Alınan numunelerin en az %90'ı sahte! Buldukları yöntem 'pes artık' dedirtti

Son günlerde gerçekleştirilen gıda ifşaları 'sahte ürünler' konusunda tepkilerin artmasına neden oldu. Satışa sunulan ürünlerden alınan numuneler sonucunda belirlenen sahte gıdalar arasında yer alan bal ise %90 oranında sahte çıkarak listenin üst sıralarında yer aldı. Peki, sahte bal nasıl anlaşılır sorusunun yanıtı ise pek çok kişi tarafından araştırılmaya başladı. Gıda Mühendisi Bengisu Seçkin, sahte balı tespit etmek için izlenebilecek yolları Posta.com.tr okuyucuları için anlattı...

Sinem Paksoy-Posta.com.tr/ Antibakteriyel özelliği yüksek, güçlü bir antioksidan ve probiyotik olan şifa kaynağı bal; bal arılarının bitki nektarlarını toplayıp kendine özgü maddelerle birleştirerek olgunlaştırdığı doğal bir ürün. Balın tadı, aroması ve nektarı alınan bitkilerin türüne, hasat mevsimine ve rakıma göre değişkenlik gösterebiliyor.

RENK DEĞİŞİMİ SON DERECE NORMAL
Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği’ne göre balın rengi su beyazından koyu kahverengine kadar değişebiliyor. Aynı zamanda akıcı veya kristalize yapıya da sahip olabiliyor. Balın şekerlenmesi olarak bilinen kristalize olma durumu, sanılanın aksine iyi ve kaliteli ballarda da görülebilen balın içeriğindeki doğal fruktoz şekeri veya su miktarına bağlı olan normal bir durum olarak öne çıkıyor. Kristallerin oluşumu fiziksel bir olay olduğu için zannedilenin aksine bu durum balın kalitesini düşürmüyor.

Uzman isim: "Bal üretiminde ülkemiz dünya sıralamasında ilk beşe giriyor olsa da günümüzde yapılan hileler, bal ihracatımızı olumsuz etkiliyor. Oluşan haksız rekabet ortamı dolayısıyla piyasada gerçek üreticiyi mağdur ediyor ve tüketicinin ise sağlığını tehdit ediyor. Üzerinde tağşiş yapılması en kolay gıda maddesi olan balda tespiti oldukça zor birçok hile yöntemi bulunuyor." sözleriyle durumun ciddiyetine dikkat çekti.

MERDİVEN ALTI ÜRETİMLERE DİKKAT ETMEK GEREKİYOR
Merdiven altı üretimlerde bal hacmini artırmak amacıyla ucuz şeker şuruplarının eklemesi gerçekleştirilebiliyor. Bunun yanı sıra tamamen bu şuruplarla suni bal üretmek de yaygın olarak kullanılan bir tağşiş yöntemi olarak öne çıkıyor. Özellikle mısır şurupları, duyusal özellikler bakımından bala çok benzemesi sebebiyle taklit bal üretiminde daha çok tercih ediliyor.

HASAT SONBAHARDA BAŞLIYOR YAZA KADAR DEVAM EDİYOR
Gerçek ve sahte balın ayrımında bazı püf noktaların olduğunu söyleyen Gıda Mühendisi Bengisu Seçkin: "Genellikle bal hasadı sonbahar mevsiminin sonunda başlayarak yaz aylarında devam ediyor. Arıcılıkta bal hasadından sonra arı kolonilerini kışa hazırlamak amacıyla şeker şurubu ile beslemek kullanılan bir tekniktir.

Fakat bu yöntemin hasat mevsiminde yapılması balın olması gereken çiçek nektarlarından değil, şekerden üretilmesine sebep olur. Bu durum Türk Gıda Kodeksi Bal tanımında bulunan çiçek nektarlarından üretilmesi gerekliliğine aykırı düşmektedir." diyerek dikkat edilmesi gereken noktaların altını çizdi.

SAHTE BALI EVDE TEST EDEBİLİRSİNİZ
Evde yapılabilecek bazı bal saflık testleri bulunduğunu söyleyen uzman isim, sahte balın çözünürlük testine tabi tutulabileceğini de tüketiciler için anlattı.
"Bir bardak su içerisine bir kaşık bal dökülerek balın çözünüp çözünmediği gözlemleyebilirsiniz. Eğer çözünmeden dibe ulaşırsa balın saf olduğu söylenir. Fakat balda kullanılabilecek bazı tağşiş maddeleri kıvamı koyulaştırabileceğinden test her zaman doğru sonuçlar vermeyebilir." diyerek basit ama etkili bir saflık testinin nasıl yapılabileceğini açıkladı.

ALEV TESTİ DE SAHTE BALI YAKALAMANIN YOLLARI ARASINDA BULUNUYOR
Bala su katılıp katılmadığını tespit etmeyi amaçlayan bir diğer test ise alev testi olarak öne çıkıyor. Kibrit çöpünün bala batırılmasının ardından kibrit kutusu kullanılarak yakılmaya çalışılmasıyla gerçekleştiriliyor. Eğer bal safsa, kibrit çöpü kolayca tutuşuyor. Bal daha az su içeren yoğun katkı maddesi ile karıştırılmışsa test yanlış sonuçlar verebiliyor.

UZMAN İSİM LEKE TESTİNE DE DİKKAT ÇEKİYOR
Bir bez veya kurutma kağıdı üzerine birkaç damla bal dökülerek leke testi de yapılabiliyor. Eğer bal kurutma kağıdını ıslatmadan akıyorsa saf bal olarak kabul ediliyor. Fakat yoğunluğu bal ile aynı katkı maddeleri kullanılmışsa test yanlış sonuç verebiliyor.

Kesin bir sonuca varabilmek için ancak profesyonel laboratuvar analizleri ve yetkili kuruluş raporları baz alınması gerektiğini vurgulayan Gıda Mühendisi Bengisu Seçkin, güvenli bala erişebilmek için tüketicilerin güvenilir markaları tercih etmelerini, akredite laboratuvarlarda yapılan analiz raporlarına dikkat etmelerini ve piyasa değerinin altında satılan ürünleri tercih etmemelerini öneriyor.