İnsan vücudunun en gizemli organı beyin hakkında bunları biliyor muydunuz?

Bilim dünyasının yıllardır sırlarını çözmekle bitiremediği, her gün yeni özelliklerini keşfettiği beynimiz, buna karşın hala en gizemli organımız. Nöroloji Uzmanı Prof.Dr. Geysu Karlıkaya, beynimizin, kafatasından çıkarılıp girinti ve çıkıntıları düzleştirildiğinde dört A4 kağıdı kadar yer kapladığını belirtirken beynimizin sadece yüzde 10’unu kullandığımız bilgisinin gerçeği yansıtmadığını söyledi. Karlıkaya, 11-17 Mart Beyin Farkındalık Haftası kapsamında beynin 9 gizemini anlatıp önemli uyarılar ve önerilerde de bulundu

12 Mart 2019, Salı 13:15 Son Güncelleme:
A A
1-VÜCUT AĞIRLIĞIMIZIN YÜZDE 2'SİNİ OLUŞTURUYOR

1-VÜCUT AĞIRLIĞIMIZIN YÜZDE 2'SİNİ OLUŞTURUYOR

Vücut ağırlığımızın sadece yüzde 2’sini oluşturan, yaklaşık 1300-1400 gram olan beynin yüzde 69-85’ini su oluşturuyor. Beynimiz vücudumuzda kapladığı yerin aksine tüm enerjimizin yüzde 20’sini harcıyor. Ancak beynin büyüklüğünün zeka ile direkt orantısı yok gibi görünüyor. (Albert Einstein’ın beyni 1230 gramdı). İnsan beyninde yaklaşık 86 milyar sinir hücresi ve bu hücreler arasında yüzlerce trilyon bağlantı bulunuyor. Bu hücrelerin yoğunluğu, bağlantıları ve beyindeki kıvrımların miktarı daha önemli. Kıvrımlar ne kadar fazla ise o kadar iyi. Örneğin maymun ve yunusların kıvrımları çok belirginken farelerin beyin yüzeyi düz.

2-BEYNİN GELİŞİMİ ANNE KARNINDA BAŞLIYOR

2-BEYNİN GELİŞİMİ ANNE KARNINDA BAŞLIYOR

Beynimizin gelişiminin en hızlı olduğu dönem bebeklik dönemi! Gebelik sırasında annede depresyon ve aşırı stres bebeğin beyin fonksiyonlarını olumsuz etkiliyor, tam tersi iyi beslenme ve meditasyon olumlu etki yapıyor. Beynin ana bağlantıları doğumda hazır oluyor, ilk 1-2 yılda sinir kılıflarının gelişmesinin ardından yürüme, konuşma vb. fonksiyonlar da gerçekleşiyor. Beyin kapasitesi 20’li yaşlarda pik yapıyor, 25 yaşından itibaren beynin bazı bölümleri küçülmeye başlıyor ancak hayat boyu beyin değişmeye devam ediyor, yeni hücreler ekleniyor. Kelime hazinesi 70’li yaşlara kadar korunabiliyor. 

3-CİNSİYETE GÖRE FARKLILIK GÖSTERİYOR

3-CİNSİYETE GÖRE FARKLILIK GÖSTERİYOR

Bu farklılık doğum öncesi başlıyor ve yaşlılık dönemine dek bu gerçek değişmiyor. Kadın beyni ile erkek beyni birbirinden farklı. Erkeklerde beyin ağırlığı kadınlara göre yaklaşık 100 gram daha fazla. Ağırlığın yanı sıra fonksiyonel olarak da fark var. Örneğin kadınlarda hafıza ve sosyal tanıma becerileri, dil yetenekleri daha üstünken erkeklerde motor (hareket) ve uzaysal algılama özellikleri daha gelişmiş.

