmesi, serbest radikal hasarının azaltılması gibi faydalar sunabilir.
Prof. Dr. Ayşe Gürsoy tulum peynirinin kuru madde, yağ, protein ve tuz içeriği açısından oldukça yüksek değerlere sahip olduğunu belirtmekte; özellikle koyun sütü ile yapılan tulum peynirinde kuru madde oranının %53–65 arasında olabildiğini vurgulamaktadır. Ayrıca bu yapı sayesinde besin değeri diğer bazı peynir türlerine kıyasla daha yüksektir.

- Tulum peyniri genellikle tuz içeriği yüksek olabilir, bu nedenle hipertansiyon veya tuz kısıtlaması olan bireylerin dikkatli tüketmesi gerekir.
- Yağ oranı yüksek olması sebebiyle kalorisi de yüksektir; kilo kontrolü yapan bireyler porsiyonlara dikkat etmelidir.
- Hijyen ve üretim koşulları çok önemlidir; geleneksel üretilen peynirlerde küf, bakteriyel bulaşma ya da uygun olmayan saklama koşulları risk oluşturabilir.