Giriş
18 Mart 1915… Yalnızca bir askeri başarının değil, bir milletin varoluş iradesinin, inancının ve fedakarlığının simgesi. Çanakkale’de yazılan destan, imkansızlıklar içinde “olur” diyenlerin hikayesi… Anafartalar’da, Conkbayırı’nda, Seddülbahir’de genç yaşta toprağa düşen binlerce Mehmetçik… Kimisi daha bıyığı bile terlememişti. Ama hepsi aynı inançla yürüdü cepheye: “Vatan sağ olsun.” Bu söz, sadece bir cümle değil; bir duruştu, bir teslimiyetti, bir adanmışlıktı. Çanakkale, bir milletin yeniden kendini keşfettiği yer. Yokluk içinde var olmanın, geri adım atmamanın, 111 yıl önce “Çanakkale geçilmez” dedirten o iradenin adı. O gün, bir millet “ben buradayım” dedi ve bu ses, yüzyıllar geçse de yankılanmaya devam edecek.
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ise bir milletin hafızasını canlı tutan yegane kurumlardan. 2014’te kurulan başkanlık, Gelibolu Yarımadası’ndaki tarihi alanların korunması, düzenlenmesi ve gelecek nesillere aktarılması için çalışıyor. Savaşın geçtiği alanların büyük bölümü bu başkanlığın sorumluluğunda. Şehitlikler, anıtlar, siperler, tabyalar… Hepsi düzenli olarak bakım görüyor. Ziyaretçilerin bu alanları doğru şekilde gezebilmesi için yürüyüş yolları, bilgilendirme tabelaları ve rehberlik hizmetleri sağlanıyor. Başkanlık ciddi bir tarih anlatıcılığı yapıyor. Müze ve ziyaretçi merkezleri aracılığıyla, savaşın sadece askeri yönünü değil, insani boyutu da aktarılıyor. Her biri, savaşın farklı bir hikayesini anlatıyor. Bazısı kahramanlığı, bazısı acıyı, bazısı ise insanlığın ortak kaderini… Tarihin adeta yeniden can bulduğu bu özel yeri Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir ile konuşuyoruz.
DÜNYANIN EN ÇOK ZİYARET EDİLEN ‘AÇIK HAVA MÜZESİ’ OLMA YOLUNDA
Tarihi Alanı açık hava müzesi anlayışıyla ele aldıklarını dile getiren Başkan Kaşdemir, “Bu yaklaşımla sürdürülebilirlik ilkelerini temel alarak turizm çalışmaları yapıyoruz. 33.500 hektarlık ve 100 km kıyı şeridine sahip alanımızda her yıl milyonlarca ziyaretçiyi ağırlıyoruz. Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nın ‘Dünyanın En İyi 5 Batık Dalış Destinasyonu’ arasında yer alması çok kıymetli. Yeni projelerle ziyaretçi sayısını 5 milyona çıkararak dünyanın en çok ziyaret edilen açık hava müzesi olma yolunda ilerliyoruz” diyor.
57. ALAY RUHU YENİDEN CANLANDI
Gelibolu Yarımadası muharebelerinde fedakarlık ve kahramanlık gösteren 57. Piyade Alayı’nın yeniden kurularak faaliyetlerine başladığı bilgisini veren Başkan Kaşdemir, “Bu yıl ‘Bir Milletin Fedakarlığı Bir Bayrağın Hürriyeti’ temasıyla Çanakkale Şehitler Abidesi’nde 18 Mart Çanakkale Zaferi’nin 111’inci yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen tören Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un katılımıyla gerçekleşti. 57. alay Gelibolu Yarımadası’nda görev yapacak. 57. Alay’ın mirasını yaşatmayı amaçlayan bu yeniden yapılanma kapsamında askerler törenlerde, saygı nöbetlerinde ve canlandırma faaliyetlerinde yer alacak” şeklinde konuşuyor.”
