Giriş
25 Nisan 2025 - 07:00 | Son Güncelleme:
MELTEM KARA
Binalarda risk tespiti zamanı
1
İstanbul’da meydana gelen 6.2 büyüklüğündeki depremin ardından, vatandaşın aklında aynı soru var: “Oturduğum bina depreme dayanıklı mı?” Uzmanlar, özellikle 2000 yılı öncesi inşa edilen yapıların mutlaka test edilmesi gerektiğini vurgularken, bina risk tespiti süreci hakkında merak edilenleri derledik.
25 Nisan 2025 - 07:00 | Son Güncelleme:
MELTEM KARA
2
EVLERE GİRİLMEDİ
İstanbul’da Silivri merkezli yaşanan ve 17 ilde hissedilen 6.2 büyüklüğündeki deprem, büyük korku yarattı. Evlerine girmeye korkan vatandaşlar, çadırlar kurdu, geceyi park ve bahçelerde geçirdi.
3
Yetkililer ‘hasarlı, riskli binalara girmeyin’ uyarıları yaparken, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 81 ilden ekiplerini İstanbul’a çağırarak 3 bin kişiyle hasar tespit çalışmalarına başladı. Çoğunluğu İstanbul olmak üzere 5 ilden toplam 1399 hasar ihbarı alındı, bazı binalar da tedbiren boşaltıldı. İstanbul’da 1.5 milyon riskli konut bulunduğu biliniyor.
4
ARTIK KRİTİK ÖNEMDE
Silivri depremi sonrasında binalarda risk tespiti çok daha kritik aşamaya geldi. 6 Şubat’ta yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından bina tespitlerine talep artsa da zaman geçtikçe bu risk geri plana itiliyor. 6 Şubat depremlerinden sonra İstanbul’da talep çok artınca risk tespiti için randevu bulunamamıştı. Geçen 2 yılda güçlendirme ve dönüşüm faaliyetleri artsa da riskli yapı stoku hâlâ milyonları buluyor. Bu noktada bir an önce harekete geçilmeli ve binaların risk tespitleri zaman kaybetmeden yapılmalı.
5
HANGİ YÖNTEMLER VAR?
Binanızın dayanıklılığını ölçtürmek istiyorsanız, iki seçeneğiniz bulunuyor. Bunlardan ilki yalnızca bilgi amaçlı sunulan hızlı tarama testleri olurken, ikincisi Çevre, Şehircilik ve İklim değişikliği Bakanlığı’nın lisans verdiği kuruluşlarca yapılan riskli yapı tespitleri. Bu seçenekte, bina riskli çıkarsa yasal süreç başlıyor. Şimdi bu testlere daha detaylı bakalım...
6
RİSKLİ YAPI TESPİTİ
KAROT ALINIYOR
Bu tespitleri, yalnızca Çevre, Şehircilik ve İklim değişikliği Bakanlığı’nca lisans verilmiş özel firmalar ya da yetkili kamu kurumları yapabiliyor. Firmaların listesine csb. gov.tr adresinden ulaşılabiliyor.
7
Riskli yapıların tespiti, masrafları kendilerine ait olmak üzere, yapı malikleri tarafından yaptırılıyor. Tek bir ev sahibinin başvurması yeterli.
8
Bu tespitlerde binadan karot örneği alınıyor. Gerekirse zemin etüdü yapılıyor.
9
Sonuçlar incelemeye gönderiliyor ve binanın büyüklüğüne göre ortalama 7–30 gün arasında risk durumu belirleniyor.
10
Bina başına test maliyeti binanın büyüklüğüne, kolon sayısına, numune sayısına göre değişmekle birlikte 35 bin liradan başlıyor. Daire başına ortalama 2 bin ile 6 bin lira arasında bir maliyet çıkıyor.
11
90 GÜN İÇİNDE YIKIM
Bina riskli çıkarsa 6306 sayılı kanuna göre yasal yol haritası izleniyor.
12
Riskli yapı sonucu, lisanslı kuruluşca idareye bildiriliyor. İdare de en geç 10 iş günü içinde tapu müdürlüğüne sonucu bildiriyor.
13
Tespite ilişkin bilgileri içeren tutanak yapıya asılıyor. Maliklere e-Devlet üzerinden bildirim yapılıyor ve muhtarlıkta 15 gün süre ile ilan ediliyor. Ayrıca Başkanlığın internet sayfasında 15 gün süre ile ilan ediliyor.
14
Sonuca itiraz etmek isteyen maliklerin 15 gün hakkı bulunuyor.
15
Yapının riskli olduğu kesinleşirse, 90 günden fazla olmamak üzere süre verilerek tahliye ve yıkımın yapılması istenir.
16
Verilen süre içerisinde maliklerce yıktırılmayan riskli yapılar mülki amire bildirilir ve bu yapıların tahliyesi ve yıktırma işlemleri, kolluk kuvveti desteği ile yaptırılır.
17
1.5 MİLYON LİRALIK DESTEK
Riskli yapı tespiti sonrasında yıkım gerçekleştiğinde kentsel dönüşüm süreci de başlamış oluyor. Bu aşamada kat malikleri uygun bir müteahhitle anlaşıp yeniden inşa sürecini başlatıyor. Bu aşamada bir çok finansal destek de sağlanıyor. İstanbul’da binası riskli olanlara yönelik ‘Yarısı Bizden’ kampanyası uygulanıyor. Her bir bağımsız bölüm için 700 bin lirası hibe, 700 bin lirası kredi, 100 bin lirası da taşınma yardımı olmak üzere 1.5 milyon lira destek sağlanıyor. İşyerleri için de 350 bin lira kredi, 350 bin lira hibe olmak üzere 700 bin lira destek veriliyor. Yararlanabilmek için yüzde 100 uzlaşı şart ve başvurular ilçe belediyelerine yapılıyor.
18
Öte yandan kira yardımları da önemli bir destek. Kira yardımı İstanbul’da 8 bin lira, Ankara, Antalya, Bursa ve İzmir’de 6 bin 500 lira, diğer büyükşehirlerde 5 bin 500 lira, büyükşehir olmayan diğer illerde 4 bin 500 lira. Ayrıca devlet destekli kredi imkanı da sunuluyor. Kira yardımı alanlar kredi imkanından yararlanamıyor. Evini kendi dönüştürenler yüzde 1 KDV öderken diğer harç ve vergilerden muaflar.
19
HIZLI TARAMA TESTİ
Bu testleri genellikle belediyeler, üniversiteler ve mühendislik alanındaki sivil toplum kuruluşları yapıyor.
20
Bu testlerle binaların ön risk değerlendirmesi yapılıyor ve ‘Detaylı test yapılmalı mı?’ sorusuna yanıt aranıyor.
21
Hızlı taramada, binadan karot alınmıyor, kolon sıvaları kaldırılarak ölçümler yapılıyor. Bina içerisinde mimari plan uyumu, gözle görülen çatlaklar, yapı yaşı, malzeme kalitesi gibi gözlemler de yapılarak bir sonuç çıkarılıyor ve risk sınıflandırılıyor.
22
Sonuçlar, kısa sürede çıkıyor.
23
Bu testlerde yasal bağlayıcılık bulunmuyor. Bina riskli çıkarsa, malikler bilgilendirilip kentsel dönüşüm ya da güçlendirme öneriliyor.
24
İstanbul Büyükşehir Belediyesi başta olmak üzere çoğu belediye bu hizmeti ücretsiz sağlıyor.
1. Kişinin Burcunu Seçin
2. Kişinin Burcunu Seçin