23 Nisan depremi kafaları karıştırdı! İkiz deprem mi yoksa artçı mı?

ÖMER FARUK EKİNCİ / POSTA.COM.TR | 23 Nisan günü İstanbul Silivri açıklarında meydana gelen 6.2’lik deprem, tüm şehri korkuttu. Birbirinden 2 dakika arayla iki depremle sarsılan İstanbul’da vatandaşların bazıları günlerdir sokaklarda çadırlarda kalıyor.

Yaşanan depremle ilgili pek çok görüş ortaya atıldı. Kimi uzmanlar beklenen ‘Büyük İstanbul Depremi’nin yaşadığımız deprem olduğunu öne sürerken bazı uzmanlar ise beklenen depremin çok daha büyük olacağının altını çizdi.

UZMAN İSİM KRİTİK NOKTAYA DİKKAT ÇEKTİ

23 Nisan’daki depremden beri artçılar büyüklü küçüklü şekilde devam ederken İstanbullunun tedirgin bekleyişi de sürüyor. Olayın paniği ile gözlerden kaçan bir detaya İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Mühendislik Fakültesi, Genel Jeoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Şamil Şen dikkat çekti.

Yaşanan depremleri Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) saatlerine göre sırasıyla 12:49’da 6.2 ve 12:51’de 5.9 büyüklüğünde açıklarken Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ise aynı depremleri önce 6.1 ve sonrasında 4.7 olarak duyurdu.

Geçmişte meydana gelen depremlere bakıldığında bu iki kurumun açıklamaları arasında 0.1 – 0.2 gibi farklar bulmak mümkün ancak bu kadar büyük bir fark nadir rastlanan bir durum.

İki veriye baktığı zaman çalışmaların bambaşka sonuçlar verdiğini söyleyen Prof. Dr. Şen, AFAD verilerinin baz alındığı zaman yaşanan depremin bir ‘doublet deprem’ (ikiz deprem) olduğunu belirtirken Kandilli verilerine göre bakıldığı zaman ise bunun bir artçı deprem olduğunun görüldüğünü söyledi.

DOUBLET DEPREM (İKİZ DEPREM) NEDİR?

Doublet depremi anlatan Prof. Dr. Şamil Şen şu ifadeleri kullandı:

Deprem çiftleri, büyük bir depremin ardından sismik tehlike değerlendirmelerinde önemli bir rol oynar. İlk depremde zarar görmüş yapılara ve altyapıya ikinci bir depremin etkisi daha yıkıcı olabilir. Ayrıca, ilk depremin ardından çalışan arama kurtarma ekipleri için de ciddi bir tehdit oluştururlar. Deprem çiftleri, saatler ile aylar arasında değişen kısa zaman dilimleri içinde meydana gelebilir ve hem dalma-batma zonlarında hem de büyük transform fay zonlarında yaygın olarak gözlemlenir.

Ülkemizde yaşanan 1999 İzmit ve Düzce depremleri buna bir örnek. Öte yandan 6 Şubat’ta yaşanan asrın felaketinin de bir doublet deprem olduğunun altını ilk çizen isim olan Prof. Dr. Şen, “İki depremin doublet olup olmadığı belirlemek için şöyle bir yol çizilebilir: Mesela 6.2 büyüklüğünde bir deprem oldu. Bu depremin artçıları 1 dereceden daha küçük olur yani 5.2 ve daha küçük. Fakat önce 6.2 sonra da 5.9 oldu ise bu bir doublet depremdir” dedi.

Doğru analizin yapılması ve gerekli uyarılarda bulunulması için doğru verilerle işlem yapmanın hayati öneme sahip olduğunu belirten Prof. Dr. Şen, AFAD ve Kandilli’yi daha net açıklamalar yapmaya davet etti.

TARİHTEKİ DOUBLET DEPREMLER

1905 yılında Moğolistan'da meydana gelen Mw 8.0 Tsetserleg ve Mw 8.3 Bulnay depremleri,

1882 yılında ABD’nin Missouri eyaletindeki New Madrid bölgesinde Ocak ayında Mw 7.3 ve Şubat ayında Mw 7.5 büyüklüğündeki depremler,

1812 yılında ABD’nin Kaliforniya eyaletinde San Jacinto bölgesinde meydana gelen Mw 7.5 ve Mw 7.1 büyüklüğündeki depremler,

1766 yılında İstanbul’un güneyinde meydana gelen Mayıs ayındaki Mw 7.2 ve Ağustos ayındaki Mw 7.4 depremleri,

1992 yılında Kaliforniya’da gerçekleşen Mw 7.3 Landers ve Mw 6.5 Big Bear depremleri,

1999 yılında Türkiye’de meydana gelen Mw 7.4 İzmit ve Mw 7.1 Düzce depremleri,

2023 yılında Kahramanmaraş’ta meydana gelen Mw 7.7 ve Mw 7.6 depremleri.