İrritabl bağırsak sendromu nedir, bağırsak düzensizliği ne zaman önemsenmelidir?

İrritabl bağırsak sendromu, kısa adıyla İBS, hassas bağırsak ya da huzursuz bağırsak sendromu olarak da bilinir. Bu tablo, bağırsakta yapısal bir hastalıktan çok, bağırsakların çalışma düzenindeki değişikliklerle ilişkilidir. En sık karın ağrısı, şişkinlik ve dışkılama alışkanlığındaki değişimlerle kendini gösterir. Toplumda yüzde 15-20’ye varan oranlarda görüldüğü bilinen İBS, birçok kişide günlük yaşamı zorlaştıran yakınmalara neden olabilir.

İBS hangi belirtilerle ortaya çıkar?

İBS’de en dikkat çekici özellik, bağırsak düzeninin kişiden kişiye farklı biçimde bozulabilmesidir. Bazı hastalarda kabızlık ön planda olurken, bazı hastalarda ishal atakları görülebilir. Kimi zaman ise bu iki durum dönemsel olarak birbirinin yerini alır. Karın ağrısının özellikle alt karın bölgesinde hissedilmesi ve dışkılama sonrasında hafiflemesi, İBS’de sık görülen özellikler arasındadır. Bunun yanında tuvalette zorlanma, tam boşalamama hissi, küçük parçalar halinde dışkılama, dışkıda mukus (sümüksü yapı) görülmesi ve şişkinlik gibi yakınmalar da tabloya eşlik edebilir.

Neden ortaya çıkar?

İBS’nin oluşumunda bağırsakların hareketlerini ve duyarlılığını düzenleyen sinirsel ve hormonal mekanizmaların rol oynadığı düşünülmektedir. Bağırsak ile beyin arasındaki iletişimde ortaya çıkan değişiklikler, bağırsakların gelen uyarılara daha hassas yanıt vermesine yol açabilir. Bu nedenle bazı kişilerde bağırsak hareketleri hızlanırken, bazılarında yavaşlayabilir. Sonuçta karın ağrısı, gaz, şişkinlik, kabızlık ya da ishal gibi şikayetler ortaya çıkabilir.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Çözünebilir lifler kolesterolü düşürmenin altın anahtarı! Bol bol bu besinleri yemelisiniz

Haberin Tüm Görselleri

Stres ve beslenme neden bu kadar etkili?

İBS’de yakınmalar çoğu zaman tek bir nedene bağlı gelişmez. Stres, adet dönemi, enfeksiyonlar, soğuk hava ve bazı besinler şikayetleri artırabilen etkenler arasında yer alır. Özellikle kuru baklagiller, bulgur, kahve ve kolalı içecekler sonrasında yakınmaların belirginleşmesi sık görülebilir. Yoğun stres dönemlerinde bağırsakların daha hızlı etkilenmesi de bu sendromun dikkat çeken yönlerinden biridir. Sınav öncesi, iş görüşmesi öncesi ya da önemli bir randevu öncesi tuvalet ihtiyacının artması, birçok hastanın tarif ettiği örnekler arasında yer alır.

Tanı nasıl konur?

İBS tanısı, tek bir testle doğrudan konulan bir tanı değildir. Öncelikle daha ciddi ve organik bağırsak hastalıklarının dışlanması gerekir. Bu nedenle bazı hastalarda kan testleri yeterli olabilirken, bazı kişilerde endoskopi ya da kolonoskopi gibi ileri incelemeler planlanabilir. Tanı sürecinde hastanın öyküsü, şikayetleri ve muayene bulguları birlikte değerlendirilir. Bu yönüyle İBS, büyük ölçüde diğer nedenlerin dışlanmasıyla tanımlanan bir sendromdur.

Tedavi nasıl planlanır?

İBS tedavisinde her hastaya aynı yaklaşım uygulanmaz. Planlama, hastanın baskın şikayetine göre yapılır.

• Bazı hastalarda diyet düzenlemesiyle belirgin rahatlama sağlanabilir.
• Şikayetleri artırdığı düşünülen besinlerin azaltılması, yeterli su tüketimi, liften zengin beslenme ve düzenli egzersiz özellikle kabızlık ön plandaysa önem taşır.
• Laktoz intoleransının eşlik ettiği hastalarda süt ve süt ürünleri de yakınmaları artırabileceği için beslenme düzeni kişiye göre şekillendirilmelidir.
• Probiyotik içeren ürünler bazı kişilerde şişkinlik ve dışkılama düzeni üzerinde katkı sağlayabilir.
• Gerektiğinde spazm giderici ilaçlar, dışkılama düzenleyiciler ve uygun destek tedaviler de planlanabilir.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

'Yanlış beslenme ve uykusuzluk kalbinizi yıpratıyor'

Haberin Tüm Görselleri

Tedavide en önemli noktalardan biri de hasta ile hekim arasında güvene dayalı bir iletişim kurulması ve sürecin doğru yönetilmesidir.

İrritabl bağırsak sendromu hayatı tehdit eden bir hastalık olarak görülmese de, uzun süreli yakınmalar nedeniyle yaşam kalitesini belirgin biçimde düşürebilir. Bu nedenle karın ağrısı, şişkinlik, kabızlık ya da ishal gibi şikayetler tekrar ediyorsa, bunun yalnızca geçici bir sindirim sorunu olarak değerlendirilmemesi gerekir.

Nisan ayı İBS farkındalık ayı, bu sendromun daha iyi anlaşılması ve belirtilerin doğru yorumlanması açısından önemli bir fırsat sunar. Uygun yaklaşımın planlanabilmesi için alanında uzman bir gastroenteroloğa başvurmak önem taşır.