Kardashianlar, Tom Cruise, Blac Chyna... Doğal diye moda olmuştu ama tehlike saçıyor! Uzmanlar uyardı: Zararları çok büyük!

Hollywood’da Tom Cruise, Kim ve Kourtney Kardashian, January Jones ve Blac Chyna gibi isimlerin ardından, şimdi de DJ Calvin Harris’in eşi Vick Hope; doğum sonrası plasentasını kapsül formunda tüketeceğini açıkladı. Her ne kadar bu uygulama bazı kesimlerce “doğal iyileşme yöntemi” olarak görüldüyse de, bilimsel veriler bu iddaları desteklemediği gibi, gerçek riskleri de gözler önüne seriyor. Türkiye’de ise bu eğilim oldukça nadir, hemen hemen istisnai bir durum. Peki, plasenta tüketimi çılgınlığı nereden çıktı, faydalı sanılan bu yöntemin aslında ne gibi zararları var? İşte detaylar...

BİLİM YALANLADI, FAYDASI YOK!
UNLV (Las Vegas Üniversitesi)’nde yapılan randomize, çift kör bir çalışmada; kapsül halindeki plasenta tüketiminin, demir düzeyleri üzerinde plaseboyla karşılaştırıldığında olumlu bir etkisi olmadığı saptandı. Ayrıca doğum sonrası depresyonu önlediğine dair herhangi bir bulguya rastlanmadı.

Kadın Hastalıkları ve Jinekoloji Kanada'da yayınlanan bir makale, plasentanın enerji seviyesini artırma, ağrıyı hafifletme veya iyileşme sürecini hızlandırma gibi etkilerinin gerçek olmadığını ortaya koydu.
Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Dergisi araştırmaları, plasenta tüketiminin anne sütünün artışına fayda sağlamadığını doğruladı.

GÜVENLİK VE ENFEKSİYON RİSKLERİ:
CDC (ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi), plasenta kapsüllerinin grup B Streptokok (GBS) bakterisine yol açabilecek enfeksiyonlara neden olduğu vakaları bildirerek plasentofajiyi (plasenta tüketimini) açıkça tavsiye etmiyor.
Plasenta, kurşun, cıva, kadmiyum gibi toksik metalleri içerebilir. Ayrıca HIV, Hepatit A ve Zika virüsleri gibi patojenler; steril olmayan hazırlık süreçlerinde temizlenmeyebilir.
Hazırlama süreci genellikle standartlara uygun değildir ve düzgün sterilizasyon sağlanmadığında taşınan patojen riski artar.

HORMONAL VE FİZYOLOJİK ETKİLER
Plasentada bulunan progesteron ve östrojen gibi hormonlar kapsüle edilse dahi düşük ve düzensiz dozlarla kalır. Bu hormonların bebeğe geçmesi, süt üretimini ve hormonal dengeleri negatif etkileyebilir.
Toksik öğelerin plasenta yoluyla tekrar vücuda girmesi, olası tromboembolizm (pıhtı oluşumu) ve ilerideki gebeliklerde bağışıklıkla ilgili sorunlar yaratabilir.

TÜRKİYE’DE DURUM NASIL?
Hurriyet.com.tr'ye konuşan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Kağan Kocatepe'ye göre, ABD'de doğum yapan kadınların %1–3’ünün plasentasını tükettiği tahmin edilirken; Türkiye’de bu durum "son derece nadir ve istisnai" olarak değerlendiriliyor.

PLASENTA GERÇEKTEN FAYDALI MI?
Bazı kültürel ve popüler sağlık trendleri arasında yer alan plasenta tüketimi – kapsül, smoothie ya da yemek formunda – son dönemde doğum sonrası iyileşme amacıyla gündeme gelmiştir. Ancak uzmanlar ve bilimsel çalışmalar, bu uygulamanın faydadan çok risk taşıdığını vurguluyor.

BİLİM VE UZMAN GÖRÜŞLERİNE GÖRE FAYDASI KANITLANMAMIŞ
Northwestern Medicine tarafından derlenen 10 çalışmayı inceleyen araştırma, plasentofajinin (plasenta yeme) doğum sonrası depresyonu azaltma, ağrıyı hafifletme, enerji artırma, emzirmeye destek veya cilt sağlığını iyileştirme gibi hiçbir etkin fayda sağlamadığını ortaya koydu.
Kanada’daki bir çalışma, duygu durum bozukluğu geçmişi olan annelerde plasenta tüketiminin depresyonu önlemede kayda değer etkisi olmadığını ve diğer sağlık parametrelerinde fark yaratmadığını gösterdi.

GÜVENLİK VE RİSK KONULARI CİDDİ DÜZEYDE
ENFEKSİYON RİSKİ
Plasenta steril bir organ değildir; bakteri ve virüs taşıyabilir. CDC’ye göre, bir annenin plasenta kapsülleri yoluyla alındıktan sonra açığa çıkan GBS (Grup B Strep) bakterisi, bebeğe bulaşıp ciddi kan ve beyin enfeksiyonuna neden olabilir.
TOKSİK VE ZARARLI BİLEŞENLER
Araştırmalar, plasentada arsenik, cıva, kurşun ve kadmiyum gibi ağır metallerin bulunabileceğini uygulanan işlem veya annenin maruz kalması durumunda organizmaya yeniden girme riskinin olduğunu gösteriyor.

DÜZENLENMEMİŞ HAZIRLIK SÜREÇLERİ
Plasenta kapsül işlemleri FDA ya da benzeri kurumlarca standartlara bağlanmamıştır. Hazırlık sürecindeki eksiklikler, patojenleri kontrolsüz şekilde vücuda taşımaya yol açabilir.
YAN ETKİLER VE SÜREKLİ KULLANIM RİSKİ
Kaçınılmaz olarak içerdiği hormonlar (östrojen, progesteron gibi) annede ya da emziren bebekte hormonal dengesizliklere, hatta bebeklerde cinsel gelişim sorunlarına yol açabilir.
ÖZNEL DENEYİMLER VE PSİKOLOJİK ETKİ
Bazı anneler, plasenta yemenin “mod, enerji ve ruh hâlini” iyileştirdiğini dile getirse de, bu deneyimler placebo etkisine dayandırılabilir. Nitekim UBC araştırmaları da bu tür bir faydayı destekleyecek bilimsel kanıt bulamamıştır