5 Haziran Dünya Çevre Günü'nde Türkiye genelinde 'Sıfır Atık' seferberliği

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı öncülüğünde, 1-7 Haziran 2026 tarihleri arasında Türkiye Çevre Haftası ve 5 Haziran Dünya Çevre Günü Dünya Bize Emanet temasıyla kutlanıyor. İlk kez 1972 Stockholm Çevre Konferansı sonrası küresel ölçekte kutlanmaya başlanan bu gün, Türkiye'de 21 Mei 2022 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile Çevre Haftası ilan edilmiştir. Bu yılki etkinliklerde, toplumsal çevre bilincini artırmanın yanı sıra Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Taraflar Konferansı (COP31) sürecine ilişkin stratejik tanıtım ve bilgilendirme çalışmaları ön plana çıkıyor. Etkinlikler kapsamında 5-7 Haziran tarihleri arasında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un açılışını yapacağı Antalya'ya Giden Yol: İklim Eylemi Olarak Sıfır Atık temalı Sıfır Atık Forumu düzenlenecek. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan Hanımefendi'nin katılımıyla gerçekleştirilecek bu uluslararası forumda; bakanlar, belediye başkanları, sivil toplum kuruluşları, araştırmacılar ve iş dünyası liderleri bir araya gelecek. Hafta boyunca kamu kurumları, yerel yönetimler ve STK'ların katılımıyla eğitimler, sergiler ve çevre temizliği faaliyetleri organize edilecek. Bu çalışmalarla sıfır atık ve geri kazanım bilincinin toplumun tüm kesimlerine, özellikle çocuk ve gençlere aşılanması hedeflenirken, Türkiye'nin COP31 kapsamındaki küresel iklim ve çevre vizyonunun uluslararası alanda daha görünür kılınması amaçlanıyor. Samsun Valisi Orhan Tavlı, Türkiye Çevre Haftası faaliyetleri ve kentte yürütülen ekolojik yatırımlar kapsamında ilgili kurum temsilcileriyle valilikte bir koordinasyon toplantısı gerçekleştirdi. Toplantıya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Tevfik Akçay, Müdür Yardımcısı Metin Alkan ve Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma Dairesi Başkanı Ali Tulumen katıldı. Görüşmede; valilik koordinasyonunda belediyeler, üniversiteler, OSB'ler, odalar ve muhtarlıkların paydaş olduğu 15 çevre projesinin son durumu ile 2025 yılı İl Mahalli Çevre Kurulu kararları titizlikle masaya yatırıldı. Türkiye Çevre Ajansı tarafından pilot bölge ilan edilen Samsun'da, Depozito Yönetim Sistemi kapsamında ilk etapta 32 noktaya Depozito İade Makinesi kurulduğu ve bu sayede vatandaşların geri dönüşüm süreçlerine aktif katılımının hedeflendiği belirtildi. Toplantıda ayrıca akarsu ve deniz kirliliğinin önlenmesi, hava kalitesinin artırılması, atık yağ ile elektronik atık yönetimi, çevresel gürültünün düşürülmesi, atıksuların yeniden kullanımı, gıda israfının engellenmesi ve hafriyat atıklarının geri kazanılmasına yönelik projelerin kurumlar arası tam iş birliğiyle yürütüldüğü aktarıldı. Düzce Üniversitesi Tarımsal Atıkların Endüstriye Geri Kazanımı Uygulama ve Araştırma Merkezi (DÜTAGAM) Müdürü Doç. Dr. Çağlar Akçay, 1-7 Haziran Sıfır Atık Haftası vesilesiyle merkezin yürüttüğü bilimsel çevre projeleri hakkında kapsamlı açıklamalarda bulundu. Düzce Üniversitesi'nin Değer Üreten Üniversite felsefesiyle çevre ve sağlık alanlarında ihtisaslaştığını belirten Akçay, DÜTAGAM'ın bölge doğasına ve yerel ekonomiye yüksek katma değer sunan geri dönüşüm modelleri geliştirdiğini ifade etti. Merkezin laboratuvar altyapısında fındık zürufundan budama atıklarına, meyve-sebze artıklarından evsel atıklara kadar her türlü organik atık işlenerek tarımsal komposta dönüştürülüyor ve bölgedeki üreticilerin kullanımına sunuluyor. Bu bilimsel sıfır atık modeli sayesinde tonlarca atığın doğaya zarar vermesinin önüne geçilirken, tarımsal sürdürülebilirlik noktasında ciddi bir ekonomik kazanç kapısı aralanıyor. DÜTAGAM, bölgedeki fındık üreticilerinin faaliyetleri sonucu ortaya çıkan fındık dalı atıklarını değerlendirerek çok özel bir üretim modeline de öncülük ediyor. Bu atıklar belirli işlemlerden geçirilerek Reyşi (ölümsüzlük mantarı), Şitaki, Aslan Yelesi, İstiridye ve Kral İstiridye gibi tıbbi ve yenilebilir mantar türlerinin üretilmesinde hammadde olarak kullanılıyor. Doç. Dr. Çağlar Akçay, Sıfır Atık Haftası boyunca hem akademik çalışmalarına devam edeceklerini hem de halka açık bilgilendirme faaliyetleriyle toplumsal farkındalığı artıracaklarını vurguladı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile OPET ortaklığında akaryakıt istasyonlarında sıfır