Meğer yıllardır şifa deposu yiyormuşuz! ABD'nin peşinde koştuğu Türk meyvesi belli oldu...

Türkiye'nin birçok bölgesinde doğal olarak yetişen ve yüzyıllardır Anadolu sofralarında başköşede yer alan dut, yurt dışında ezber bozan bir değer kazanıyor. Türkiye'de son derece yaygın ve sıradan görülen bu şifalı meyvenin kurutulmuş hali, Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) superfood (süper gıda) ve organik ürün etiketiyle yüksek fiyatlarla satışa sunuluyor. Türkiye'nin kuru dut ihracatı dünyanın dört bir yanındaki farklı ülkelere ulaşırken, bu küçük meyvenin yurt dışı pazarlarında gördüğü yoğun ilgi ve kazandığı ticari değer dikkat çekiyor. Anadolu'da taze olarak tüketilmesinin yanı sıra kurutularak saklanan dut; pekmez, pestil, köme ve sirke gibi geleneksel lezzetlere dönüştürülerek yıl boyunca değerlendiriliyor. Türkiye'de oldukça yaygın olan bu geleneksel tüketim alışkanlığına karşın, ABD pazarında kuru dut çok daha farklı ve nitelikli bir segmentte konumlanıyor. ABD pazarında satışa sunulan bazı Türkiye menşeli kuru dut ürünleri, ambalajlarında yer alan superfood ve Turkish superfruit (Türk süper meyvesi) ifadeleriyle pazarlanıyor. Bu özel ürünler, özellikle bilincin yüksek olduğu sağlıklı atıştırmalık ve organik gıda kategorilerinde tüketicilerin yoğun ilgisiyle karşılaşıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde yayımlanan kapsamlı bir araştırmaya göre dut, Anadolu'nun en eski kültür bitkilerinden biri olarak kabul ediliyor ve Türkiye'nin hemen her ilinde yetiştirilebiliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın il ve ilçe bazındaki üretim verileri de bu yaygınlığı doğruluyor. Örneğin; Malatya'nın Akçadağ ilçesinde 2024 yılında 1.024 ton, Pütürge ilçesinde 323,4 ton ve Doğanyol ilçesinde ise 164 ton dut üretimi gerçekleştirildi. Türkiye'de geleneksel kullanımıyla bilinen kuru dut, ABD'de devasa internet mağazalarında ve özel organik marketlerde sağlıklı atıştırmalık kategorisinde alıcı buluyor. Ticari ithalat verileri de bu küresel ilgiyi açıkça kanıtlıyor. Volza'nın Haziran 2024-Mayıs 2025 dönemine ilişkin ticaret verilerinde; ABD, Singapur ve Almanya kuru dut ithalatında dünyada öne çıkan başlıca pazarlar arasında gösteriliyor. Aynı dönemde Türkiye, küresel pazara kuru dut ihraç eden lider ülkeler arasında ilk sıralardaki yerini koruyor. Dutun özellikle kurutulmuş hali; içerdiği zengin lif, mineral ve faydalı bitkisel bileşikler nedeniyle uluslararası beslenme araştırmalarında yakından inceleniyor. Türkiye'de yetiştirilen farklı dut çeşitleri üzerinde yürütülen bilimsel çalışmalarda, meyvenin içerdiği fenolik bileşikler ve yüksek antioksidan kapasitesi araştırılıyor. Kurutma işlemi meyvedeki su miktarını azalttığı için besin öğelerinin yanı sıra şeker ve enerji yoğunluğunu da artırıyor. Bu sebeple uzmanlar, kuru dutun taze meyveye kıyasla daha küçük ve dengeli porsiyonlarda tüketilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Türkiye'nin dört bir yanında yetişen dutun geleneksel kullanımından sıyrılıp ABD'de superfood veya Turkish superfruit pazarlama stratejisiyle tüketiciyle buluşması, yerel ürünlerimizin küresel pazardaki yüksek potansiyelini bir kez daha gözler önüne seriyor.