4-BEYNİMİZ YAPTIĞIMIZ İŞE GÖRE ÇALIŞIYOR

4-BEYNİMİZ YAPTIĞIMIZ İŞE GÖRE ÇALIŞIYOR

Beynimizin farklı bölgelerinin farklı görevleri var, yaptığımız işe göre beynimizin farklı bölgeleri çalışıyor. Örneğin fiziksel bir aktivite sırasında beynimizin hareket merkezleri ağırlıklı olarak çalışırken konuşurken konuşma merkezi, bir şey okurken görme merkezi daha aktif oluyor. Ancak farklı merkezlerin birbiri ile iletişimi hemen hemen sürekli olarak devam ediyor. Yeni görüntüleme teknikleri sayesinde bir iş yaparken beynin hangi bölgelerinin aktif olduğunu gözlemlemek mümkün ve tek bir iş için bile beyindeki farklı merkezlerin aktifleşerek birbiriyle iletişim kurabildiğini gözlemleyebiliyoruz. Herhangi bir problem olduğunda bu iş bölümü değişebiliyor ve beyin yeniden organize olarak fonksiyonunu devam ettirebiliyor. 

5-AĞRIYI, ACIYI HİSSETMİYOR

5-AĞRIYI, ACIYI HİSSETMİYOR

Beyin dokumuz ağrıyı hissetmez. Baş ağrısı beyinden kaynaklanıyor gibi hissedilse de ağrı aslında beyin etrafındaki damar ve sinir benzeri ağrıya duyarlı yapılardan kaynaklanır.

6-DÜZENLİ EGZERSİZ HAFIZAYI GÜÇLENDİRİYOR

6-DÜZENLİ EGZERSİZ HAFIZAYI GÜÇLENDİRİYOR

Fiziksel egzersiz sadece kalp ve vücut kasları için faydalı değil, beyni de geliştiriyor. Beynin hafıza merkezi düzenli egzersiz ile birkaç ay içerisinde büyüyebiliyor, benzer bir durum düzenli zihinsel aktivite sırasında da görülebiliyor. Yeni bir dil öğrenmek, bir müzik aleti çalmayı öğrenmek gibi... Bu olumlu etkinin oluşması için dilin öğrenilmesi de muhtemelen gerekmiyor, çalışmak yeterli. Çalışma bırakıldığında ise her şey eski haline dönüyor.

7-SAĞLIKLI BESLENME OLUMLU ETKİLİYOR

7-SAĞLIKLI BESLENME OLUMLU ETKİLİYOR

Bol meyve, sebze içeren ve ağırlıklı zeytinyağı kullanılan diyetler hafıza dahil pek çok beyin fonksiyonu üzerine olumlu etki yapıyor. Şekerin az tüketilmesi de önemli ancak probiyotik bakterilerin bilişsel fonksiyonlar üzerine etkisi hâlâ tartışmalı.

8-KALİTELİ UYKU HAFIZAYI KUVVETLENDİRİYOR

8-KALİTELİ UYKU HAFIZAYI KUVVETLENDİRİYOR

Sağlıklı bir uyku, güçlü bir hafıza için gereken faktörlerden bir tanesi. Az uyuyan veya kalitesiz uyuyan kişilerde öğrenme güçlükleri ve hafıza problemleri görülebiliyor. Uyku aynı zamanda beyinde temizlik görevi üstleniyor. Alzhemier hastalarında beyinde biriken amiloid proteini uyku sırasında beyinden uzaklaştırılıyor. 

9-FAZLA GPS KULLANIMI BEYNİ OLUMSUZ ETKİLİYOR

9-FAZLA GPS KULLANIMI BEYNİ OLUMSUZ ETKİLİYOR

Londra taksi sürücülerinde yapılan çalışmalarda; beynin hafıza merkezi olarak kabul edilen hipokampusun belli bölgelerinin başka meslek sahiplerine kıyasla daha fazla geliştiği gözlenmiş. (Londra’da taksi sürücüsü olmak için 25 bin caddenin öğrenilmesi gerekiyor.) GPS kullanımı ile de aynı bölgelerde küçülme olmaması için yeni bir yere ilk gidişte GPS kullanılsa bile dönüşte kullanmamak daha doğru.

Sıradaki haber yükleniyor...

Kişisel verilere ilişkin aydınlatma politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için Kişisel verilere ilişkin aydınlatma metnimizi inceleyebilirsiniz.