Giriş
İzmir, tarih boyunca Ege’nin en önemli tarım merkezlerinden biri olmuş. Antik dönemden Osmanlı’ya, Cumhuriyet’in ilk yıllarından günümüze kadar kent, sahip olduğu verimli ovalar ve iklim koşulları sayesinde tarımsal üretimini kesintisiz sürdürdü. İzmir’in tarımsal sürekliliğinin temelinde Gediz, Küçük Menderes ve Bakırçay havzalarının yer alıyor. Arkeolojik veriler, Antik Smyrna ve çevresinde zeytin, üzüm ve tahıl üretiminin binlerce yıl öncesine dayandığını gösteriyor. Antik liman kentleriyle iç bölgeler arasındaki üretim-ticaret hattı, İzmir’i erken dönemden itibaren bir tarım ve ticaret merkezi haline getiriyor. Osmanlı İmparatorluğu döneminde İzmir, Batı Anadolu’nun tarımsal ürünlerinin dünyaya açıldığı başlıca limanlardandı. Gediz ve Küçük Menderes ovalarında üretilen pamuk, tütün, üzüm ve incir, İzmir Limanı üzerinden ihraç ediliyordu. Cumhuriyet’in ilanından sonra İzmir tarımı planlı üretim ve modern tarım uygulamalarıyla yeni bir döneme girdi. Sulama kanalları, kooperatifleşme ve tarım kredileri, üretimin yaygınlaşmasını sağladı. Özellikle pamuk ve tütün üretimi Ege ekonomisinin temel kalemleri arasına girdi. Zeytin ve üzümde kalite odaklı üretim yaygınlaştı Hayvancılık ile bitkisel üretim birlikte gelişti. Bugün İzmir’de tarım; zeytin, üzüm, incir, pamuk, sebze, yem bitkileri ve hayvancılık ekseninde sürüyor. İzmir tarımı bugün hala geçmişten gelen bu birikimin üzerinde yükseliyor. Belediyeler ve kurumlar tarım projeleri ile kenti bir adım ileri taşımak için uygulamalarını sürdürüyor
TARLADAN SOFRAYA GÜÇLÜ DESTEKLE DÖNÜŞÜM
Altyapısından üretim koşullarına kırsalın topyekûn kalkındırılması hedefiyle çalıştıklarını söyleyen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, “2025’te kooperatifler aracılığıyla üreticilere 550 milyon lira destek sağladık. Fideden ekipman ihtiyacına, hastalıklarla mücadeleden katma değeri artıracak çalışmalara kadar çiftçiye her alanda destek olduk. 2025’te 179 bin fide ve 20 bin paket tohum dağıttık. Dikili ve çevresindeki 545 çiftçiye can suyu olan Yahşibey Sulama Göleti İletim Hattı hizmete açtık” diye konuşuyor.
BU YIL ARTIRILACAK
Başkan Tugay, şu bilgileri veriyor: “Toplam 8 bin 600 dekar tarım arazisinin sulanmasına imkân sağlayan proje, israfın önüne geçti. Büyükbaş hayvancılıkla geçimini sağlayan 3 bin 500 çiftçiye buzağı kiti ve dezenfektan dağıtımı yaptık. Bu yıl verilecek destekler 1 milyar liraya çıkacak. Ürün işleme tesisleri, soğuk hava depoları ve lojistik altyapının kurulmasına yönelik olarak yaklaşık 130 milyon TL’lik yatırım öngörüyoruz.”
SAĞLIKLI VE UYGUN FİYATLI ÜRÜNLER
“8 ayda halkın bütçesine önemli katkılar sağlayan İZMAR, 19’u sabit, 1’i gezici otobüs olmak üzere 20 mağazaya ulaştı” diyen Başkan Tugay, şu bilgileri veriyor: “İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Süt Kuzusu projesinin ve İZMAR markalı UHT süt üretimi başladı. İZMAR yoğurt, İZMAR ayran ve İZMAR tereyağı üretimleri yapıldı. İZMAR Süt, Uşak Belediyesi’nin toplam 45 farklı noktada hizmet veren Halk Et satış mağazaları ve Halk Ekmek büfelerinde de yerini aldı. Ödemiş Et Entegre Tesisi’nde hazırlanan kırmızı et ürünleri de yıl boyunca marketlerde en çok satılan ürünler arasında yer aldı.”
