Giriş
Hamilelikte yapılan bazı alışkanlıklarla bebekteki otizm riskini yüzde 30 azaltmak mümkün!
ABD’de yapılan istatistikler, her 36 çocuktan yaklaşık birinin otizm spektrum bozukluğu (OSB) ile dünyaya geldiğini gösteriyor. OSB, tekrarlayan davranışlar ve sosyal iletişimde zorluklarla karakterize edilen karmaşık bir gelişimsel bozukluk grubunu kapsıyor. Peki, çocukların otizmden korunması için hamilelik sürecinde alınabilecek önlemler neler? Araştırmalar göz önüne serdi, işte detaylar...
Yeni bir kapsamlı araştırma ise, hamilelik sırasında uygulanabilecek basit ve uygun maliyetli bir alışkanlığın çocuğun OSB’ye yakalanma riskini ciddi oranda azaltabileceğini ortaya koydu. OSB’nin tek bir nedeni olmamakla birlikte, genetik faktörler ve doğum öncesi anne beslenmesi gibi çevresel etmenler riskin şekillenmesinde rol oynuyor.
Araştırmalar, doğum öncesi folik asit ve multivitamin takviyesi kullanan annelerin çocuklarında OSB riskinin %30’a kadar düştüğünü gösteriyor. Folik asit, yapraklı yeşillikler, yumurta, brokoli ve turunçgiller gibi besinlerde doğal olarak bulunan B vitamini folatın sentetik bir formu olup, özellikle hamilelik öncesi ve ilk trimesterde kritik öneme sahip.
Bu takviyelerin hem annenin hem de bebeğin genel sağlığını desteklediği, ciddi doğum kusurları riskini azalttığı bilimsel olarak kanıtlanmış durumda. 2025 yılında yayınlanan araştırmalardan biri, erken dönemde folik asit alımının çocuğun 6 yaşına geldiğinde sözel ve davranışsal becerilerini olumlu yönde etkileyebileceğini ortaya koydu.
Multivitaminler ise B12, D vitamini, iyot gibi mikro besinleri sağlayarak bağışıklığı güçlendiriyor, inflamatuar yanıtı düzenliyor ve amino asit metabolizmasını destekliyor. Uzmanlar, bu kombinasyonun OSB riskini azaltabileceğini belirtiyor.
Daha önceki bazı incelemelerde, folik asit ve/veya multivitamin takviyesi ile OSB riski arasında çelişkili sonuçlar olsa da, güncel kapsamlı meta-analizler ve sistematik incelemelerle 101 birincil çalışma ve 3 milyondan fazla katılımcı değerlendirildi. Kombine analizler, doğum öncesi folik asit ve/veya multivitamin takviyesi alan annelerin çocuklarında OSB riskinin %30’a kadar azaldığını gösterdi. Folik asit tek başına %30, multivitaminler ise %34 oranında risk düşüşü sağlıyor.
Gebe kalmadan önce ve gebeliğin erken dönemlerinde bu takviyelerin alınması uzmanlar tarafından güçlü bir şekilde öneriliyor. Günümüzde çoğu hamile kadın için önerilen günlük folik asit dozu 0,4 mg; ancak bazı özel durumlarda, örneğin epilepsi tedavisi gören annelerde, daha yüksek doz reçete edilebiliyor.
Buna karşılık, bazı araştırmalar hamilelikte çok yüksek folik asit alımının olumsuz etkileri olabileceğine, örneğin insülin direnci ve beyin gelişiminde gerileme riskine yol açabileceğine dikkat çekiyor. Folik asidin en faydalı olduğu dönem hamileliğin ilk üç ayı ve öncesi olarak kabul edilse de, doğum sonrası otizmli çocuklar için de bazı umut verici bulgular mevcut.
Örneğin, sözel olmayan otizme sahip 3 yaşındaki bir çocuk, lökovorin adlı ucuz bir folik asit türevi ilaç uygulandıktan sadece üç gün sonra ilk kelimelerini söylemeye başladı. Bu etki, otizmli birçok çocukta beyinde düşük folat seviyeleri gözlemlenmesine bağlı olabiliyor; bu durum serebral folat eksikliği olarak biliniyor. Ayrıca, bazı otizmli çocuklarda folatın beyne taşınmasını engelleyen antikorların bulunduğu saptandı.