Ahşap mı plastik mi? Hangi kesme tahtasının daha sağlıklı olduğu kanıtlandı

Son araştırmalar, ahşap kesme tahtalarının sanıldığı kadar dezavantajlı olmayabileceğine işaret ediyor. Hatta bazı deneylerde ahşap yüzeylerde bakterilerin plastik yüzeylere göre daha az bulunduğu ve gıdaya bakteri aktarımının daha düşük olduğu görüldü. Ancak hangi tahtanın daha sağlıklı olduğu kadar, tahtanın ne kadar yıprandığı, nasıl temizlendiği ve çiğ gıdalarla nasıl kullanıldığı da büyük önem taşıyor. Ahşabın gözenekli yapısı nedeniyle bakterileri içine hapsederek daha tehlikeli hale getirdiği düşünülüyor. Fakat araştırmalar bu konunun sanıldığı kadar basit olmadığını gösteriyor. 1994 yılında yapılan bir çalışmada, farklı ahşap ve plastik yüzeyler bakterilerle karşılaştırıldığında ahşapta geri kazanılan bakteri miktarının genel olarak plastikten daha düşük olduğu görüldü. Temiz ahşap yüzeylerin bakterili sıvıyı kısa sürede emdiği ve bakterilerin yüzeyden tespit edilmesinin zorlaştığı belirlendi.Daha yakın tarihli araştırmalar da ahşabın hijyen açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. 2025 yılında yayımlanan bir çalışmada akçaağaçtan yapılan kesme tahtaları ile yüksek yoğunluklu polietilen plastik tahtalar karşılaştırıldı. Bazı deneylerde ahşap yüzeylerde E. coli tespitinin daha hızlı azaldığı görüldü. Plastik kesme tahtalarının en önemli avantajlarından biri temizlenmesinin kolay olması. USDA, plastik gibi gözeneksiz yüzeylerin ahşaba kıyasla daha kolay temizlenebildiğini belirtiyor. Bu nedenle özellikle doğru şekilde yıkanıp dezenfekte edilen plastik tahtalar mutfak hijyeni açısından kullanılabilir bir seçenek olarak kabul ediliyor.Ancak plastik tahtaların da önemli bir dezavantajı var. Bıçak darbeleriyle oluşan derin çizikler zaman içerisinde yüzeyde oluklar meydana getirebiliyor. Araştırmalarda yoğun şekilde çizilmiş plastik yüzeylerin temizlenmesinin zorlaşabildiği ve bu bölgelerde bakteri kalıntılarının bulunabileceği gösterildi. 2026 yılında yayımlanan bir araştırmada ahşap, polietilen ve cam kesme tahtalarında Salmonella'nın hayatta kalması ve gıdaya geçişi incelendi. Çalışmada Salmonella polietilen ve cam yüzeylerde 4 saate kadar tespit edilirken, ahşap yüzeylerde 2 saate kadar saptandı. Bakterilerin gıdaya aktarılma oranı da ahşap yüzeylerde daha düşük bulundu.Bu sonuçlar ahşabın her durumda plastikten daha güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Araştırmacılar tüm kesme tahtalarının uygun olmayan kullanımda bakterileri gıdaya aktarabileceğini vurguluyor. Asıl kritik nokta ise tahtanın temizliği, kullanım şekli ve yüzeyin yıpranma durumu. Bilimsel veriler, ahşap kesinlikle sağlıklı, plastik kesinlikle zararlı şeklinde bir sonuca izin vermiyor. Her iki malzeme de doğru kullanıldığında tercih edilebilir. Burada en önemli kriterlerden biri tahtanın yüzeyinin sağlam ve temizlenebilir durumda olması.USDA, çiğ et, tavuk ve deniz ürünleri için kullanılan tahta ile meyve, sebze ve ekmek gibi doğrudan tüketilecek gıdalar için kullanılan tahtanın ayrılmasını öneriyor. Böylece çiğ gıdalardan diğer yiyeceklere bakteri taşınmasının önüne geçmek mümkün oluyor. Kesme tahtasının üzerinde bıçak darbelerinden kaynaklanan derin oluklar ve temizlenmesi zor çatlaklar oluştuysa artık yenileme zamanı gelmiş olabilir. USDA da hem ahşap hem plastik kesme tahtalarının aşırı yıprandığında veya temizlenmesi zor oluklar oluştuğunda değiştirilmesini tavsiye ediyor.Hangi malzemeden yapılmış olursa olsun kesme tahtasının her kullanımdan sonra sıcak ve sabunlu suyla yıkanması, durulanması ve iyice kurutulması gerekiyor. Özellikle çiğ etle temas eden tahtanın başka gıdalar için kullanılmaması, mutfakta çapraz bulaşma riskini azaltmanın en etkili yollarından biri olarak öne çıkıyor.