Tek imza yeterli! Karot sonrası ne oluyor? Riskli yapı tespitinde en önemli 6 aşama

Meltem KARA / POSTAKentsel dönüşümün en büyük finansal desteği Yarısı Bizden’de süre 31 Aralık 2026’da bitiyor. Bu tarihe kadar mülk sahiplerinin hibe taahhütnamesi ve kredi sözleşmelerini imzalaması gerekiyordu. Bu aşamaya müteahhitle anlaşma, riskli yapı tespiti, tahliye, yıkım ve ruhsat gibi aylar süren süreçlerden sonra geçilebildiğinden kampanyadan yararlanmak isteyenler hak kaybına uğramaktan endişe ediyordu. Bu konuda geçtiğimiz günlerde adım atıldı. Yayınlanan genelgeyle, vatandaşların mağduriyetlerinin önüne geçilmesi için 31 Aralık 2026’ya kadar ev ve işyerinin riskli yapı ilan ettirilmesi yeterli olacak.Yarısı Bizden kampanyasında her bir konut için 875 bin TL hibe, 875 bin TL kredi ve 125 bin TL taşınma desteği veriliyor. İşyerleri için de 437 bin 500 TL hibe, 437 bin 500 TL kredi, 125 bin TL taşınma desteği sunuluyor. Öncelikle hızlı tarama testleri ile riskli yapı tespiti arasındaki farkı bilmek gerekiyor. Hızlı tarama testleri yalnızca bilgi amaçlı sunulurken, riskli yapı tespiti sonucunda bina riskli çıkarsa yasal süreç başlıyor. Yani binanıza risk tespiti yaptırırken Yarısı Bizden kampanyasından yararlanmak için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın lisans verdiği kuruluşlara risk tespiti yaptırmanız gerekiyor. Çünkü genelgede “6306 Sayılı Kanun kapsamında onaylanan riskli yapılar için” ibaresi bulunuyor. Riskli yapı tespiti; kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebilecekleri ve insanların oturma, çalışma, eğlenme veya dinlenmelerine veya ibadet etmelerine yarayan yapılar ile hayvanların ve eşyaların korunmasına yarayan yapılar hakkında yapılabiliyor. İnşaat halinde olup ikamet edilmeyen yapılar ile metrukluk veya başka bir sebeple statik bakımdan yapı bütünlüğü bozulmuş olan yapılar riskli yapı tespitine konu edilmiyor. Riskli yapı tespiti, yapıya girilmesine izin verilmemesi, yapının kapılarının kilitlenmesi/ açılmaması, tespit için gelenlerin tehdit edilmesi, şiddet kullanılması gibi fiil ve hallerle engellenirse, kolluk kuvvetleri devreye giriyor.MALİYETİ NE KADAR? Riskli yapı tespiti maliyeti, binanın büyüklüğüne göre değişir. Ancak az katlı yapılar için ortalama 45 bin lira ile 70 bin lira, 5-10 katlı yapılar için 120 bin lira ile 200 bin lira arasında değişebilir. Raporların 31 Aralık 2026’ya kadar yetişmesi için talep oldukça artacağından bu fiyatlarda da artış gündeme gelebilir. Vatandaşlar, riskli yapı tespitini, masrafları kendilerine ait olmak üzere maliklerden birinin veya kanuni temsilcisinin müracaatı ile lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlara yaptırabiliyor. Yani tek bir ev sahibinin bile başvurması yeterli.Bu tespitlerde binadan karot örneği alınıyor. Gerekirse zemin etüdü yapılıyor.Sonuçlar incelemeye gönderiliyor ve binanın büyüklüğüne göre ortalama 10 ile 30 gün arasında risk durumu belirleniyor. Son günlere girildiği için yoğunluktan dolayı bu süre 1.5-2 aya çıkabiliyor.Hazırlanan rapor, lisanslı kurum veya kuruluşlar tarafından ilgili Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü’ne veya belediyeye elektronik yazılım sistemi üzerinden sunuluyor. Rapor inceleniyor, eksik veya yanlış varsa, düzeltilmesi için tespiti yapan kuruluşa geri bildiriliyor.Eksiklikler giderildikten sonra veya herhangi bir eksiklik tespit edilmemesi durumunda rapor uygun bulunuyor ve tapu kaydına ‘ riskli yapı’ şerhi konulması yönünde tapu müdürlüğüne bildirim yapılıyor.Ardından tespite ilişkin bilgileri içeren tutanak yapıya asılıyor, maliklere e-Devlet üzerinden bildirim yapılıyor ve ilgili muhtarlıkta 15 gün süre ile ilan ediliyor. Riskli yapı tespitine karşı yapılan itirazın reddedilmesi veya riskli yapı tespitine itiraz edilmemesi üzerine riskli yapı tespiti kesinleşir.Bu durumda, hak sahiplerine tahliye ve yıkıma ilişkin tebligat yapılır. Tebligat, tutanağın yapıya asılması, maliklere e-Devlet üzerinden bildirilmesi ve ilgili muhtarlıkta 15 gün süre ile ilan edilmesi suretiyle yapılır.İdarece, yapının tahliyesi ve yıktırılması için yapı maliklerine 90 günden fazla olmamak üzere süre verilir.Verilen bu süre içerisinde yıktırılmadıysa riskli yapıya elektrik, su ve doğalgaz gibi hizmetlerin verilmemesi ve verilen hizmetlerin durdurulması ilgili kurum ve kuruluşlardan istenir. Muhtarlıkta yapılan ilanın son gününden itibaren 15 gün içerisinde riskli yapı tespitine karşı yapı maliklerince veya kanuni temsilcilerince Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü’ne veya belediyeye bir dilekçe ile itiraz edilebiliyor. Teknik heyetçe, itiraz dilekçesinde gösterilen itiraz sebebi ile bağlı olmaksızın riskli yapı tespit raporu, teknik yönden bütün unsurları ile esaslara uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığı inceleniyor. Bu inceleme sonucunda yapının riskli ya da risksiz olduğuna ilişkin nihai karar veriliyor. Rapora itiraz edildiği durumlarda, sonucun kesinleşme süresi 4 aya uzayabilir.