İki kara delik çarpışmanın eşiğinde olabilir! Bilim insanları zaman aralığı verdi

Blazar olarak sınıflandırılan Mrk 501, Dünya’ya neredeyse doğrudan yönelmiş bir süper kütleli kara deliğe ev sahipliği yapıyor. Galaksinin merkezinden yayılan yüksek hızlı madde jetleri ve parlak ışık, bilim insanlarına bu devasa cisimlerin hareketlerini ve etkileşimlerini yakından izleme fırsatı sunuyor. Son analizler, Mrk 501’in yalnızca tek bir kara deliğe değil, her biri kendi jetini yönlendiren iki süper kütleli kara deliğe sahip olabileceğini ortaya koyuyor. Almanya’daki Max Planck Radyo Astronomi Enstitüsü’nden Silke Britzen liderliğindeki ekip, Mrk 501’i 23 yıl boyunca ultra yüksek çözünürlüklü radyo teleskoplarla gözlemledi. Bu uzun süreli izlemeler sayesinde, jetlerdeki parlak hareketleri zaman içinde takip ettiler ve garip bir desen fark ettiler. Radyo çekirdeğinin etrafında, saat yönünün tersine dönen ikinci, daha sönük bir jetin varlığı, ikili süper kütleli kara delik olasılığını güçlendirdi. Ekip, gözlemlenen hareketleri detaylı modellerle test etti ve verilerin, ikinci bir kara deliğin varlığını açıklamak için en uygun senaryo olduğunu buldu. Araştırmacılar, jetlerdeki iki farklı periyodu tespit ettiler: biri 7 yıl süren bir yalpalama hareketine, diğeri ise yaklaşık 121 günlük yörünge periyoduna işaret ediyor. Bu kısa yörünge, süper kütleli kara delikler için son derece yakın bir mesafe anlamına geliyor. Süper kütleli kara delikler, genellikle galaksilerin kalbinde yer alıyor ve milyonlarca Güneş kütlesine ulaşabiliyor. Bu dev cisimler, etraflarındaki maddeyi yutarak enerji açığa çıkarıyor ve kutuplarına doğru uzanan yüksek hızlı plazma jetleri fırlatıyor. Ancak, iki süper kütleli kara delik bir araya gelmek üzereyken, aralarındaki mesafe “son parsek problemi” adı verilen bir fiziksel engelle karşılaşma olasılığı bulunuyor.Mrk 501’de tespit edilen olası ikili sistem, birbirine sadece 0,0026 parsek uzaklıkta yer alıyor. Bu durum, süper kütleli kara deliklerin birbirine çok yakınlaşabildiğini ve fiziksel engelleri aşarak birleşebileceğini gösteriyor. Söz konusu olayın gözlemlenmesi, kozmoloji ve kara delik fiziği için eşsiz bir fırsat sunuyor. Eğer Mrk 501’deki ikili süper kütleli kara delikler gerçekten çarpışacaksa, bu olay insan zaman ölçeğinde, yani yaklaşık 100 yıl içinde gerçekleşebilme ihtimali taşıyor. Bu nedenle, gökbilimciler Mrk 501’i dikkatle izliyor. Özellikle pulsar zamanlama dizileri, düşük frekanslı yerçekimi dalgalarını tespit ederek birleşme sürecini izlemeye olanak sağlayabiliyor.Hollanda’daki Radboud Üniversitesi’nden Héctor Olivares, yerçekimi dalgalarının tespit edilmesi durumunda iki dev kara deliğin birbirine doğru spiral çizmesini ve frekanslarının artışını gözlemlemenin mümkün olacağını belirtiyor. Bahsedilen olay, süper kütleli kara delik birleşmelerini gerçek zamanlı olarak takip etme imkânı sunan nadir bir fırsat olacak.