Yazın favorisi ama tehlike saçıyor! Ayıla bayıla yiyoruz ama kan şekerini aniden fırlatıp bağımlılık oluşturuyor, ömürden ömür götürüyor!

DHA'ya konuşan Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nazlı Nur Aslan Çin, yaz aylarında artan dondurma tüketiminin sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirterek, “Hazır dondurmaların içerisinde, renklendiriciler ve koruyucular gibi gıda katkı maddeleri oluyor. Bunların miktarları önemli. Aşırı miktarda katkı maddesi tüketimi, mental sağlık sorunları başta olmak üzere; kalp damar hastalıkları, diyabet gibi pek çok sağlık sorununa neden olmaktadır. Vatandaşlar, çocuklarına dondurma tüketirken güvenilir satıcılardan ve içeriği bilinen dondurmaları tercih etmelerini tavsiye etmekteyiz” dedi. Yaz aylarında serinlemek isteyenlerin en çok tercih ettiği tatlı lezzetlerin başında gelen dondurmanın yanlış koşullarda üretildiğinde ve saklandığında ciddi sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Uzmanlar, açıkta satılan, ambalajı zarar görmüş ya da içeriği bilinmeyen dondurmaların tüketilmemesi gerektiği konusunda uyarıyor. Doç. Dr. Nazlı Nur Aslan Çin, dondurma satın alırken ambalajın sağlam olmasının ve ürünün bulunduğu dolabın ısı derecesinin korunmasının önemine vurgu yaparak, “Dondurma yerken; ambalajının bozulmamış olmasına dikkat etmeliyiz. Dolabın uzun süre açık bırakılmaması gerekiyor. Isı derecesinin bozulmaması lazım. Dondurmaların şekerli içeriklerle hazırlanmaması gerekmektedir. İçeriği bilinmeyen, sokakta açık şekilde satılan dondurmaların kesinlikle tüketilmemesini öneriyoruz. Kullanılan süt önemlidir. Dondurmadaki sütün nereden alındığı bilinmeli ve güvenilir satıcı tercih edilmelidir” ifadelerini kullandı. Katkı maddelerinin mental sağlık sorunlarını tehdit ettiğini aktaran Doç. Dr. Çin, evde dondurma yapmak isteyenlere de önerilerde bulunarak, “Yaz aylarında kendi dondurmasını yapmak isteyenler dondurulmuş meyvelerden ve yoğurttan evde kendi dondurmalarını yapabilirler. Herhangi bir şeker eklemeden yaparsak güvenli bir şekilde tüketebiliriz. Dondurma yaparken kullanılacak olan sütün pastörize edilmesi gerekiyor. İçerisine şeker yerine; elma suyu ve hurma konsantreleri eklenerek tatlandırma yapılabilir. Hazır dondurmaların içerisinde renklendiriciler ve koruyucular gibi gıda katkı maddeleri oluyor. Bunların miktarları önemli. Aşırı miktarda katkı maddesi tüketimi, mental sağlık sorunları başta olmak üzere; kalp damar hastalıkları, diyabet gibi pek çok sağlık sorununa neden olmaktadır. Vatandaşlar, çocuklarına dondurma tüketirken güvenilir satıcılardan ve içeriği bilinen dondurmaları tercih etmelerini tavsiye etmekteyiz” diye konuştu. Yaz aylarının vazgeçilmez tatlılarından biri olan dondurma, soğuk lezzetiyle ferahlık verirken, içerdiği bazı bileşenler nedeniyle sağlık açısından çeşitli riskler de barındırabilir. Her ne kadar ölçülü tüketildiğinde sorun yaratmasa da, aşırıya kaçıldığında dondurma bazı sağlık sorunlarına yol açabilir. İşte dondurmanın zararlarına dair dikkat edilmesi gereken noktalar! Dondurma genellikle yüksek miktarda rafine şeker içerir. Bu şeker, kan şekerinde ani dalgalanmalara neden olabilir. Sık tüketim, insülin direncine, tip 2 diyabet gelişimine ve pankreas yorgunluğuna zemin hazırlayabilir. Ayrıca aşırı şeker tüketimi obeziteye, diş çürüklerine ve kronik enflamasyona neden olabilir.Günlük şeker alımı kadınlarda 25 gramı, erkeklerde 36 gramı geçmemelidir. Oysa bir porsiyon dondurma bu sınırın önemli bir kısmını tek