Her gün yüzlerce kez yapıyoruz! Meğer beyne kan pompalıyormuş: Hafızayı uçuran gizli alışkanlık

Çoğumuzun sadece sindirimle bağdaştırdığı bir refleks, aslında beyne kan pompalayan gizli bir motor gibi çalışıyor. Yapılan dev araştırmalar, her gün farkında olmadan tekrarladığımız bu alışkanlığın sözel zekayı, dikkat süresini ve hafızayı uçurduğunu kanıtladı. Tıp dünyasını heyecanlandıran bu çarpıcı keşfe ve tarihteki ilginç örneklerine çok şaşıracaksınız. Bugüne kadar yiyecekleri iyi çiğnemenin yalnızca sindirim sistemi üzerinde olumlu etkileri biliniyordu. Dişlerimiz ve tükürüğümüz sayesinde besinleri küçük parçalara ayırmak, midenin yükünü hafifletiyor ve bağırsakların besin emilimini maksimuma çıkarıyordu. Lakin nörologlar ve tıp araştırmacıları, çiğneme refleksinin çok daha hayati bir işlevi olduğunu ortaya çıkardı. Bu mekanizma, doğrudan beyin fonksiyonlarını destekliyor ve zihni genç tutuyor. Bilim insanları, çiğneme mekanizmasının beyinde mekansal öğrenmeden ve yeni anılar oluşturmaktan sorumlu olan hipokampüs bölgesini uyardığını belirtiyor. Hipokampüs, Alzheimer hastalığının beyinde ilk hasar verdiği bölge olarak biliniyor. Çiğneme esnasında çalışan çoklu sinir devreleri, bu bölgeyi aktif tutarak yaşlanmaya bağlı bilişsel çöküşü yavaşlatıyor. Avrupa genelinde 14 ülkede, 50 yaş üzeri 28 bin 500'den fazla kişinin katılımıyla gerçekleştirilen dev bir araştırma bu teoriyi kanıtlar nitelikte. Çalışma sonucunda kendi dişleriyle iyi çiğneme yeteneğine sahip olan ya da eksiksiz protez kullanan yaşlıların; kelime hatırlama, sözel akıcılık ve sayısal beceri testlerinde çok daha yüksek performans gösterdiği saptandı. Japon araştırmacıların sakız çiğneyen katılımcılar üzerinde yaptığı işlevsel beyin görüntüleme çalışmaları, çiğnemenin adeta bir pompa görevi üstlendiğini gösteriyor. Çene kaslarının her hareketi, kafatasına ve beyne giden kan akışını senkronize bir şekilde artırıyor. Bu sayede beyne daha fazla oksijen taşınırken bilişsel olarak zorlayıcı ve dikkat gerektiren görevler esnasında sakız çiğneyen kişilerin odaklanma sürelerinin çok daha uzun olduğu gözlemleniyor. Çiğnemenin gücü aslında tıp dünyası için tamamen yeni bir fikir değil. 1900'lerin başında Amerikalı beslenme uzmanı Horace Fletcher, yiyeceklerin tamamen sıvılaşana kadar çiğnenmesi gerektiğini savunarak büyük bir akım başlattı. Sadece tek bir arpacık soğanını yutmadan önce tam 722 kez çiğneyerek tarihe Büyük Çiğneyici olarak geçen Fletcher'ın bu öğretisi, dünya genelinde Fletcherizm akımını doğurdu. Hatta bu felsefe Japonya’da Kamingu 30 adıyla modern bir sağlık uygulamasına dönüştürüldü. İsveç Karolinska Enstitüsü'nden Prof. Mats Trulsson ve Hollanda Utrecht Üniversitesi'nden Andries van der Bilt gibi ağız fizyolojisi uzmanları, Fletcher'ın sayısal olarak aşırıya kaçtığını ancak mantık olarak kesinlikle haklı olduğunu belirtiyor. İyi çiğnenmeyen besinler bağırsakta uzun süre kalarak şişkinliğe ve kabızlığa yol açarken ruh halimizi yöneten ikinci beynimiz olan bağırsak sağlığını da doğrudan bozuyor. Bilim insanları ideal çiğneme sayısını bulmak için pek çok kontrollü deney yürüttü:2009 Badem Araştırması: Katılımcılardan bademi 10, 25 ve 40 kez çiğnemeleri istendi. 40 kez çiğneyenlerin dışkılarında daha az yağ saptandı. Bu da besinden alınan enerji emiliminin üçte bir oranında daha yüksek olduğunu yani vücudun bademden maksimum verim aldığını gösterdi.2013 Pizza Deneyi: 21 kişinin katıldığı araştırmada pizzayı 40 kez çiğneyerek yavaş yiyen grubun, 15 kez çiğneyenlere kıyasla çok daha uzun süre tok kaldığı ve beyne giden tokluk sinyallerinin süresinin uzadığı kanıtlandı. Peki, uzmanların nihai tavsiyesi ne? Beyni güçlendirmek ve sindirimi korumak için her lokmada sabit bir sayı sayarak çenenizi strese sokmanıza gerek yok. Uzmanlar en sağlıklı formülü şu şekilde özetliyor: Yiyeceğin tamamen pürüzsüzleştiğini ve yutmanın sorunsuz olduğunu hissedene kadar, acele etmeden, normal bir ritimle çiğneyin.

Haberlerimizi Google'da Takip Edin