Giriş
Karadeniz’in yeşil cenneti Rize, Türkiye’de çayın başkenti… Doğu Karadeniz dağlarının yüksek zirveleriyle çevrili sahil kenti Rize, dört bir yanında çağlayan coşkulu nehirler ve şelaleler ile başı bulutlara değen yaylaların coğrafyası. Şehir, asırlık ahşap camileri, kemerli taş köprüleri, buzul gölleri, çay bahçeleri ve yöresel yemekleriyle Karadeniz’de yeşilin her tonunu barındırıyor. Türkiye’nin 3 bin 937 metreyle en yüksek dağları arasında yer alan Kaçkarlar’ın zirveleri karla kaplıyken, eteklerindeki yaylalar ise ilkbahar renklerine bürünüyor. Aynı zamanda Türkiye’nin en çok yağış alan ili Rize, Karadeniz Bölgesi’nin en karakteristik özelliklerini gösteriyor. O kadar yağış alıyor ki; yerel hikayesi ‘Ebe bublik’te, güneş duası olarak kendini buluyor. Bu hikâyede, bir çalı süpürgesine kollar takılıp elbise giydiriliyor (özellikle kırmızı oluyor) ve başına puşi bağlanıyor. Çocuklar hazırladıkları ve ‘Ebe bublik’ dedikleri bu çalı süpürgesiyle, neşeyle mâni ve türkü söyleyerek kapı kapı dolaşıp evlerden un, tuz, şeker istiyor. Toplanan yiyeceklerden helva ve höşmerim yapılıp yeniyor. Yemekler pişerken yağından, suyundan çevreye ve havaya atılarak, “Allah’ım yarın kırmızı güneş ver” deniyor. Bu gelenek güneş yüzünü göstersin diye yaşatılıyor.
BİR GÜNDE ÜÇ SPOR
Anadolu kültürü içerisinde ayrı bir renk olan Rize, kültürel farklılıklarıyla da dikkat çekiyor. Çayın başkenti olarak bilinen bölgenin en önemli geçim kaynağı da doğal olarak çay. Balıkçılık her geçen gün azalsa da kivi üretiminin başladığı kentte son zamanlarda dört mevsim turizm odaklı projeler hayata geçiriliyor. Kaçkar Dağları’nda kayak, Fırtına Deresi’nde rafting, Karadeniz’in serin sularında kano ile bir günde 3 spor yapılabiliyor. Rize Valisi İhsan Selim Baydaş ve Rize Belediye Başkanı Rahmi Metin’den son dönemde hayata geçirilen projelerle ilgili bilgi alıyoruz.
DÜNYA TAKVİMİNE GİRDİ
Rize’nin spor turizmi açısından dönüm noktası denecek bir organizasyona ev sahipliği yapacağını belirten Vali Baydaş, “Dünyanın en büyük ultra maraton markası Ultra Trail Mont-Blanc (UTMB) Dünya Serisi’ne 26-28 Eylül arasında ev sahipliği yapacağız. 1 haftada 30 farklı ülkeden 710 sporcu kayıt yaptırdı. Etkinliğe 55 ülkeden 2 bini aşkın sporcunun katılması bekleniyor. Katılımcılar, Kaçkar Dağları’nın muhteşem manzaraları eşliğinde hem fiziksel hem de zihinsel bir mücadele yaşayacak. Global UTMB Yönetimi ile 1 yıl hazırlık, 5 yıllık etkinlik protokolünün imzalanmasıyla Rize dünya takvimine girdi. Bu etkinlik, bölgeye yurt içi ve yurt dışından profesyonel sporcuların yanı sıra doğa tutkunlarını çekerek, Rize’nin turizm potansiyelini artıracak, yerel ekonomiye ve sürdürülebilir turizme katkı sağlayacak” diyor.
SICAKTAN ŞEHİRDEN BUNALAN YAYLAYA KAÇIYOR
Vali Baydaş, ‘Yayla turizmi’ denince Ayder Yaylası’nın dünyanın dört bir yanından misafirleri ağırladığını söylüyor. “Günlük yaşamın stresinden uzaklaşmak isteyenler için en doğru adres, Kaçkarlar’ın zirvelerindeki Rize’nin eşiz yaylaları. ‘Sıcaktan ve şehir hayatından bunaldık’ diyenler için Rize’nin serin dereleri, temiz havası ve yemyeşil yaylaları en doğru tercih” diyen Baydaş, herkesi Kaçkarlar’ın doğa harikası yaylalarına davet ediyor.
PETRANBOARD ŞENLİĞİ MARKA
İkizdere’ye bağlı Meşeköy’de (Petran) gelenekselleşen ‘Pertranboard’ kayak yarışı hakkında bilgi veren Vali Baydaş, “15’incisi düzenlenen yarışlara köylüler ve adrenalin tutkunları yoğun ilgi gösterdi. Yörenin eski adı ‘Petran’ ve ‘snowboard’ sporundan esinlenerek ‘petranboard’ adını verdikleri tahtalarla yarışı önde bitirmek için kıyasıya mücadele edildi. Ben de eşlik ettim. Dünyada snowboard yapılıyor, biz onun atasına petranboard diyoruz. Petranboard Şenliği, bizim için önemli bir marka. Burada kayak yapıyorsunuz, 40 km aşağıda kano ve rafting yapıldığını görürsünüz. Hem su hem kış sporlarının yapıldığı nadir coğrafyalardan biriyiz” diyor.