2026 PROJE YILI
İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mahmut Özgener, kentin tüm paydaşlarıyla tarımda, eğitimde ve ticarette istihdam sağlayacak projelere öncülük ettiklerini söylüyor. “2026 proje yılı olacak” diyen Başkan Özgener, “İzmir’in dünya çapındaki yeni eğitim üssü İzmir Ekonomi Üniversitesi Güzelbahçe Kampüsü, tarımsal üretimde yeni bir vizyon ortaya koyan Dikili Organize Tarım Bölgesi ve ticarette dönüm noktası olacak Kemalpaşa Lojistik Merkezi projelerini bu yıl faaliyete geçirmeyi planlıyoruz. ‘Türkiye’de tek, dünyada ilk’ mottosuyla yola çıkan Kınık Organize Tarım Bölgesi’nde yatırımcı parsellerinin satışına başlandı ve altyapı ihalesi tamamlandı. Ayrıca Bayındır Tarıma Dayalı İhtisas Çiçekçilik Organize Sanayi Bölgesi’nde altyapı çalışmaları devam ediyor” bilgisini veriyor.
GELENEKSEL SINIRLARIN ÖTESİNDE STRATEJİK KALKINMA
Tarımın, bir geçim alanı olmanın ötesine geçerek “stratejik bir kalkınma” meselesi haline geldiğini belirten Başkan Özgener, “İzmir, tarımı yalnızca üretim miktarıyla değil; bilgi, teknoloji ve organizasyon gücüyle ele alma potansiyeline sahip bir kent. Tarımın geleceği; toprağı koruyan, suyu doğru yöneten, veriye dayalı karar alan ve üreticiyi piyasa koşulları karşısında yalnız bırakmayan bir yapı kurmaktan geçiyor. Hedefimiz; tarımı geleneksel sınırlarının ötesine taşıyan ve kenti gıda arz güvenliğinde güçlü bir merkez haline getiren bir ekosistem oluşturmak. Çünkü tarımı güçlü olan şehirler, krizlere karşı daha dayanıklıdır” diyor
MODERN TARIMIN BAŞKENTİ
ve katma değerli üretim alanlarında yürüttüğü çalışmalar hakkında bilgi veren Başkan Kestelli, “Ege Pamuğu, Ege Sultani Üzümü, Ege İnciri ve Urla Sakız Enginarı gibi tescili alınan coğrafi işaretli ürünler ile GMO FREE Turkish Cotton Projesi, Türk tarım ürünlerinin uluslararası pazarlarda farklılaşmasına yönelik önemli örnekler arasında yer alıyor. İzmir Tarım Teknoloji Merkezi, Tarım Gençlerle Yükseliyor ve Toprak ve Çocuk gibi projeler, tarımı sürdürülebilir kalkınmanın temel unsurlarından biri olarak ele alan bütüncül bir yaklaşımı yansıtıyor. Borsamızın kurumsal deneyimi ve geliştirdiği modeller sayesinde “Modern tarımın başkenti İzmir” unvanını pekiştirmek için çalışmaya devam edeceğiz” diye konuşuyor.
200 BİN AİLE, 240 ÇEŞİT ÜRÜN
İzmir’in yüzde 30’unun işlenebilir tarım arazisinden oluştuğuna vurgu yapan İzmir Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Işınsu Kestelli şu bilgileri paylaşıyor: “İzmir’de 200 bine yakın aile tarım ile uğraşırken, 240 farklı çeşit ürün yetiştiriliyor. Pamuk, domates, zeytin, üzüm ve incir üretiminde söz sahibi olan İzmir, yalnızca nicelik değil, kalite ve sürdürülebilirlik açısından da önde gelen bir üretim merkezi. Türkiye’deki organik tarımın da öncüsü konumundayız. İzmir Ticaret Borsası olarak, Türk tarımının öncü kenti İzmir’e 135 yıldır hizmet ediyoruz. Laboratuvar hizmetleri ve kalite analizleri aracılığıyla ürün standardizasyonu ile gıda güvenliği alanlarında da yalnızca kentTürk tarımına katkı sağlıyoruz.”