25 ŞEHİTLİK ALANI DAHA ZİYARETE AÇILACAK
Önümüzdeki dönem projeleri ile ilgili bilgi veren Başkan Kaşdemir, “25 şehitlik alanının ziyarete açılması çalışmaları devam ediyor. 8 şehitliği ziyarete açtık, 4’ünde sona yaklaşıldı. Bigalı Kalesi ve Seddülbahir Kalesi restorasyonları tamamlanarak ziyarete açıldı. Çanakkale Savaşları Araştırma Merkezi ve Kütüphanesi’ni 2022’de açtık. Birçok değerli arşiv ve eseri de kütüphanemize kazandırıyoruz. Tarihi Alan’ın ‘açık hava müzesi’ kimliği kazanması yönünde ilerliyoruz” diye konuşuyor.
GAZİ KÖYLERDE ŞİFA ÇİÇEKLERİ AÇIYOR
Çanakkale Tarihi Alan Başkanlığı olarak sadece ziyaretçiler için değil bölge halkı için de projeler ürettiklerini belirten Başkan Kaşdemir, şöyle konuşuyor: “Alçıtepe köyünde “Tarihi Alan’da Lavanta Yetiştiriciliği” projesi kapsamında bölgede tarımla ilgilenen vatandaşlarımız için lavanta yetiştiriciliği projesi gerçekleştirildi. Bu proje ile lavanta yetiştiriciliği bölgeye kazandırıldı. Yine bu çalışmamıza “Gazi Köylerde Şifa Çiçekleri Açıyor Projesi” gibi projeleri ekleyerek sürdürdük ve bölge halkında da bunun karşılığı olduğunu gördük. Ayrıca ürünlerin üretimi ve pazarlama yöntemleri ile ilgili stratejileri köylülerimize ve küçük ölçekli üreticilere aktarmaya yönelik eğitimler gerçekleştiriyoruz.”
BİR YÜRÜYÜŞ ROTASINDAN ÇOK DAHA FAZLASI
Alandaki yürüyüş güzergahlarına ilişkin konuşan Başkan Kaşdemir, “2020’de Arıburnu Yürüyüş Güzergahı ile yaptık ve açılışını gerçekleştirdik. Bu yürüyüş güzergahını yaparken doğaya zarar vermeden ve alanın doğal dokusuna uygun olarak yapılması Arıburnu Yürüyüş Güzergahı’nı öne çıkarmakta. 2024’te ise Mustafa Kemal Atatürk’ün görev yaptığı mevziileri içeren Mustafa Kemal Yürüyüş Yolu adı ile yeni bir yürüyüş güzergahını hizmete sunduk. Ayrıca yeni yürüyüş yolları için çalışmalarımız devam etmekte olup mevcut rotalarımıza bir yenisini daha ekledik. Zığındere’yi yaşayan bir hafıza mekanı haline getirmek adına Zığındere Harp Yolu Projesi’ni de hayata geçirdik. Araştırma Merkezimizde çocuklarımıza yönelik çeşitli atölyeler de düzenliyoruz” bilgisini veriyor.”
AKILLI ZİYARET UYGULAMALARI ‘TARİHİ ALAN’DA
Teknoloji tabanlı bir alan yönetim modeli olan Alan Yönetim Uygulaması’nı da yıldan yıla tamamlayarak daha kaliteli bir ziyaret deneyimi sunmayı planladıklarını söyleyen Kaşdemir, “Ziyaretçilerimiz artık Tarihi Alan’da gezerken cep telefonları ile ziyaretlerini planlıyor, yol tarifi alabiliyor, tarihsel bilgilere ulaşabiliyor, şehit bilgi kapısı ile şehitlerimizin bilgisine erişebiliyor, güvenli ve sağlıklı ziyaret yapabilmeleri için erken uyarı ve anlık bilgilendirmelere basit bir şekilde ulaşabiliyorlar. Bu anlamda da ziyaretçi odaklı mobile uyumlu yeni bir web sitesi (canakkaletarihialan.gov. tr) ve ‘Gelibolu Tarihi Alan Rehberi’ uygulamasını devreye aldık” diyor.
