Bankaların yüzde 46 faiz oyununa gelmeyin! Hesabına bakanlar şoke oldu: İşte yapılan gizli kesinti

BİLAL EMİN TURAN / POSTABankada parası olanlar son dönemde garanti ve risksiz getirilere odaklanmış durumda. Bu noktada vadeli mevduat öne çıkıyor. Günlük para piyasası TL fonlar da kısa vadeli işlem yapanların ilgi odağı oldu. Bu ilginin yıl sonuna kadar sürmesi bekleniyor.Piyasa uzmanlarının ve uluslararası kurumların yılsonu enflasyon tahmini yüzde 26 seviyesinde. Merkez Bankası politika faizini yüzde 37’de tutuyor fakat fonlamayı yüzde 40’tan yapıyor. Faizlerin yılın üçüncü çeyreğine kadar sabit kalması, sonrasında indirimlerin başlaması öngörülüyor. Bu da aslında beklenen enflasyona göre faizde ciddi bir reel getiriye işaret ediyor. Yüksek faiz TL’nin cazibesini artırırken, birikimi olan vatandaşlar açısından da güvenli bir liman haline geldi. Ortadoğu’daki belirsizlik ve savaş ortamı nedeniyle risk almak istemeyenler piyasada en cazip faiz oranlarına odaklanıyor. Bu noktada ise karşısında birbirinden uzak oranlar çıkıyor.Örneğin internetteki karşılaştırma sitelerinde 32 gün vadede yüzde 39 faiz öneren de, yüzde 46-47 ‘hoş geldin’ faizi teklif eden de bulunuyor. Peki en yüksek kazancı en yüksek faizi söyleyen mi sağlıyor? Hayır! Bu noktada net getirilere odaklanan aslında gerçek resmi hemen görüyor. Tasarruf sahipleri, paralarını vadeli ya da herhangi bir enstrümanda değerlendirirken piyasa normalinin dışında bir oran görürse mutlaka detaylarını incelemeli. Ben de bu oranları görünce hemen önce net getirileri karşılaştırdım sonra da detaylara baktım.Sonuç: 32 gün vadeli standart vadeli hesaplardan yüzde 39 faizle 2 bin 820 lira net kazanç sağlanırken, günlük hesapta yüzde 46 faizle 2 bin 705 lira net getiri elde edilebiliyor. İşte bu 7 puan farka rağmen düşük kazanç sunan yüksek faizin illüzyonu detaylarda gizli. O da ‘vadeliye bağlanan tutarın en az yüzde 15-20’si kadar vadesiz hesapta para tutma’ zorunluluğu. ‘Günlük vadeli’ diye isimlendirilen hesaplarda genelde belli bir tutarı vadesiz hesapta tutmak gerekiyor. Bu tutar bankadan bankaya değişiyor. Örneğin; X bir bankada 100 bin liralık bir mevduat için en az 20 bin lirayı vadesizde tutmanız gerekiyor. Bir başka bankada bu tutar 12 bin 500 lira olarak uygulanıyor.İşte bu tutar farkı da vade sonundaki geliri etkiliyor. O yüzden 100 bin lira için yüzde 45 hoş geldin faizi ile 32 günde bankanın biri 2 bin 893 lira net kazanç sunarken, diğeri 2 bin 479 lira veriyor. Yani aynı faiz oranında hoş geldin kampanyası bile kendi içinde farklı uygulamalara sahip. Bu detaylara aman dikkat! Bankalarda sunulan güncel mevduat faizi 32 gün vadede yüzde 41-42 aralığında. Örneğin 100 bin liranızı yüzde 42 faizle 32 gün vadeliye bağlarsanız vade sonunda net 3 bin 37 lira kazancınız olur. Yüzde 41 faizle cebinize net 2 bin 965 lira girer.Eğer siz 100 bin liranızı günlük vadeli hesapta değerlendirirseniz o zaman 20 bin liranızı vadesiz hesapta tutacaksınız ve 80 bin lira için faiz işletilecek. Bu durumda faiz oranı yüzde 46 olsa bile kazanç 2 bin 705 lira oluyor. Yani standart piyasa faizi daha düşük olmasına rağmen getirisi daha yüksek. Aynı tutarda arada 300 lira civarı fark oluşuyor. 1 milyon lirada bu fark 2 bin 900 lirayı aşıyor. Günlük hesaplarda mantık para piyasası fonları gibi işliyor. Yani günlük getiri ve esneklik sağlıyor. Ama getiri elde edilecek süre boyunca yatırılan tutarın yine yüzde 15-20’ye kadar olan bölümü vadesiz hesapta tutulmak zorunda.100 bin lirayı günlük yüzde 0.10-0.11 getiri sağlayan para piyasası veya serbest TL fona yatıranın eline ise 32 gün sonra bileşikte 2 bin 953 lira bileşik getiri elde etmek mümkün oluyor. Bu da yüzde 41 faizle 32 gün vadeli mevduat hesabı açmaya denk bir getiri. Bu durumda günlük hesap yerine likit para piyasası fonlarının tercih edilmesi daha avantajlı. Günlük vadeli hesapta (esnek hesap), faiz günlük işler ve vade bozulmadan para istenildiği zaman çekilebilir.Faiz kazanmak için paranızı 1 ay, 3 ay, 6 ay veya 1 yıl bağlamanız gerekmez.Acil ihtiyaçlar ve sık para giriş-çıkışları yapanlar için kolaylık sağlar. Örneğin 7-8 gün sonra kredi kartı ödenecekse o zamana kadar para günlük hesapta değerlendirilebilir.Günlük vadeli hesap esneklik sağlıyor ama faizi standart mevduat faizine göre yüksek gibi olsa da getirisi düşük. 32 günlük standart hesaplar daha iyi getiri sağlar.Günlük hesabın özelliklerine sahip ‘serbest para piyasası fonları’ var. İstediğiniz zaman para çekip ekleyebilirsiniz. Fonların getirisi ‘vadesiz hesapta para tutma zorunluluğu’ olmadığı için daha yüksek oluyor.Günlük vadeli hesap, özellikle yüksek tutarlı ve hızlı yön değiştiren mevduatlar için avantajlı. Ama acil nakde ihtiyacınız yoksa standart vadeli daha avantajlı. Bankaların işletme politikasına göre değişiklik göstermekle birlikte günlük faiz, genellikle 24 saat üzerinden ya da gecelik faiz baz alınarak hesaplanır.