İHRACATTA İZMİR İMZASI
dolarlık tarım ürünleri ihraç ederken, Ege Bölgesi 7 milyar 553 milyon dolarlık dilimine imza attı. İzmir, Ege Bölgesi’nin tarım ürünleri ihracatının yüzde 58’ini tek başına yaptı” diye belirten Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, ihracat rakamlarına yönelik şu bilgileri veriyor: “İzmir, 4 milyar 401 milyon dolarlık tarım ürünleri ihracatıyla Ege Bölgesi’nin tarım ürünleri ihracatının yüzde 58’ini tek başına gerçekleştirdi. İzmir’den yapılan tarım ürünleri ihracatında ilk sırayı 760 milyon dolarla hububat bakliyat yağlı tohumlar sektörü aldı.”
ÇİFTÇİNİN YÜZÜNÜ GÜLDÜREN CAN SUYU
Tarımı destekleyici projeleriyle birçok hizmete imza attıklarını belirten Menemen Belediye Başkanı Aydın Pehlivan, Ayvacık’ta yürüttükleri çalışmalar hakkında şu bilgileri verdi: “Yaklaşık 100 yıldır tarlaların taşıma suyla sulandığı ve 2012’de köy statüsünden mahalle statüsüne geçirilen Ayvacık’ta, sondajla birlikte çıkarılan su, 2 kilometrelik hatla, tarlalarda tarımsal sulama amacıyla kullanılacak. İlçemiz çok verimli tarım arazilerine sahip. Pamuktan zeytine, çilekten ayçiçeğine kadar birçok ürün Menemen’de yetiştiriliyor. Menemen, üreten ve besleyen bir ilçe olmayı sürdürecek.”
SEFERİHİSAR’IN BÜYÜK HAZİNESİ ZEYTİN
Zeytinyağı Fabrikası hakkında bilgi veren Seferihisar Belediye Başkanı İsmail Yetişkin, “S.S. Seferihisar Doğanbey Kalkınma Kooperatifi iş birliğiyle işletilen tesis üreticilere hızlı ve güvenilir hizmet sağlıyor. İlçedeki zeytin üreticisinin emeğini korumayı öncelikli görevlerimizden görüyoruz. Seferihisar’ın bereketli topraklarında hazineyle yaşıyoruz; zeytin. Günlük 20 ton zeytin sıkabilen tesisimizle üreticinin yükünü hafifletiyor, emeğinin karşılığını almasını sağlıyoruz. Yağ karşılığı yüzde 8 alıyor, yüzde 92’sini üreticiye bırakıyoruz” diyor.
KADIN EMEĞİ İLE GELEN BEREKET
Bornova Belediyesi’nin 6 farklı noktada kurduğu Kent Bostanları’nda 481 kadın, ücretsiz tahsis edilen alanlarda kendi sebzelerini yetiştiriyor. Kadın emeğinin kente bereket kattığını söyleyen Bornova Belediye Başkanı Ömer Eşki, “Kadınlar, bostanda ürünlerin bakımını yaparken sosyalleşme imkanı da yakalıyor. Üretim tekniklerinden kadın haklarına ve ev ekonomisine kadar eğitimler veriliyor. Kışın karalahana ve ıspanak; yazın domates, salatalık ve biber var. Biz buraya her şeyden önce emek ektik. Emeğin neticesinde de tebessüm hasat ediyoruz” diye konuşuyor
ATATÜRK’ÜN VASİYETİ URLA’DA HAYATA GEÇİRİLDİ
Sürdürülebilir tarım anlayışı ile üreticiye destek olmaya devam ettiklerini söyleyen Urla Belediye Başkanı Selçuk Balkan, tarımı korumaya yönelik projeleri hakkında şu bilgileri veriyor: “Urla, farklı kültürleri içinde bulunduran ve bunu mutfağına yansıtan bir mozaik. Festivallerle üreticiyi kalkındırmayı ve gastronomi turizmini geliştirmeyi hedefliyoruz. Köylünün malı köylüde kalacak diye bir söz vermiştik. Bizim bütün mücadelemiz Urla’da hiçbir tarım arazisi imara açılmasın, köylünün malı köylüde kalsın. Uzunkuyu Üretici Pazarı’nı açarak üreticinin ürününü aracısız satmasının önünü açtık.”