atık dönüşümünü yaygınlaştırmak amacıyla başlatılan Sıfır Atık ile Doğaya Saygı Duy projesi, Kurban Bayramı sonrasında da hız kesmeden devam ediyor. Akaryakıt sektöründe bir ilk olan ve Türkiye'nin 7 bölgesinden 7 pilot ilde uygulanması hedeflenen bu çevre temizliği hareketi; Akdeniz, İç Anadolu, Marmara, Güneydoğu Anadolu ve Ege bölgelerinin ardından son olarak Samsun 100. Yıl Cumhuriyet Ormanı'ndaki etkinlikle Karadeniz Bölgesi'ne ulaştı. OPET Yönetim Kurulu Üyesi Nurten Öztürk, Samsun Vali Yardımcısı Vekili Abdülkadir Demir, Çevre ve Şehircilik İl Müdürü Tevfik Akçay ile çok sayıda gönüllü ve bayinin katıldığı etkinlikte toplanan atıkların sembolik uygulamalara dönüştürüleceği açıklandı. Projenin toplumsal tabana yayılması ve özellikle gençlerin katılımını artırmak amacıyla yıl içinde Sıfır Atık Yolculuğu Kısa Film Yarışması düzenlenecek. Seyahat süreçlerinde çevreye duyarlı alışkanlıkların yaygınlaştırılmasını hedefleyen yarışmanın değerlendirme süreci yaz aylarında tamamlanacak ve dereceye giren yapımlar eylül ayında düzenlenecek törenle ödüllendirilecek. OPET Yönetim Kurulu Üyesi Nurten Öztürk, geçmişteki Temiz Tuvalet Kampanyasında olduğu gibi bu projeyi de kitlesel bir harekete dönüştürmek istediklerini belirterek; sakın atma, vatanını yakma ve sakın atma, geleceğini karartma sloganlarıyla çöpleri kaynağında ayrıştırmanın önemine dikkat çekti ve yerel yönetimlerin de bu sürece sıkı şekilde dahil olması gerektiği çağrısında bulundu. OPET ekibi, Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı uluslararası COP31 organizasyonu öncesinde ülkenin çevre hassasiyetini dünyaya göstermek kararlılığında olduklarını vurguladı. Bu doğrultuda Samsun'daki saha çalışmasının ardından Samsun Valisi Orhan Tavlı'yı makamında ziyaret eden Nurten Öztürk ve beraberindeki heyet, projenin genel adımları ve gelecek hedefleri hakkında detaylı bilgi paylaşımında bulundu; Vali Tavlı da kurumlar arası iş birliğinin toplumsal farkındalığa sunduğu katkıyı takdirle karşıladığını belirtti. Gaziosmanpaşa Belediyesi, 1-7 Haziran Türkiye Çevre Haftası ve Sıfır Atık Haftası kapsamında çevre yürüyüşü, ödül töreni ve Atıktan Sanata Sergisi gibi etkinliklerin yer aldığı geniş kapsamlı bir program düzenledi. İstanbul Vali Yardımcısı Mustafa Asım Alkan, Gaziosmanpaşa Kaymakamı İskender Yönden ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Ejder Batur'un katıldığı programda, ilçenin sıfır atık uygulamalarıyla İstanbul'da öncü bir konumda olduğu vurgulandı. Belediye Başkan Vekili Eray Karadeniz, Emine Erdoğan'ın himayesinde yürütülen Sıfır Atık Hareketi kapsamında ilçede sadece bu alana tahsis edilmiş 8 araçla ambalajdan tekstile, elektronikten atık yağa kadar tüm atıkları kaynağında ayrıştırarak ekonomiye kazandırdıklarını belirtti. Vatandaşların sürece katılımını artırmak için ödüllü Sıfır Atık Mobil Uygulamasının kullanıldığı ilçede, ilk 5 ayın verilerine göre sadece Hürriyet Mahallesi'ndeki hanelerden yıllık bazda yaklaşık 240 ton atık toplandı. 6 ton atık dönüştüren çevre gönüllüsü Filiz Baskın Aksu ise özel olarak ödüllendirildi. Belediyenin hayata geçirdiği entegre geri dönüşüm sistemi sayesinde evsel atıkların yaklaşık %60'ı ile budama atıklarından elde edilen ahşaplar enerjiye dönüştürülüyor. İlçe genelinde bugüne kadar 3.356 ton ambalaj atığı, 367 ton tekstil atığı, 9.791 ton endüstriyel atık, 4.036 ton ahşap/iri hacimli atık, 4.780 kg elektronik atık ve 1.675 kg atık pil ekonomiye kazandırıldı. Bu titiz dönüşüm hamlesiyle 61 bin 200 yetişkin ağacın kesilmesi önlenerek 70 futbol sahası büyüklüğünde 50 hektarlık bir orman kurtarılırken; 94 milyon litre su ve 13 milyon kilovat enerji tasarrufu sağlandı. Ayrıca elektronik atıkların geri dönüşümüyle altın ve bakır gibi değerli materyaller kazanıldı, pillerdeki ağır metallerin toprağa karışması engellendi. İlçenin çevre seferberliğindeki en kritik başarılarından biri de su kaynaklarının korunmasında yaşandı. 1 litre atık yağın yaklaşık 1 milyon litre temiz suyu kirlettiği gerçeğinden hareketle harekete geçen ekipler, yıl boyunca Gaziosmanpaşa genelinde tam 40 ton atık yağ topladı. Bu sayede 40 milyar litre suyun kirlenmesinin önüne geçilerek hem doğal kaynaklar hem de gelecek nesillerin yaşam alanı güvence altına alındı. Çevre bilincini genç nesillere aktarmayı hedefleyen belediyenin farkındalık projeleri ve atölye çalışmaları hafta boyunca devam edecek.