İlk evini alacaklara daha fazla kredi: Sıfır-ikinci el ayrımı kaldırıldı

MELTEM KARA / POSTA2025 yılında yüksek faizler ve kredi kısıtlamalarına rağmen konut satışında yaklaşık 1.7 milyon adetle tarihi bir rekor kırıldı. Konut satışlarını bu zirveye peşin alımlar taşıdı. Geçen yıl yalnızca 236 bin 668 konut için kredi kullanıldı. Başka bir deyişle her 100 konuttan yalnızca 14’ü için kredi kullanıldı.Kredi kullanımının bu seviyeye inmesinde yıl genelinde yüzde 3’leri bulan kredi faizlerinin yanı sıra Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK), Ağustos 2023’ten beri uyguladığı kredi sınırlaması etkili oldu.KISITLAMA NEYİ KAPSIYORDU?Peki neydi bu kısıtlama? İlk kez ev alacaklar, evin değerine, enerji sınıfına ve sıfır veya ikinci el olmasına göre değişen oranlarda yüzde 90’a kadar kredi kullanabiliyordu. Evin değeri yükseldikçe ve enerji sınıfı düştükçe bu oran yüzde 50’ye kadar inebiliyordu.İkinci ve daha fazla ev alacaklar içinse kredi muslukları deyim yerindeyse kapalıydı. Bu kredilere yüzde 75 kısıtlaması vardı. Yani, ikinci evini alacaklara en fazla yüzde 22.5 kredi çıkıyordu. Yine evin değeri, enerji sınıfı ve ilk ya da ikinci el olmasına göre kredi oranı yüzde 12.5’e, limiti de 625 bin liraya kadar düşüyordu.BEKLENEN HAMLE GELDİBu kısıtlamalar, hem ilk evini alacakları zorluyor hem de yatırımcıyı piyasadan çekiyordu. Geçtiğimiz günlerde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında toplanan Finansal İstikrar Komitesi, “ilk kez konut alacaklar için konut kredilerindeki sınırlamaların ele alındığını” duyurmuştu. Bunun üzerine BDDK, konut kredilerine yönelik beklenen adımı attı. Böylece ilk evini alacaklara daha fazla kredi imkanı oluşurken, kredi oranları da sadeleştirilmiş oldu. İşte yeni düzenlemenin detayları… BDDK’nın konut kredilerinde kredi değer oranı değişikliğine ilişkin yeni düzenlemesine göre, Tüketicilere kullandırılan konut kredilerinde; kredi tutarının teminat olarak alınan konutun değerine oranı açısından birinci el–ikinci el konut ayrımı kaldırıldı.2010 yılından sonra yapılan binaların enerji sınıfı için asgari şart olan C enerji sınıfına sahip konutlar da avantajlı kredi değer oranı uygulanan konutlar kapsamına alındı.Yapılan açıklamada, “Bu çerçevede, konut kredilerine ilişkin düzenlemelerde enerji verimliliği yüksek, görece depreme dayanıklı yeni konutların alımı ile ilk konutunu edinecek tüketicilerin desteklenmesine yönelik değişiklikler yapıldı” denildi. BDDK, 24 Ağustos 2023’te azami kredi tutarının teminat olarak alınan konutun değerine oranının; tüketicinin kendisinin, eşinin veya 18 yaş altındaki çocuklarının malik olduğu en az bir konutunun bulunması halinde yüzde 75 azaltılarak uygulanması karar vermişti.Bu uygulama yeni dönemde de devam edecek. Oranların azaltımı ise yeni belirlenen oranlar üzerinden yapılacak. Yeni kredi düzenlemesinin kredili konut alımlarına hareket getirmesi bekleniyor. Güncel verilere bakacak olursak, Merkez Bankası’nın faiz indirimleriyle birlikte konut kredi faiz oranları da geriliyor.Şu anda piyasada genellikle 2.60-2.90 aralığında faiz oranıyla konut kredisi bulmak mümkün. Yüzde 3’ün üzerinde oran sunan banka sayısı azalmış durumda. Piyasadaki en düşük faiz oranı ise yüzde 2.49 ile Ziraat Bankası’nda.Faiz indirimleri devam ettikçe kredi oranlarında da gerilemenin devam etmesi bekleniyor. Bankalar kredi verme konusunda iştahlı olmasa da yeni düzenlemelerin kredi kullanımını da artırması bekleniyor. Tabloyu bir örnekle açıklayacak olursak, bir kişi 4 milyon lira değere sahip A sınıfı bir konut alacak ve bu onun ilk evi olacaksa, bankalardan 3 milyon 600 bin liraya kadar kredi kullanabiliyor.Aynı konut bu kişinin ikinci evi olursa, bankalardan yalnızca 900 bin lira kredi alabilecek.