Giriş
Tarladaki kaçak elektrik cebimizi çarpıyor! En büyük sorun mısır sulamasında
tarafta vahşi tarımsal sulamayla kurutulan su kaynakları, diğer yanda kaçak elektrikle oluşan milyarlarca liralık zarar. Dicle Elektrik’in sahibi Eksim Holding’in Yönetim Kurulu Başkanı Ebubekir Tivnikli, “Bölgemiz kayıp-kaçakta dünya şampiyonu. Pamuk ve mısır ekimi yapan çiftçiler 800 metre derinden su çekiyor. Bunu kaçak elektrikle yapıyor. Tarımsal sulama yapan bir çiftçi yılda 250 bin kilovatsaat elektrik tüketiyor. Bu da 100 hanenin tüketimine denk” dedi.
Bilal Emin TURAN / POSTA
Türkiye genelinde 21 elektrik dağıtım bölgesi var. Bu bölgede faaliyet gösteren şirketler, elektriğin abonelere sağlıklı bir şekilde ulaştırılmasını sağlıyor ve ihtiyaca göre altyapı yatırımları yapıyor. Bu şirketlerden biri de 13 yıl önceki özelleştirme sonucunda Eksim Holding bünyesine geçen ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan 6 ildeki (Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) elektrik dağıtım faaliyetini üstlenen Dicle Elektrik. Şirket, 6.5 milyon nüfuslu bölgede 2.5 milyon aboneye hizmet veriyor. Burası aynı zamanda enerji kayıp-kaçak oranının en yüksek olduğu bölge olarak öne çıkıyor.
2.5 ATATÜRK BARAJINA DENK
Geçtiğimiz günlerde Dicle Elektrik’in davetlisi olarak Eksim Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ebubekir Tivnikli ile bir araya geldiğimizde de söz döndü dolaştı kayıp-kaçak işine geldi. “Kayıp-kaçağın parasını hepimiz ödüyoruz” diyen Tivnikli, devraldıklarında bölgedeki kayıp kaçağın yüzde 80’lerde olduğunu yatırımlarla ve denetimlerle bu oranı yüzde 35’lere kadar düşürdüklerini söyledi. Tivnikli, “Türkiye’nin en büyük alacaklı şirketiyiz belki. 35-40 milyar lira arası alacağımız var. Bu parayı tahsil edebilirsek önemli kısmı zaten devletin payı. En büyük problemimiz tarımsal sulama. Kar yağdığında bile kaçak elektrikle kuyudaki suyu ısıtıp, tarla sulayanlar var. Kaçakla mücadeleyle yılda 2.5 Atatürk Barajı kadar tasarruf sağladık” dedi.
MISIR EKİMİ BÜYÜK SORUN
“Bazen kaçak elektriği tespit ederken gündem oluyoruz. Ama bu dayağı hepimiz için yiyoruz. Çünkü kaçak elektrik tüm faturalara yansıyor” diye konuşan Tivnikli, şöyle devam etti: “Tarımsal sulama o kadar çok elektrik çekiyor ki şebeke çöküyor. Bu yüzden Avrupa, Enterkonnekte (birbirine bağlı ortak hatlar) sisteminden çıkarmak istedi. Şebekedeki dalgalanmadan dolayı. Mısır tarımı en büyük sorun. Çok fazla su istiyor ve enerji çekiyor. Devlet mısırı bu bölgede desteklemiyor. Ama bu mısır ekimini durdurmuyor. Çünkü kaçak elektrikle sulama yapıyorlar. Tarımsal sulama yapan bir çiftçinin yıllık tüketimi 250 bin kilovatsaat. Bu da 1 milyon liralık faturaya yani 100 hanenin elektrik bedeline denk. Çiftçi bu bedeli ödemiyor.”
TÜKETİMDE TÜRKİYE İKİNCİSİ
Türkiye’nin tüketimi en yüksek ikinci dağıtım bölgesi olduklarını belirten Ebubekir Tivnikli, “Birincisi İstanbul Avrupa yakası. Üçüncüsü Toroslar. Bizle benzer nüfusa sahip olan dağıtım bölgesine baktığımızda yarımız kadar tüketimi var” dedi. 2025’teki 25 milyar kilovatsaat tüketimin yaklaşık 8.5 milyar kilovatsaatinin tarım kaynaklı olduğunu vurgulayan Tivnikli, “Bunun da 5 milyar kilovatsaati kaçak enerji. 3.5 milyarını yakalıyoruz ve faturalandırıyoruz. Ama faturaları da tahsil etmek zor” diye konuştu.
ÖZEL SAYAÇLARLA MÜCADELE
Kaçak elektrikle mücadele kapsamında özel sayaç tasarladıklarını ve bu sayaçla uzaktan kontrol sağlayabildiklerini belirten Tivnikli, “Uydu görüntüleri, dron destekli saha taramaları, yapay zekâ ve uzaktan sayaç yönetimi sistemleriyle kaçak kullanım tespiti yapıyor” dedi. Tivnikli, “Yılda iki kez panosunu değiştirdiğimiz apartman var. Aşırı enerji çekiminden dolayı yılda 1000 trafomuz yanıyor. Yine kablolar da yanıyor” diye konuştu.
5 YILDA 3.5 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM PLANI
Abdullah Tivnikli ve Fahreddin Tivnikli tarafından kurulan Eksim Holding 40’ıncı yılını kutluyor. Eksim Holding’in Yönetim Kurulu Başkanı Ebubekir Tivnikli bu bağlamda grubun son durumunu ve yatırım planlarını ise şöyle açıkladı:
"2018’de görevi devraldıktan sonra aktif büyüklüğümüz 1.8 milyar dolardan 4 milyar dolara çıktı. 7 yılda 2.2 milyar dolarlık yatırım yaptık. Bunda aslan payı Dicle Elektrik’e ait. Dicle’ye özelleştirmeden 2025 yılı sonuna kadar 70 milyar liralık yatırım gerçekleştirdik. Önümüzdeki 5 yılda da bir bu kadar daha yatırım planlıyoruz. Dicle Elektrik, 8 bini aşkın çalışanıyla bölgenin en büyük istihdam sağlayıcıları arasında. Grup işlerine toplamda 5 yılda 3.5 milyar dolarlık yatırım yapacağız.
YENİLEBİLİR GÜCÜNÜ KATLAYACAK
Yenilenebilir enerji yatırımda amiral gemilerinden biri olacak. 1184 megavatlık yenilenebilir kapasitesini 2 bin 841 megavata çıkaracağız. Gıda grubunda Eksun, Sinangil ve Aslı markalarıyla faaliyet gösteriyoruz. İlk gıda ile başladık. Enerji işine sonra girdik. Eksim Ventures, toplam 29 girişime destek veriyor. Fon büyüklüğü 24 milyon dolar. Modüler nükleer enerjiden siber güvenliğe uzanan geniş bir alanda yatırımlar yapıyor. Dicle’de veya Eksim Enerji’de halka arz düşünebiliriz. Yurt dışında bir katılım bankası kurulması projesi ile ilgileniyoruz."