KÜLTÜREL DEĞERLER MUTFAK SANATIYLA BİRLEŞİYOR
Rize Belediye Başkanı Rahmi Metin ise bölgenin yemek kültürünün yaşatılmasına ilişkin şu bilgileri veriyor: “Rize, endemik bitki türleri açısından dünyanın en zengin coğrafyalarından. Festivalimizde 3 gün boyunca 11 ilçenin özel yemekleri, kültürleri görücüye çıktı. 118 çeşit yemek tanıtıldı. Bu, pek çok gastronomi festivali düzenleyen şehirlere göre çok daha yüksek bir sayı. Hayalimizdeki gastronomi vizyonuyla, onuncu veya yirminci festivale geldiğimizde, Rize yemeklerinin Türkiye’nin farklı şehirlerinde ‘Karadeniz Mutfağı’ olarak karşılanacağını düşünüyoruz. Özellikle çayın başkenti olarak anılan Rize hem tarihi hem de kültürel değerlerini mutfak sanatıyla birleştirerek gastronomi tutkunlarına unutulmaz deneyimler sunuyor.”
COĞRAFİ İŞARET ALDI
Coğrafi işaretli ürünlerin kent için önemine değinen Belediye Başkanı Rahmi Metin, “Rize Çayı, Anzer Balı, Ayder Balı, Cimil Çorabı, Derepazarı Pidesi, Hemşin Çorabı, Rize Baston Ekmek, Rize Bezi (Feretiko), Rize Enişte Lokumu, Rize Etli Kara Lahana Sarması, Rize Kavurması, Rize Kokulu Üzümü, Rize Muhlaması, Rize Pepeçurası, Rize Simidi, Çayeli Koloti Peyniri, Çayeli Kuru Fasulye Yemeği, İyidere Pileki Taşı olmak üzere. 17 tane coğrafi işaretli ürünümüz var. Gelecekte bu sayıyı belki 50’ye, 100’e çıkaracağız” diye konuşuyor.
DENİZ ÜSTÜNDEKİ İKİNCİ HAVALİMANI
Rize-Artvin Havalimanı’nın bölgeye her anlamda hareketlilik sağladığını dile getiren Vali Baydaş şunları ekliyor: “3 yıl önce hizmete açılan Rize-Artvin Havalimanı, açılışından bu yana büyümeye ve gelişmeye devam ediyor. Ordu-Giresun Havalimanı’ndan sonra Türkiye’nin deniz üzerine inşa edilen ikinci havalimanı olarak açıldığı günden bu yana 3 milyon kişiye hizmet verdi. En önemli hedef ise güvenli ve konforlu ulaşım. Doğu Karadeniz’in zorlu coğrafyasında inşa edilen havalimanı Türkiye’den komşu ülke Gürcistan’a ulaşımı da kolaylaştırdı.”
‘ODAK NOKTAMIZ TURİZM’
Rize’yi ulusal ve uluslararası kış sporlarına ev sahipliği yapan bir il haline getirmeyi hedeflediklerini belirten Vali Baydaş, “Handüzü Yaylası, kış sporları için büyük potansiyele sahip. Bir diğer odak noktamız ise Galer Düzü mevkii. Her iki bölge için de altyapı eksiklerini Gençlik ve Spor Bakanlığımızın desteğiyle çözmeye çalışıyoruz. Çamlıhemşin, Güneysu ve İkizdere’de ağırlığımızı kış sporlarına, dağ sporlarına yöneltme niyetindeyiz. Avrupa Gençlik Olimpik Festivali milli takımımızı burada misafir ettik. Geçen yıl Cimil’de Dağ Kayağı Türkiye Şampiyonası yaptık. Avrupa ve dünya şampiyonasını da yapmak üzere teyit aldık” diye konuşuyor.
GASTRORİZE FESTİVALİ İLE ÖZGÜN LEZZETLER
Geleneksel tariflerin ve yöresel lezzetlerin geleceğe taşınmasını hedefleyen GastroRize Festivali, Rize Valiliği’nin himayesinde ve Rize Belediyesi’nin organizasyonuyla düzenleniyor. Geçen yıl festivali ‘Dağlardan Denize, Yerelden Evrensele’ sloganıyla gerçekleştirdiklerini söyleyen Vali Baydaş, şöyle devam ediyor:“Kavurma kazanının ateşini yaktık, kentimize özgü tatların nasıl hazırlandığına dair detaylar paylaştık. Rize mutfağı, ülke genelinde kendinden söz ettiren bir marka haline gelecek.”
AYDER YENİLENİP KORUNUYOR
Vali Baydaş, Ayder Yenileme ve Koruma Projesi’nin önemine değinerek, “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Çamlıhemşin’deki Ayder Yaylası için hazırlanan projeyi tamamladı. Doğal güzellikleri ortaya çıkarılan, ‘kesin korunacak hassas alanları’ kaçak salıncaklardan arındırılan yaylaya, yöresel mimariye uygun yapılar, doğa dostu otopark ve atık su arıtma tesisi kazandırıldı. Yöresel mimariye uygun toplam 52 odalı apartlar yapıldı. Bu çalışmalarla, sularının atık su arıtmayla temizlendiği, Fırtına Vadisi’nin temiz aktığı, yollarının trafikten arındırıldığı, egzoz dumanının az olduğu ve insanların doğanın nefesini alarak yürüyebildikleri bir Ayder oluşturmak hedefleniyor” diye devam ediyor.