başına karşılayabilir. Özellikle marketlerde satılan hazır dondurmalar, doymuş yağ açısından zengindir. Süt yağı veya krema ile yapılan dondurmalar, kolesterol düzeylerini olumsuz etkileyebilir. Bazı ucuz ürünlerde trans yağ da bulunabilir. Bu tür yağlar, kalp hastalıklarının en önemli risk faktörleri arasında yer alır. Dondurmanın temel maddesi olan süt, laktoz adı verilen bir tür süt şekeri içerir. Laktoz intoleransı olan bireylerde dondurma tüketimi; gaz, şişkinlik, ishal gibi sindirim sorunlarına yol açabilir. Bu durum sık tekrarlandığında, bağırsak florasını da olumsuz etkileyebilir. Aşırı soğuk yiyeceklerin, özellikle yaz aylarında sıcak ortamda hızlı tüketilmesi, üst solunum yolu enfeksiyonlarına yol açabilir. Soğuk gıdaların ani tüketimi boğazda daralmaya, öksürüğe veya bademcik iltihabına neden olabilir. Bağışıklık sistemi zayıf bireylerde bu etki daha belirgin olabilir. Endüstriyel üretim dondurmalarında raf ömrünü uzatmak için çeşitli katkı maddeleri kullanılır. Aroma vericiler, renklendiriciler, yapay tatlandırıcılar ve emülgatörler uzun vadede karaciğer yükünü artırabilir, bazı hassas bireylerde alerjik reaksiyonlara yol açabilir. Özellikle çocuklar bu katkı maddelerine karşı daha duyarlıdır. Tatlı yiyecekler beynin ödül merkezini uyarır. Bu da dondurmayı aşırı yeme isteği doğurabilir. Duygusal yeme davranışı gösteren bireylerde bu durum kolayca bağımlılığa dönüşebilir. Uzun vadede bu alışkanlık kilo artışı ve psikolojik rahatsızlıklarla ilişkilendirilebilir. Dondurma genellikle yüksek kalorilidir. Küçük bir porsiyonda bile 200–300 kalori bulunabilir. Özellikle akşam saatlerinde veya yemek sonrası tüketildiğinde bu kaloriler doğrudan yağ olarak depolanabilir. Düzenli tüketim, özellikle hareketsiz bireylerde kilo artışına neden olabilir.Dondurma, kontrollü ve bilinçli tüketildiğinde keyifli bir tatlı olabilir. Ancak içeriğindeki yüksek şeker, doymuş yağ, katkı maddeleri ve kalori miktarı nedeniyle sürekli ve aşırı tüketimi sağlık açısından risklidir. Özellikle çocuklar, diyabet hastaları, laktoz intoleransı olan bireyler ve kilo problemi yaşayanlar dikkatli olmalıdır. Daha sağlıklı alternatifler arayanlar için evde doğal meyvelerle yapılan katkısız dondurmalar veya yoğurt bazlı soğuk tatlılar tercih edilebilir. Her şeyde olduğu gibi, denge ve bilinçli tüketim, dondurmanın zararlarını en aza indirmenin anahtarıdır. Malzemeler (2–3 kişilik):3 adet olgun muz (dilimlenip dondurulmuş)1 su bardağı dondurulmuş çilek (veya başka meyve: böğürtlen, mango, vişne)1 çay bardağı yoğurt (isteğe bağlı: süzme yoğurt ya da Hindistan cevizi yoğurdu)Not: Tatlandırmak istersen 1 tatlı kaşığı bal, hurma ezmesi veya akçaağaç şurubu ekleyebilirsin (isteğe bağlı).YAPILIŞIMuzları ve meyveleri önceden dilimleyip dondurucuya koy. En az 4–5 saat, tercihen bir gece önceden dondur.Dondurulmuş muz, meyve ve yoğurdu güçlü bir blender veya mutfak robotuna aktar.Pürüzsüz, kremsi bir kıvam alana kadar çek. Bu işlem 2–3 dakika sürebilir. Gerekirse 1–2 yemek kaşığı süt (bitkisel ya da inek sütü) ekleyerek karıştırmayı kolaylaştır.Karışımı bir kaba al, üzerine dilediğin gibi doğranmış fındık, badem, yulaf veya bitter çikolata serpebilirsin.Hemen dondurma kıvamında tüketebilir ya da 1–2 saat buzlukta bekleterek daha sert bir form elde edebilirsin. Kakaolu: Muz + yoğurt + 1 yemek kaşığı kakao + 1 tatlı kaşığı balFıstık ezmeli: Muz + 1 yemek kaşığı doğal fıstık ezmesi + yoğurtKavunlu/mangolu: Muz + mango/kavun + Hindistan cevizi sütü (ferah bir tropikal tat)