AL SANCAĞIN DALGALANDIĞI HER YER YAŞAYAN BÖLGE ‘
2020 Temmuz’da hayata geçirilen Çanakkale Savaşları Mobil Müzesi hakkında bilgi veren Başkan Kaşdemir, “Çanakkale ruhunu ‘Al Sancağın Dalgalandığı Her Yerdir Çanakkale’ ülküsüyle 81 ilde herkese ulaştırmayı hedefliyoruz. 1 milyondan fazla ziyaretçiye ulaşan ve Türkiye turuna devam eden mobil müzemiz 2025’te Balkan ülkelerine giderek, gönül coğrafyamızda da bağlarımızı daha da sağlamlaştırdı” diye konuşuyor.
TARİHİN YATTIĞI SULARDA 12 YENİ DALIŞ ROTASI
“Çanakkale Deniz Savaşlarının yaşandığı esnada birçok savaş gemisi batırılmış ve Çanakkale Boğazı’nın geçişine izin verilmemiş” diyen Başkan Kaşdemir, “14 adet dalış noktasıyla başladığımız Gelibolu Tarihi Sualtı Parkında 12 yeni dalış noktasını da ekleyerek bu batıkların olduğu bölgeleri dalış severlere açık hale getirdik. Yerli ve yabancı dalış severler artık suyun altındaki savaşın izlerini de görebilecek” bilgisini veriyor.
ECDAD YADİGARI YAPILAR AYAĞA KALKIYOR
Yıllardır unutulmaya yüz tutmuş, Çanakkale Muharebeleri’nde önemli roller oynayan tarihi yapıların bir bir gün yüzüne çıkarıldığını belirten Başkan Kaşdemir, restorasyon çalışmalarına ilişkin şu bilgileri veriyor: “2023’te Seddülbahir Kalesi’ni ziyarete açtık. 252 yıllık tarihi Namazgah Tabyasının sur duvarları restorasyonu devam ediyor. Tarihi yapıların ele alınması, restorasyon süreçleri bizim için önemli.”
YAŞAYAN BÖLGE
Tarihi Alan’ın sadece gezi rotası olmadığını dile getiren Başkan Kaşdemir, “Burası yaşayan bir bölge. Spor etkinlikleri birlik ve beraberlik ruhunu yansıtan önemli bir faktör. Başta Gelibolu maratonu olmak üzere, bisiklet sürüşleri, tracking güzergahları ve triatlon yarışları ile sporcular hem yarımadayı geziyor hem de sporun birleştirici unsuru haline geliyor. Biz de etkinlikleri destekliyoruz” diyor.
GELECEK KUŞAKLARA AKTARILIYOR
“Tarihi, kültürel ve manevi değerlerin gelecek kuşaklara aktarılması için çalıştıklarını söyleyen Başkan Kaşdemir, “Çanakkale zaferinin nesillerdir aktarılan dayanışma ruhu, çocukların penceresinden özel anlatımla izleyici karşısına çıktı ve 190 binden fazla sinemasever ile buluştu. Milli Eğitim Bakanlığımızla EBA sistemi üzerinden izleyici ile buluşturduk” diyor.
‘ŞEHİT BİLGİ KAPISI’ GÜNCELLENİYOR
‘Şehit Bilgi Kapısı’ projesi kapsamında bilimsel çalışmalar yapıldığını belirten Başkan Kaşdemir, şu bilgileri veriyor: “Arşiv araştırmaları sürdürülürken, elde edilen veriler erişime açılıyor. Araştırmalar neticesinde ortaya konulan bilgi ve belgeler sbk.canakkaletarihialan.gov. tr adresindeki ‘Şehit Bilgi Kapısı’ portalı üzerinden vatandaşlarımızla buluşturuluyor.”
