Giriş
Denizlerde av yasağının sona ermesiyle balıkçılar ‘Vira Bismillah’ diyerek yeni sezonu açtı. İlk ağların denizlerle buluşmasına tanıklık ettik. Emek yoğun sektörde saatlerce süren mücadelenin ardından balıkçılar mutlu sona ulaştı. İlk gün balık halleri palamutla doldu. Hamsi ise az çıkınca balıkçı tekneleri hale yaklaşmadan alıcı buld.
15 NİSAN’DA BAŞLAYAN AV YASAĞI
31 Ağustos’u 1 Eylül’e bağlayan gece yarısı sona erdi. Sezonun ilk avına Metro Türkiye’nin davetiyle biz de tanıklık ettik. Gürpınar Balık Hali’nden Ali Çınar isimli tekneyle saat 23.30 sularında denize açıldık. Teknenin kaptan köşkündeki teknolojik donanım bir uçağın kokpitinden farksızdı. Balıkların olduğu alanları, yoğunluğunu, derinliğini hatta boyunu tespit eden radar verileri analiz edildikten sonra saat 00.10 sularında ilk ağ Marmara Denizi’nde Yeniköy açıklarında denizle buluştu. Balıkçıların 2 saat yakın süren hummalı mücadelesi sonrasında yılın ilk hamsisi tekneye çekildi.
YASAL SINIRDAN DAHA BÜYÜK
Hamsilerin boyu ise yasal av boyu olan 9 cm’nin üzerinde 12-13 cm’ye kadar çıkıyordu. Kaptan Ali Çınar “Hamsilerin boyu neredeyse bir karış. Karadeniz’e çıkan balıkçılar hep palamut yakalamış. Biz ilk ağda hamsi çektik. İlk gün hamsi az olduğu için mezatta kasası 7 bin liraya, kilosu 450-460 liraya çıktı. Bu yıl özellikle palamut ve lüfer bol olacak. Eğer palamut boğazı aşıp Marmara’ya inmezse ağlara takılan hamsi miktarı da artar ve fiyatlar ucuzlar. Çünkü palamut hamsiyle beslenir” dedi. Tayfa lideri Hasan Ünal da “İlk avımız bereketli geçti. Vatandaş önümüzdeki bol ve ucuz palamut yiyecek” diye konuştu.
BİNLERCE KİŞİNİN EKMEK TEKNESİ
Ali Kaptan, teknenin aylık maliyetinin 13-15 milyon lira arasında değiştiğini ve her bir ağ atmanın bedelinin yaklaşık 120-150 bin lira arasında değiştiğini belirterek, “Bazen tek ağ ile tekne dolabiliyor. Yani 200 kasa balık yakalayabiliriz. Ama bazen bir gecede 5-6 sefer ağ attığımız da oluyor” dedi. Ali Kaptan, tayfaların aylık kazançlarının tecrübesine göre 80-150 bin lira arasında değiştiğini ayrıca sezon sonunda tutulan balıktan da pay aldıklarını söyledi. Türkiye’de 1600’ü büyük yaklaşık 18 bin lisanslı balıkçı teknesi var. Yani binlerce balıkçı ekmeğini bu teknelerden kazanıyor. Tayfalar, havalar soğuduğunda güvertede çalışmanın çok zor olduğuna işaret etti.
BALIK ÜLKESİYİZ AMA KİŞİ BAŞI TÜKETİM ÇOK DÜŞÜK
Balıkçı teknesinde, Metro Türkiye Gıda Kategorisi Grup Müdürü Tülay Öngel ve Balık Kategori Müdürü Hasan Atılgan bize eşlik etti. Öngel’in verdiği bilgiye göre; Metro Türkiye hem balık çiftliklerinden hem de ülke genelinde teknelerden balık alıyor. Başta otel ve restoranlar olmak üzere yılda 15 bin tondan falza deniz ürünleri satan şirket, balıkçıların en büyük alıcıları arasında. Metro Türkiye’ye 24 yıldır balık satan Ali Kaptan, alacaklarının garanti ve vadesinin kısa olduğunu söyledi. Denizlerin bereketini en taze haliyle tezgahlarına taşımak için tüm hazırlıkları tamamladıklarını belirten Tülay Öngel, balıkların sofralara sağlıkla ulaşabilmesi için 161 parametreden oluşan kalite süreci uyguladıklarını söyledi.
DÜNYA ORTALAMASI 22 KİLO
“Balıkların kalite yolculuğunu henüz denizdeyken başlatıyoruz” diyen Öngel, balıkları Türkiye’nin her yerinde tekneler, haller ve kooperatiflerle işbirliği yaparak kaynağından doğrudan tedarik ettiklerini, ağdan tabağa güvenle ulaştırdıklarını vurguladı. Balık popülasyonunun sürdürülebilirliğine özel önem verdiklerini kaydeden Tülay Öngel, “Doğru avcılık yöntemlerini, yasal boy ve üreme limiti kriterlerini ve sürdürülebilirlik ilkelerini daima ön planda tutuyoruz. 100’den fazla deniz ürünü satıyoruz” dedi. Türkiye’nin balıkçılıkta dünyada çok güçlü olduğunu vurgulayan Öngel, “Ama kişi başına balık tüketimi 7-8 kilo civarında. Avrupa’da 23-25 kilo tüketilirken dünya ortalaması ise 22 kilo. Balık ülkesi olmamıza rağmen çok tüketmiyoruz” dedi.
ÜRETİM VE İHRACATTA REKOR
Türkiye geçen yıl su ürünlerinde 1 milyon 37 bin tonluk üretimle rekor kırmıştı. 100 ülkeye ihracat yapıyoruz ve yıllık ihracat tutarı 2.3 milyar doları buluyor. Balıkçı esnafına 40 milyon liraya kadar işletme kredisi sağlanıyor.
Palamudun tanesi halde 100 liradan satılırken, balıkçı tezgahlarında fiyatlar 125-150 lira arasında değişiyor. 1-2 hafta içinde balıkların büyümesi ve fiyatların daha da düşmesi bekleniyor.
