Mükemmel ebeveyn değil gerçek insanlar olun

Z kuşağı ya da başka bir kuşak fark etmiyor, sorun bu büyük iletişim çağında yaşadığımız büyük iletişimsizlik. Konuştuğumuzu sandığımız ama konuşmadığımız bir dünyanın içindeyiz. Aile içinde de böyle, anne baba çocuk ilişkilerinde de. ‘Z kuşağı’ denilerek çocukların haksız yere etiketlendiğini düşünüyorum. Evet, kuşaklar arasında farklar var ama o kadar büyük uçurumlar yok. Teknoloji değişiyor, hızlanıyor. Ama insan insan olarak kalıyor.

O ZAMAN ÇOCUKLAR NE İSTİYOR?

İnsan gelişimi binlerce yıldır değişmedi. Hepimiz içgüdüsel olarak aynı ihtiyaçlarla doğuyoruz. Anlaşılmak, duyulmak ve değer görmek. Siz eşiniz, anneniz, babanız tarafından anlaşılmak istersiniz. Çocuklar da aynısını istiyor. Bu ihtiyaç yaşla, kuşakla değişmiyor. Aileler büyük bir panik içinde. Bu panik hali ister istemez iletişimi sertleştiriyor. Oysa çocukla iletişim aslında çok temel bir yerden başlıyor: Dinlemek. Gerçekten dinlemek...

HANGİ HATALARI YAPIYORUZ?

DİNLİYOR GİBİ YAPMAK

Çoğu ebeveyn çocuğu dinliyor gibi yapıyor ama aslında cevap vermek için bekliyor. Çocuk bunu hemen hisseder. Dinlenmediğini anlayan çocuk, içine kapanır ya da öfkeyle tepki verir.

SÜREKLİ DÜZELTMEK, ÖĞRETMEK

Her cümlenin sonunda nasihat ve eleştiri olursa çocuk bir süre sonra iletişimi tamamen kapatır.

ÇOCUKLUĞUMUZLA KIYASLAMAK

Bir ebeveyn konuşmasına ‘Bizim zamanımızda...’ diye başlıyorsa, çocuğuyla iletişimi bitiren en tehlikeli cümlelerden birini kurmuş demektir. Çünkü çocuk kendini değersiz ve anlaşılmamış hisseder.

DUYGULARI GÖZARDI ETMEK

Ebeveynler genelde çocuğun davranışına odaklanıyor ama davranışın arkasındaki duyguyu kaçırıyor. Oysa her davranışın altında bir duygu vardır.

‘ZOR ÇOCUK’ ETİKETİ YAPIŞTIRMAK

Bir çocuğa ‘zor’ dediğiniz anda onunla aranıza görünmez bir duvar örersiniz. O çocuk zor değildir; sadece anlaşılmaya çalışıyordur.

DOĞRU İLETİŞİM NASIL KURULUR?

Çocuk, çoğu zaman çözüm istemez. Sadece 'Seni anlıyorum' cümlesini duymak ister. Bu cümle çocuk için çok güçlü bir iyileştiricidir. Yargılandığını hisseden çocuk kendini savunmaya geçer. Oysa yargısız bir alan açtığınızda çocuk kendiliğinden anlatmaya başlar. Sınır koymak sevgisizlik değildir. Ama sınır, bağırarak değil; kararlılıkla ve sakinlikle konulmalıdır. Bir çocuk için en kıymetli şey, duygusunun fark edilmesidir. Ders notundan, başarısından, hatasından önce 'Seni görüyorum' demek.

ANNE BABALARIN YAPTIĞI EN BÜYÜK YANLIŞ NEDİR?

Ebeveynlerin yaptığı en büyük hatalardan biri, kendi olamadıkları mesleği, alamadıkları diplomayı çocuklarından beklemeleri. Çocuklar birer ‘ikinci şans’ değildir. Bir hayatın telafisi, yarım kalmış hayallerin tamamlayıcısı hiç değildir. Bir çocuğu sadece akademik başarıyla hayata hazırlamaya çalışmak, onu hayata hazırlamak değildir. Bu, çocuğu tek bir alana sıkıştırmaktır. Notlarıyla sevilen, dersleriyle değer gören çocuk, bir süre sonra kendisini değil, performansını sunmaya başlar.

NASIL BİR YÖNTEM İZLENMELİ?

Çocuğunuz eve geldiğinde ona ilk olarak şunu mu soruyorsunuz: ‘Bugün seni en çok ne mutlu etti?’ ya da ‘Seni üzen bir şey oldu mu?’ Yoksa doğrudan şuna mı geçiyorsunuz: ‘Matematik sınavı nasıl geçti?’, ‘Ödevini yaptın mı?’ İşte çocuk o anda anlar. Siz onu değil, notlarını merak ediyorsunuz. Çocuk, değerinin sadece dersleriyle ölçüldüğünü hissettiği anda geri çekilir. Konuşmamaya başlar, paylaşmaz, uzaklaşır. Bu bir isyan değil, korunma refleksidir. Ebeveyn farkında olmadan kendi egosunu çocuğun üzerinden tatmin edebilir. ‘Ben olamadım o olsun, ben başaramadım o başarsın...’ Ama bu yük bir çocuğun taşıyabileceği bir yük değildir. Çünkü o çocuk sizin hayalleriniz için değil, kendi hayatı için doğdu.

ÇOCUKLAR TAM OLARAK NE İSTER?

Çocuk başarılı odluğunda da başarısız olduğunda da sevildiğini bilmek ister. Ancak o zaman gerçekten güçlü olur. Çocuğun önce bir insan olduğunu hatırlamak gerekiyor. Öğrenci değil, not ortalaması değil. Bir kalbi, duyguları, hayalleri olan bir insan. Çocuk yetiştirmek kitaplardan öğrenilen bir şey değil.